Plate Tectonics

การแปรสัณฐานของแผ่นธรณี

Plate Tectonics

อัลเฟรด เวเกเนอร์

“ในอดีตทวีปทั้งหมดเคยเป็นแผ่นดินเดียวกันมาก่อน”

รูปร่างของขอบทวีปบางทวีปามารถต่อกันได้

6.1 แนวคิดทฤษฎีทวีปเลื่อน

หลักฐานสนับสนุนทฤษฎีทวีปเลื่อน

ซากดึกด าบรรพ์

1

กลุ่มหินและแนวเทือกเขา

2

การเคลื่อนที่ของธารน้ าแข็งบรรพกาล

3

ซากดึกด าบรรพ์

1

ซากดึกด าบรรพ์ของพืชและสัตว์ที่พบในแต่ละทวีป
ซึ่งอยู่ห่างกันมากและมีมหาสมุทรคั่นอยู่ พืชและสัตว์
นี้ไม่สามารถข้ามทวีปเป็นระยะไกลได้

กลุ่มหินและแนวเทือกเขา

2

1.

ตามแนวเทือกเขาของฝั่งทวีป
อเมริกาเหนือและ ทวีปยุโรป มีกลุ่ม
หินที่คล้ายกันและมีช่วงอายุเดียวกัน

2.

เมื่อน าขอบลาดทวีปมาต่อกัน
เทือกเขาจะวางตัวเป็นแนวเทือกเขา
เดียวกัน

การเคลื่อนที่ของธารน้ าแข็งบรรพกาล

3

รอดครูดถูของธารน้ าแข็งบรรพกาลมีทิศการกระจายออกจากทวีปแอฟริกาไปยังทวีป
อื่น ๆ ซึ่งคล้ายกับการเคลื่อนที่ของธารน้ าแข็งในทวีปแอนตาร์กติกาในปัจจุบัน

6.2 ทฤษฎีการแผ่ขยายพื้นสมุทร

แฮรี่ แฮมมอนด์ เฮส พบ สันเขากลางสมุทร มีแมกมาแทรกตัวขึ้นมาตามรอยแยก
และแข็งตัวกลายเป็นหิน เกิดเป็นเปลือกโลกสมุทรใหม่ขึ้นมา ท าให้พื้นมหาสมุทร
ขยายตัวทวีปทั้งสองฝั่งแยกออกจากกันอย่างช้า ๆ

ภาวะแม่เหล็กบรรพกาล : ร่องรอยสนามแม่เหล็กโลกในอดีต ถูกน าไปใช้หาทิศของ
ขั้วแม่เหล็กโลกในช่วงเวลาต่าง ๆ ของหิน

หลักฐานสนับสนุนทฤษฎีการแผ่ขยายพื้นสมุทร

หลักฐานสนับสนุนทฤษฎีการแผ่ขยายพื้นสมุทร

หินบะซอลต์ที่อยู่ไกลจากรอยแยกบริเวณสันเขากลางสมุทรมีอายุ
มากกว่า หินบะซอลต์ที่อยู่ใกล้รอยแยก และมีรูปแบบเป็นสมมาตร
ตามแนวสันเขากลางสมุทร
1

2

หินบะซอลต์ที่มีอายุเดียวกันจะมี
ทิศสนามแม่เหล็กโลกที่เหมือนกัน

6.3 การแปรสัณฐานของแผ่นธรณี (Plate Tectonics)

แผ่นธรณี (plate) คือ ธรณีภาคที่แตกออกเป็นแผ่นย่อย ๆ

แผ่นธรณีเคลื่อนที่ได้จาก วงจรการพาความร้อน
(convection cell)

การเคลื่อนที่ของแผ่นธรณี

ทฤษฎีทวีปเลื่อน

ทฤษฎีการแผ่ขยายพื้นสมุทร

วงจรการพาความร้อน

ทฤษฎีการแปรสัณฐานของแผ่นธรณี

(Plate Tectonics)

6.4 ธรณีสัณฐานที่เกิดจากการเคลื่อนที่ของแผ่นธรณี

แนวรอยต่อธรณี มี 3 แบบ

แนวแผ่นธรณีแยกตัว

1

แนวแผ่นธรณีเคลื่อนหากัน

2

แนวแผ่นธรณีเคลื่อนผ่านกันในแนวราบ

3

แนวแผ่นธรณีแยกตัว

1

หุบเขาทรุด , สันเขากลางสมุทร

Ex. ทะเลแดง , หุบเขาทรุดแอฟริกา
ตะวันออก , สันเขากลางสมุทรแอตแลนติก

ทะเลแดง

หุบเขาทรุดแอฟริกาตะวันออก

แนวแผ่นธรณีเคลื่อนหากัน

2

หมู่เกาะภูเขาไฟรูปโค้ง (island arc) , เขตมุดตัวจะเกิดเป็น ร่องลึกก้นสมุทร (trench)
2.1 แผ่นธรณีมหาสมุทรเคลื่อนที่เข้าหากัน

- หมู่เกาะภูเขาไฟรูปโค้ง เช่น หมู่เกาะญี่ปุ่น , หมู่เกาะอินโดนีเซีย , หมู่เกาะมาเรียนา
- ร่องลึกก้นมหาสมุทร เช่น ร่องลึกก้นสมุทรญี่ปุ่น , ร่องลึกก้นสมุทรซุนดา , ร่องลึกก้นมหาสมุทรมาเรียนา

แนวแผ่นธรณีเคลื่อนหากัน

2

2.2 แผ่นธรณีมหาสมุทรและแผ่นธรณีทวีปเคลื่อนที่เข้าหากัน

ร่องลึกก้นสมุทรแนวภูเขาไฟชายฝั่ง หรือ แนวภูเขาไฟรูปโค้ง (volcanic arc)

เช่น เทือกเขาแอนดีส , ร่องลึกสมุทรเปรู-ชิลี

แนวแผ่นธรณีเคลื่อนหากัน

2

2.3 แผ่นธรณีทวีปเคลื่อนที่เข้าหากัน
แนวเทือกเขาสูง

เทือกเขาหิมาลัย
เทือกเขาแอลป์
เทือกเขารอคกี้

แนวแผ่นธรณีเคลื่อนผ่านกันในแนวราบ

3

แนวรอยเลื่อนขนาดใหญ่

รอยเลื่อนซานแอนเดรียส
รอยเลื่อนอัลไพน์

ร่องลึกก้นสมุทรญี่ปุ่น
รอยเลื่อนซานแอนเดรียส

สันเขากลางสมุทรแอตแลนติก