Search Header Logo
Materi Aljabar

Materi Aljabar

Assessment

Presentation

Mathematics

11th Grade

Practice Problem

Hard

Created by

Rodiyah Rodiyah

FREE Resource

49 Slides • 3 Questions

1

media

Disusun Oleh :

RODIYAH, S.Pd

BAB 3

BENTUK ALJABAR

2

media

I. PENGERTIAN BENTUK ALJABAR

Dikelas VII yang kita telah mempelajari tentang Bentuk Aljabar :
Bahwa bentuk Aljabar dapat berbentuk penjumlahan , pengurangan ,

perkalian , pembagian(pecahan), perpangkatan dan pengakaran.

Pada Bentuk Aljabar kita jumpai adanya : suku , Variabel (perubah) ,

Koifisien dan Konstanta.

Jika sukunya hanya satu disebut Suku Tunggal.

Misalnya : 2x

Jika banyak sukunya dua disebut Suku dua (binom).

Misalnya : 2p + 2l

Bila banyak sukunya tiga disebut Suku tiga (trinom).

Misalnya : 4p + 4l + 4t

Bentuk aljabar yang banyak sukunya lebih dari 3 disebut suku banyak

atau polynom.

3

media

• UNSUR-UNSUR PADA BENTUK ALJABAR

Yang termasuk unsur-unsur pada bentuk aljabar adalah

Suku , Variabel , Koifisien dan Konstanta.

Contoh 1 : Bentuk aljabar : 3x + 7y + 5

Suku ke satu = 3x

Suku ke dua = 7y

Suku ke tiga = 5

3 = koifisien x

7 = koifisien y

X = Variabel pertama

y = Variabel kedua

5 = Konstanta

Catatan : 1. 3x artinya 3 x x dan 7y = 7 x y

2. x = 1x , jadi koifisien x adalah 1
3. 5 = konstanta tidak ada variabelnya

4

media

Contoh 2 :
Diketahui bentuk aljabar : 13x – y + Z2– 9
a.

Terdiri dari berapa suku bentuk aljabar itu?

b.

Sebutkan masing-masing sukunya

c.

Tuliskan seluruh Variabel dan Konstantanya

d.

Tuliskan Koifisien masing-masing variabel

Jawab :
a. Banyak suku = 4 suku
b. (i). 13x , (ii). -y , (iii). z dan (iv). -9
c. Variabel adalah x , y dan z2

Konstantanya adalah -9

d. 13 = koifisien x , -1 = koifisien y dan 1 = koifisien z2

Perhatikan bahwa :
13x – y + 14z2– 9 = 13x + (-y) + z2+ (-9)

Suku ke : 1 2 3 4

5

media

II. SUKU-SUKU SEJENIS

Pada setiap bentuk aljabar suku-suku sejenis

adalah

suku yang Variabelnya Sama

Contoh :

1. Tuliskan suku-suku sejenis pada bentuk aljabar berikut!

a. x2+ 3x – 2x + 1

b. 6y3+ 3 – 5y3 + x – 7

Jawab :

a. Pada x2+ 3x – 2x + 1 suku sejenis adalah : 3x dan 2x

b. Pada 6y3+ 3 – 5y3 + x – 7 suku yang sejenis adalah :

(i). 6y3dan 5y3 , (ii). 3 dan 7

6

media

2. Manakah suku-suku sejenis pada masing-masing bentuk

aljabar berikut?

a. 2xy – x + 3yx + 5x + xy

b. ax + ay – bx + by

` Jawab :

a. Pada : 2xy – x + 3yx + 5x + xy

ada 2 jenis , yaitu : (i). 2xy , 3yx dan xy

(ii). -x dan 5x

b. Pada : ax + ay – bx + by

Tidak ada yang sejenis

7

media

III. OPERASI PADA BENTUK ALJABAR

8

media

A. PENJUMLAHAN DAN PENGURANGAN

Soal pengantar

Ada dua orang kakak beradik membawa lima

ekor kambing lewat dari depan rumah Si A.
Ditanyakan :
Ada berapa yang lewat dari depan rumah Si A ?

Jawab :

2 orang manusia + 5 ekor kambing = 2m + 5k

Pada penjumlahan dan pengurangan yang
dapat diselesaikan ialah suku-suku sejenis

7… ? Tujuh orangkah atau tujuh ekor?

9

media

Contoh :

1.

Sederhanakanlah :
a. 10x2+ 3x + 6x

b. 4xy – x + 7y – xy + 2

2.

