11 tuuh lesson

ШИНЭ ЭРГЭЛТИЙН ЖИЛҮҮД ДЭХ ӨӨРЧЛӨЛТ, АХИЦ ДЭВШИЛ

1

.

Сурах

бичгийн

40

-

41

хуудсаа

нээгээрэй

2

.

Сурах

бичгийн

үндсэн

мэдээллийг

эх

сурвалжтай

харьцуулж

уншаарай

3

.

Багшийн

зааврын

дагуу

дасгал

даалгаварыг

бүрэн

гүйцэтгээрэй

4

.

Тулгуур

ойлголт,

зураглал,

асуух

асуултаа

дэвтэртээ

тэмдэглээрэй

Өмнөх

мэдлэг

ойлголтыг

сэргээн

санаарай

Дараах бичлэгийг үзээд асуултад хариулаарай

1. Яагаад зэвсэгт бослого гарсан бэ?

2. Юуны төлөө тэмцсэн бэ?

Нөлөөлсөн хүчин зүйл

Гадаад

Монгол оронд ноёрхолоо
тогтоох гэсэн Коминтерний
бодлого:

-Монгол улсыг капиталист бус

замаар хөгжүүлэх,
-Нийгэм журмыг хурдавчлан
байгуулах,

- ЗХУ-ын туршлагыг хэрэглэх,

- Нам, төрийн удирдлагын зөрөлдөөн,
хагаралыг дэмжсэн

Дотоод

Коминтерний зөвлөгөөг
хэрэгжүүлсэн зүүнтний алдаатай
бодлого :

-Баян чинээлэг аж ахуйтны хөрөнгийг

хурааж, хувийн өмчийг устгах

-Хамтрал, коммун байгуулж, ядуу,

дунд аж ахуйтныг дэмжих

-Улс, хоршооллын үйлдвэр, улсын

худалдааг дэмжиж, хувийн худалдааг
хязгаарлах
-Шашны эсрэг хатуу бодлого явуулж,
үндэсний соёлд халдах

Үр дагавар

- Монголын нийгэм, соёл эдийн засаг
хямралд орсон
-Ард иргэдийн амьдралыг доройтуулж,
дургүйцэл, уур бухимдлыг төрүүлсэн
-Нам, төрийн алдаатай бодлогыг
эсэргүүцсэн
-Амьдрах эрх чөлөө, үзэл санааныхаа
төлөө тэмцсэн
-Зэвсэгт бослогод хүргэсэн -/6000/
-Улс орноо орхин гарч дүрвэсэн /
10,000 өрх 41000 хүн/

Төсөөлөн бодоорой

Яагаад

ШЭБ

хэрэгжүүлсэн

бэ?

Ямар

үр

дүнд

хүрсэн

бэ?

Шинэ

эргэлтийн

бодлого,

үр

дүнг

танин

мэдэх

тухайн

үеийн

гадаад,

дотоод

нөхцөл

байдал,

үйл

явцын

уялдаа

хамаарлыг

тэнхлэгийн

аргаар

тайлбарлах,

дүгнэлт

гаргах

.

Хичээлийн

зорилго

:

Шинэ хичээлээр судлах асуудал:

Тэнхлэгийн арга

Үр дүн

Түүхэн нөхцөл

байдал

Хэзээ,
хаана

Хэрэгжүүлсэн үйл

ажиллагаа

Яагаад ШЭБ
хэрэгжүүлсэн
бэ? Ямар үр

дүнд хүрсэн бэ?

Тэнхлэгийн арга

Үр дүн

Түүхэн нөхцөл

байдал

Хэзээ,
хаана

Хэрэгжүүлсэн үйл

ажиллагаа

Яагаад ШЭБ

хэрэгжүүлсэн бэ?

Ямар үр дүнд

хүрсэн бэ?

Дотоод

:

Зүүнтнүүд

Коминтерн,

ЗХУ-ын

нөлөөгөөр

Монголд социализм байгуулах хэт хувьсгалч,
алдаатай бодлого хэрэгжүүлсэн тул нугалаа
гажуудал гарсан байна.
Ард иргэдийн амьдрал доройтсон тул

уур

бухимдалд нөлөөлсөн

Гадаад:
Монгол улсын нам төрийн удирдлага өөрийн
орны

нийгэм

эдийн

засаг,

үндэсний

онцлогийг

ойшоож

үзээгүй

ноцтой

алдаа

завхрал гаргасан

1932 оны VI сарын 28-29,
УБ хотноо МАХН-ын ТХ,

ХБТК-ын хамтарсан

III

онц бүгд хурал

П.Гэндэн

Өнгөрсөн

үйл

явдалд

үнэн

бодит

дүгнэлт

хийсэн,

хэрхэн

ямар

арга

замаар

гарах

вэ?

