İsimsiz Ders

Kamu Kesimi

•

Bir ekonomide kamu kesiminin büyüklüğü genellikle KH/GSMH oranı ile
tespit edilmektedir.

•

Kamu kesimi, Dar ve Geniş Anlamda Kamu olmak üzere, iki ayrı
kapsamda incelenebilir.

Dar Anlamda Kamu: Merkezî Yönetim

Geniş Anlamda Kamu:

MY + SGK + Yerel Yönetimler +

KİT’ler + Fon’lar + Döner Sermayeler

Multiple Choice

Dar anlamda devlet denilince aşağıdakilerden hangisi anlaşılmaktadır?

• Merkezi yönetim bütçesi

• Genel yönetim bütçesi

• Yerel yönetimler bütçesi

• Sosyal güvenlik kurumları bütçeleri

• Genel bütçe

Kamu Kesimi

Genel Yönetim Bütçesi

A.

Merkezi Yönetim

1.

Genel Bütçe

2.

Özel Bütçe

3.

Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar

B.

Sosyal Güvenlik Kurumları

1.

Sosyal Güvenlik Kurumu

2.

Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü

C.

Mahalli İdareler

Kamu Kesimi

• 5018 sayılı kanunun 12. Maddesi, Genel Yönetim Bütçesi kapsamındaki

idareleri belirtmektedir. Buna göre Genel Yönetim kapsamındaki idarelerin
bütçeleri; merkezî yönetim bütçesi, sosyal güvenlik kurumları bütçeleri
ve

mahallî

idareler

bütçeleri

olarak

hazırlanır

ve

uygulanır.

Kamu

idarelerince

bunlar

dışında

herhangi

bir

ad

altında

bütçe

oluşturulamamaktadır.

• Merkezî Yönetim Bütçesi: Kanuna ekli (I) Sayılı Genel Bütçe, (II) Sayılı

Özel Bütçe (5018’den önce söz konusu bütçeler “katma bütçe” olarak
tanımlıydı)

ve

(III)

Sayılı

Düzenleyici

ve

Denetleyici

Kurumlardan

oluşmaktadır.

Kamu Kesimi

• Genel Bütçe; “Devlet tüzel kişiliğine dahil olan ve bu Kanuna ekli (I) sayılı

cetvelde yer alan kamu idarelerinin bütçesi” iken

• Özel Bütçe; “bir bakanlığa bağlı veya ilgili olarak belirli bir kamu

hizmetini yürütmek üzere kurulan, gelir tahsis edilen, bu gelirlerden
harcama yapma yetkisi verilen, kuruluş ve çalışma esasları özel kanunla
düzenlenen ve kanuna ekli (II) sayılı cetvelde yer alan her bir kamu
idaresinin bütçesidir”.

• Düzenleyici ve denetleyici kurum bütçesi ise, “özel kanunlarla kurul,

kurum veya üst kurul şeklinde teşkilatlanan ve bu kanuna ekli (III) sayılı
cetvelde yer alan her bir düzenleyici ve denetleyici kurumun bütçesidir”.

Kamu Kesimi

• Sosyal güvenlik kurumu bütçesi, “sosyal güvenlik hizmeti sunmak üzere,

kanunla kurulan ve bu kanuna ekli (IV) sayılı cetvelde yer alan her bir

kamu idaresinin bütçesidir”.

• Mahalli idare bütçesi ise, “mahalli idare kapsamındaki kamu idarelerinin

bütçesidir”.

• Geniş anlamda kamu kapsamında KİT, Fon ve Döner Sermayeler de yer

almasına rağmen, bunların Genel Yönetim Bütçesi kapsamında yer

almadığı görülmektedir.

Aşağıdakilerden hangisi, 5018 sayılı Kanun'da düzenlenen

bütçe türlerinden biri değildir? (2012 İdari Yargı Sınav Soruları,

Soru: 15)

A. Genel bütçe
B. Katma bütçe
C. Özel bütçe
D. Sosyal güvenlik kurumu bütçesi
E. Özerk bütçe

Kaynak: www.osym.gov.tr

Parafiskal Kuruluşlar

• Parafiskalite,

iktisadi

ve

sosyal

amaçlar

çerçevesinde,

belirlenen

hedeflere ulaşabilmek için kurulan iktisadi, mesleki ve sosyal yardım
teşekkülleri olarak tanımlanmaktadır.

• Söz konusu teşekküllerin, istenilen amaçlara ulaşabilmesi için gereken

finansman da, devlet egemenliğine dayalı olarak tahsil ettiği gelirleri ile
gerçekleşmektedir.

• Bu bağlamda, söz konusu teşekküllerin üyeleri, sunulan hizmetlerden

ödedikleri mali yükümlülükler karşılığında yararlanabilmektedir.

• Parafiskal kuruluşların gelirleri, devlet bütçesinde yer almamakta,

kendi bütçelerinde yer almaktadır.

Kamu İktisadi Teşebbüsleri

• 1929 buhranı ile birlikte, yalnızca tam kamusal mal üreten kamu

kesiminin artık eksta-fiskal fonksiyonlar üstlenmesiyle birlikte, karma
ekonomilere dönüştüğü görülmektedir.

• Bu bağlamda güvenlik, adalet ve diplomasi gibi tam kamusal malların

sunumuyla birlikte kamu kesimi, iktisadi teşebbüsler kurarak özel mal
ve hizmet sunmaya başlamıştır.

• KİT’lerin kuruluş amacı kar elde etmek olmayıp, iktisadi ve sosyal

amaçlarla ekonomiye müdahale etmektedir. Dolayısıyla devlet şayet
özel mal üretecekse, bu durum ancak iktisadi teşebbüsler aracılığıyla
yapılmaktadır.

• Mali monopollerin kuruluş amacı, maliyetin üzerinde fiyatlandırma

yaparak kar elde etmektir.