Tuliskan dalam bentuk paling sederhana :

a. 2(4x – 3) – 5

b. -5(2y + 6) + (6x – 12y)

Jawab :

1 a. 10x2+ 3x + 6x = 10x2+ (3 + 6)x

= 10x2+ 9x

b. 4xy – x + 7y – xy + 2 = 4xy – xy – x + 7y + 2

= (4 – 1)xy – x + 7y + 2

= 3xy – x + 7y + 2

2
3

10

media

2. a. 2(4x – 3) – 5

= 8x – 6 – 5

= 8x – (6 + 5)

= 8x – 11

b. -5(2y + 6) + (6x – 12y) = -10y 30 + 4x – 8y

= -10y – 8y + 4x – 30

= (-10 – 8)y + 4x – 30
= -18y + 4x – 30

Catatan :

Mengenai bentuk a(bx ± c) , akan kita bahas lebih
lanjut pada pelajaran berikutnya

2
3

x

x

11

media

Contoh 3 :
a.

Jumlahkanlah 13x + 15y dengan -12x – 3y

b.

Kurangkan 7x – 3y + 2z dari 2x + y – 5z

Jawab :
a.

13x + 15y + (-12x – 3y) = 13x + 15y – 12x – 3y

= 13x – 12x + 15y – 3y
= x + 12y

atau :

13x + 15y
-12x – 3y

x + 12y

7x – 3y + 2z 2x + y – 5z(

)

b.

= 2x – 7x + y + 3y – 5z – 2z)

= 2x + y – 5z – 7x + 3y – 2z

= -5x + 4y – 7z

12

media

Catatan :

Setiap pengurangan dapat dirobah menjadi penjumlahan ,

sebagai berikut :

p q = p (+q) = p + (-q)

k – (m + n) = k – m – n

k – (m – n) = k – m + n

13

media

B. PERKALIAN DAN PEMBAGIAN

(i). Perkalian
1.

Pada bentuk aljabar :
(i). 4 x 7 = 28 , sering ditulis 4.7 = 28
(ii). a x b = a.b = ab
(iii). a(b + c) artinya a dikali dengan yang

ada dalam kurung

2.

apx aqx br= ap+qbr

3.

2m x 4n = 2.4.m.n = 8mn

4. (i).

(+) x (+) = (+)

(ii). (–) x (–) = (+)

(iii). (+) x (–) = (–)

(iv). (–) x (+) = (–)

14

media

(ii). Pembagian.

Pembagian pada bentuk Aljabar :

`

1. (i). axy : ay = x

(ii). axy : xy = a

2. a : b = a x =

3. am: an= = am-n

4. a : a = a0= 1

5. (x + y) : p =

6.

7.

1
b

a
b

am
bn

x + y

p
=

(x + y)
1
p

ax + by

p
=

x + y
a
p

b
p

ax . by

p
=

x . by
a
p

15

media

(III) SIFAT DISTRIBUTIF PERKALIAN

Contoh :
Sebidang ladang berbentuk persegi panjang ditanami dengan padi
dan sebagian lagi ditanamai jagung seperti gambar dibawah ini.
a.

Hitung luas yang ditanami padi

b. Hitung luas ladang yang ditanami jagung
c.

Hitung luas ladang seluruhnya

Jawab :
a. Luas yang ditanam Padi :

L.padi = 60 m x 30 m

= 1.800 m2

b. Luas yang ditanami jagung :

L. jagung = 60 m x 18 m

= 1.080 m2

18 m

30 m

60 m

Padi

Jagung

16

media

c. Luas ladang seluruhnya :

Cara I :
L = L.padi + L.jagung

= 1800 m2 + 1080 m2

= 2880 m2

Cara II :
L = 60 m x ( 30 m + 18 m)

= 60 m x 48 m

= 2880 m2

Cara III :

L = 60 m x ( 30 m + 18 m)

= (60 m x 30 m) + (60 m x 18 m)
= 1800 m2 + 1080 m2

= 2880 m2

18 m

30 m

60 m

Padi :

L = 60 x 30 = 1800

Jagung :

L = 60 x 18 = 1080

17

media

Kita lihat Cara III :
Ternyata :
60 m x ( 30 m + 18 m) = (60 m x 30 m) + (60 m x 18 m)

= 1800 m2+ 1080 m2

= 2880 m2

Atau
60(30 + 18) = (60 x 30) + (60 x 18)
Pengerjaan itu disebut penggunaan Sifat Distributif
Terhadap Penjumlahan

Sifat distributif Perkalian terhadap Penjumlahan
adalah sebagai berikut :

a(b + c) = ab + ac

x

x
a

b

c

L1 = a x b = ab
L2 = a x c = ac

18

media

Sifat Distributif perkalian terhadap Pengurangan

adalah :

a(b c) = ab – ac

Contoh :

Dengan menggunakan Sifat Distributif tentukanlah

hasil dari :

1.