хэлэлцсэн

14

Улс төр

Эдийн засаг

Оюун санааны

-Хууль

дүрэм

шинэчилсэн
-Ардын

засгийг

бэхжүүлсэн
-Үндэсний
ардчилсан

үзлийг

сэргээсэн
-Дүрвэгсэдийг
буцаан ирүүлэх

Албан

татварын

шинэ хууль гарсан
-Хувийн худалдааг
дэмжсэн
-Малын тоог өсгөх
-Хамтрал

коммун

тараасан
-Аж

үйлдвэр

сэргээсэн

-Бичиг

үсэгт

сургах
Шүтэх

эрхийг

сэргээсэн
--Театр

урлагийг

дэмжсэн
- Радио нэвтрүүлэг
явуулах болсон

А.Амар

Тоон баримтыг шинжилж дүгнээрэй

• 1933 оны

байдлаар
малын тоо
толгой 21%
буюу 3,5
саяар өссөн

• 1935 онд хүн

амын 5,6 хувь
нь бичиг
үсэгтэй
байсан бол
1940 онд
20,8%
нэмэгдсэн

• Ардын аж

ахуйтан
өрхийн 55%
ийг алба
татвараас
чөлөөлсөн

Албан

татварын

хувь

хэмжээ

буурсны

үр

дүнд

малчдын

амьдрал

дээшилж,

эдийн

засгийн

хямралыг

хурдан

хугацаанд

даван

туулсан

Бичиг

үсэгт

сургах

хөдөлгөөн

өрнүүлсний

үр

дүнд

хүн

амын

соёл

гэгээрэлд

ахиц

гарсан

.

•

1929

-

1932

оны

дунд

үе

хүртэл

үргэлжилсэн

зүүний

алдаатай

бодлогыг

засаж

залруулахын

тулд

1932

оны

III

онц

бүгд

хурлын

шийдвэрийг

түүхэнд

“

Шинэ

эргэлтийн

бодлого

”

хэмээн

нэрлэдэг

.

•

ШЭБ

-

ыг

хэрэгжүүлсний

үр

дүнд

зүүнтний

алдаа

гажуудлыг

засаж,

1932

-

1940

онуудад

нийгмийн

амьдралд

багагүй

өөрчлөлт,

ахиц

дэвшил

гарсан

.

•

Үндэсний

ардчилсан

хөгжлийн

чиг

шугамыг

сэргээн

үргэлжлүүлсэн

•

Гэвч

ШЭБ

саарч,

аажимдаа

коммунист

үзлийн

чиг

шугам

руу

хальтарч

тасалдсан

Цаашид бие даан гүнзгийрүүлэн судлаарай

1

.

ЗХУ

-

ын

удирдагчид

монголын

улс

төр,

эдийн

засгийн

амьдралыг

өөрийн

үзэмжээр

удирдан

залж

байсны

шалтгаан

нь

юу

байсан

бэ?

2

.

Коминтерн

Шинэ

эргэлтийн

жилүүдэд

монгол

дахь

нөлөөгөө

багасгах

болсон

шалтгааныг

тайлбарлаарай

3

.

Жижиг

хувийн

өмчтөнийг

дэмжих

бодлого

нь

социализм

байгуулах

үзэл

санаатай

зөрчилдөх

үү?

Үндэслэл

гаргаж

тайлбарлаарай

Ашиглах

эх

сурвалж

:

МҮОНТ

ын

бүтээл

Монголчуудын

түүх

/

1937

он

/

Төрийн

шагналт,

түүхч

Д

.

Өлзийбаатар

багшийн

түүхийн

сонсох

хичээл

/

III

бүлэг/

Түүхийн

аль

ч

цаг

үед

Монгол

хүн

бүр

өөрийн

эх

орон,

үнэ

цэнтэй

бүхнээ

хайрлан

хамгаалж,

ирээдүй

хойч

үедээ

өвлүүлэх

түүхэн

хариуцлагыг

үүрч

явдаг

.

Хүүхдүүд

та

бүхэн

өнөөдрийн

хичээлээр

эв

эеийн

үзэл

санаа,

бие

даан

оршихын

үнэ

цэнийг

ухааран

мэдэрч,

нэгийг

бодож,

хоёрыг

тунгаасан

гэдэгт

итгэлтэй

байна

.

Эх түүхээ илүү шимтэн судлаарай

Амжилт

хүсье