Կապը իբրև խոսքի մաս

​Կապ

​Կապ կոչվում են այն բառերը, որոնք դրվում են գոյականի կամ գոյականի իմաստ արտահայտող բառերի վրա։ Օրինակ՝ 

Չկա կռիվ հայրենիքի համար,

Կա կռիվ հանուն հայրենիքի

Համար, հանուն բառերը կապեր են

​Լինում են 3 տեսակի՝

1․ Նախադրություններ,

2․ Հետադրություններ,

3․ Երկդրություններ։

​1․ Նախադրությունները դրվում են կապվող բառից առաջ․ օրինակ՝ մինչև Երևան, առանց քեզ։

Նախադրություններն են՝ առանց, դեպի, իբրև, մինչ(և), հանուն, հանձին(ս), ի հաշից, ի փառս, նախքան, չնայած, ի, առ, ըստ։

2․ Հետադրությունները դրվում են կապվող բառից հետո, օրինակ՝ հայրենիքի համար, ծովի վրա։

Հետադրություններ են՝ առթիվ, առընթեր, դեմ, դիմաց, զատ, ի վար, ի վեր, համար, հանդերձ, հանդիման, հանդեպ, մասին, մեջ, միջև, մոտ, ներքո, նկատմամբ, նման, շուրջ(ը), չափ, պես, վերաբերմամբ, վերաբերյալ, վրա, տակ, տեղ, փոխարեն։

Երբեմն հետադրությունները կարող են նաև հոլովվել, օրինակ՝ Ամպի տակից ջուր է գալիս,// Ասես սրտիս վրայով ձիդ դոփելով գնաց։

2․ Կան մի քանի կապեր, որոնք դրվում են կապվող բառից և՛ առաջ, և՛ հետո։ Այսպիսի կապերը կոչվում են երկդրություններ։

Երկդրություններ են՝ անկախ, բացի, համաձայն, հակառակ, շնորհիվ, ընդդեմ։

Օրինակ՝ Արամից բացի կամ բացի Արամից։

​Կան գոյականներ, ածականներ, մակբայներ ու այլ բառեր, որոնց այս կամ այն ձևը հաճախ գործածվում է որպես կապ։ Այդպիսի բառերը կոչվում են կապական բառեր։

Կապական բառերն են՝ առջև, չանցած, անունով, անունից, առիթով, դուրս, երեսից, զուգընթաց, ընթացքում, ժամանակ, կից, կողմից, հակառակ, համաձայն, համեմատ, հետևանքով, հավասար, համապատասխան, հեռու, ձեռքից, ձեռքով, մեկ, միջոցով, միջոցին, ներս, ներքև, նպատակով, որպես, պատճառով, վերև, տարբեր և այլն։

Տնային աշխատանք​
1․ Գտի՛ր կապերն ու կապական բառերը, որոշի՛ր դրանց տեսակը։

Բաթումից երկաթուղու մարդատար գնացքը սլանում էր դեպի Թիֆլիս։ Օդի մեջ արդեն զգալի էր աշնան ցուրտ շունչը։ Շոգեմեքենայի  և վագոնների հանած միակերպ աղմուկն ուղևորների համար անլսելի էր դարձնում փոթորիկի ձայնը, որ կատաղորեն սուլում ու մռնչում էր դրսում Իմերեթի լեռնուտների վրա։ Երրորդ կարգի վագոններից մեկում՝ երկայն նստարաններից մեկի վրա, երեսն ի վեր, առանց հանվելու պառկած էր մի երիտսսարդ՝ ձմեռվա տաք վերարկուի մեջ կոլոլված․ ըստ երևույթին մրսում էր։ Ամառվա սպիտակ գլխարկը ցած էր քաշել մինչև ականջները, գլուխը հենել էր վագոնի պատն ի վեր դրած ճանապարհորդական բարձին, ձեռները ներս էր կոխել վերարկուի թևերի մեջ և նիրհում էր՝ վագոնի հետ օրորվելով։ Վագոնում բացի նրանից կային դեպի Թիֆլիս գնացող այլ ուղևորներ էլ։

2․ Նախորդ վարժությունից ընտրի՛ր 2 նախադասություն և վերլուծի՛ր ձևաբանորեն։