20(15 + 6 )

2. 45(8 – 2)

Jawab :

1. 20( 15 + 6 ) = 20.15 + 20.6 = 300 + 120 = 420

2. 45(8 – 2) = 45.8 – 45.2 = 360 – 90 = 270

19

media

Perhatikan gambar berikut ini !
Luas seluruh persegipanjang itu adalah :

L = L1 + L2 + L3 + L4

L = ac + ad + bc + bd …… (i)
Rumus Luas suatu persegipanjang
adalah : L = p x l
Panjang = p = a + b
Lebar = l = c + d

Maka L = (a + b)(c + d) …… (ii)

Dari (ii) dan (i) : (a + b)(c + d) = ac + ad + bc + bd

a

c

b

L1 = ac

d

L2 = ad

L3 = bc

L4 = bd

p

l

20

media

KESIMPULAN :

1). (a + b)(c + d) = a(c + d) + b(c + d)

= ac + ad + bc + bd

atau langsung sebagai berikut :

(a + b)(c + d) = ac + ad + bc + bd

21

media

CONTOH :

1. (13 + 7)(5 + 4)= 13(5 + 4) + 7(5 + 4)

= 13.5 + 13.4 + 7.5 + 7.4
= 65 + 52 + 35 + 28
= 180

2. (8 – 5)(9 + 1) = (8 + (-5))(9 + 1)

= 8.9 + 8.1 + (-5).9 + (-5).1
= 72 + 8 + (-45) + (-5)
= 30

3. (12 + 3)(17 – 7)

= (12 + 3)(17 + (-7))

= 12.17 + 12.(-7) + 3.17 + 3.(-7)
= 204 + (-84) + 51 + (-21)
= 150

4. (9 – 4)(8 – 6) = (9 + (-4))(8 + (-6))

= 9.8 + 9.(-6) + (-4).8 + (-4).(-6)
= 72 + (-54) + (-32) + 24
= 10

Cara Singkat :
1. (13 + 7)(5 + 4) = 20.9

= 180

2. (8 – 5)(9 + 1)

= 3.10
= 30

3. (12 + 3)(17 – 7) = 15.10

= 150

4. (9 – 4)(8 – 6)

= 5.2
= 10

22

media

CATATAN :

Pada bentuk aljabar biasanya digunakan cara yang panjang sebab suku yang ada dalam

kurung sering tidak sejenis.

23

media

C. PERKALIAN BENTUK AX(BY ± C)

Contoh 1 :

Tentukan hasil kalinya :

a. 2(3x + 5)

b. x(3x + 5)

c. 2x(3x + 5)

d. 2x(3x – 5)

e. x(-7 – x)

Jawab :
a. 2(3x + 5) = 2.3x + 2.5

= 6x + 10

b. x(3x + 5) = x.3x + x.5

= 3x2+ 5x

c. 2x(3x + 5) = 2x.3x + 2x.5

= 6x2+ 10x

d. 2x(3x– 5) = 2x(3x+ (-5))

= 2x.3x + 2x.(-5)
= 6x2 + (-10x)
= 6x2– 10x

e. x(-7 – x) = x(-7 + (-x))

= x.(-7) + x.(-x)
= -7x – x2

24

media

Contoh 2 :

Jabarkanlah :
a. -6x(4x + 0,5)

b. -5x(7x – 8)

c. -y(-4x – 8) + 2y

Jawab :

a. -6x(4x + 0,5) = -6x.4x + (-6x).0,5

= -24x2+ (-3x)
= -24x2 – 3x

b. -5x(7x – 8) = -5x(7x + (-8))

= -5x.7x + (-5x).(-8)
= -35x2+ 40x
= -35x2+ 40x

c. -y(-4x – 8) + 2y= -y(-4x + (-8)) + 2y

= -y.(-4x) + (-y).(-8) + 2y
= 4yx + 8y + 2y
= 4xy + 10y

25

media

D. PERKALIAN BENTUK (AX ± P)(BX ± Q)

Contoh 1 :
Tentukanlah hasil kalinya :
a. (x + 2)(x + 5)

b. 4(2x + 1)(3x + 7)

Jawab :
a.

(x + 2)(x + 5)= x(x + 5) + 2(x + 5)

= x.x + x.5 + 2.x + 2.5
= x2+ 5x + 2x + 10
= x2+ 7x + 10

b. 4(2x + 1)(3x + 9) = 4(2x.3x + 2x.9 + 1.3x + 1.9)

= 4(6x2 + 18x + 3x + 9)
= 4(6x2 + 21x + 9)
= 24x2 + 84x + 36

26

media

CONTOH 2 :

Jabarkan dan sederhanakanlah bentuk Aljabar berikut ini.
a. (x + 3)(2x – 1)

b. (2y – 3)(4y + 2)

c. (x – 5)(x – 8)

d. (-x – 2)(-3x – 6)

Jawab :
a. (x + 3)(2x – 1) = (x + 3)(2x + (-1))

= x.2x + x.(-1) + 3.2x + 3.(-1)
= 2x2+ (-x) + 6x + (-3)
= 2x2+ 5x – 3

b. (2y – 3)(4y + 2) = (2y + (-3))(4y + 2)

= 2y.4y + 2y.2 + (-3).4y + (-3).2
= 8y2+ 4y + (-12y) + (-6)
= 8y2+ (-8y) – 6
= 8y2– 8y – 6

27

media

c.

(x – 5)(x – 8)

= (x + (-5))(x + (-8))

= x.x + x.(-8) + (-5).x + (-5).(-8)
= x2+ (-8x) + (-5x) + 40
= x2+ (-13x) + 40
= x2 13x + 40

d. (-x – 2)(-3x – 6) = (-x + (-2))(-3x + (-6))

= -x.(-3x) + (-x).(-6) + (-2).(-3x) + (-2).(-6)
= 3x2+ 6x + 6x + 12
= 3x2+ 12x + 12

28

media

CONTOH 3 :

Tentukan hasil kalinya dalam bentuk paling sederhana!

a.(3x + 5)2

b. (3x – 5)2

c. (x + k)2

d. (7x – 4y)2

Jawab :

a.(3x + 5)2= (3x + 5)(3x + 5)

= 3x.3x + 3x.5 + 5.3x + 5.5

= 9x2 + 15x + 15x + 25

= 9x2+ 30x + 25

b. (3x – 5)2= (3x – 5)(3x – 5)

= 3x.3x – 3x.5 – 5.3x + 5.5

= 9x2– 15x – 15x + 25

= 9x2– 30x + 25

29

media

c. (x + k)2= (x + k)(x + k)

= x.x + x.k + k.x + k.k

= x2+ kx + kx + k2

= x2 + 2kx + k2

d. (7x – 4y)2 = (7x – 4y)(7x – 4y)

= 7x.7x – 7x.4y – 4y.7x + 4y.4y

= 49x2 – 28xy – 28xy + 16y2

= 49x2– 56xy + 16y2

30

media

PENDALAMAN (PENGAYAAN)

2 a. (x + 3)(2x – 1) = 2x2+ 5x – 3

b. (2y – 3)(4y + 2) = 8y2– 8y – 6

Cobalah kalikan dengan cara diatas!

c. (x – 5)(x – 8) = …..
d. (-x – 2)(-3x – 6) = ……

-1x

6x

x.2x = 2x2
x.(-1) + 3.2x = -1x + 6x = 5x
3.(-1) = -3

2y.4y = 8y2
2y.2 + (-3).4y = 4y + (-12y) = -8y
-3.2 = -6

(1). Pada Contoh No. 2 :

31

media

(2). PADA CONTOH 3 :

a.

(3x + 5)2

= 9x2+ 30x + 25

d. (7x – 4y)2= (7x + (-4y))2

= (7x)2+ 2.7x.(-4y) + (-4y)2

= 49x2– 56xy + 16y2

Gunakan Cara diatas untuk soal 3b dan 3c

(3x)2

52

2.3x.5 = 30x

32

media

E. MEMFAKTORKAN

(i).

Pengertian Faktor (Mengulang Pel. Kls VII)
Contoh :
1. 1 x 6 = 2 x 3 = 6 , maka 1 , 6 , 2 dan 3 adalah

faktor dari 6.

2. 5 x a x b x a = 5a2b , maka 5 , a dan b adalah

faktor dari 5a2b.

Selain 5 , a dan b yang merupakan faktor dari 5a2b adalah :

(i).

5a dan ab , sebab 5a x ab = 5a2b

(ii).

5a2dan b , sebab 5a2 x b = 5a2b

(iii).

5b dan a2 , sebab 5b x a2= 5a2b

(iv).

dll

33

media

(ii). Faktor Persekutuan ter-Besar (FPB)

Contoh 1:
Tentukan FPB dari 16 dan 24!
Jawab :

Faktor dari 16 adalah : 1 , 2 , 4 , 8 dan 16
Faktor dari 24 adalah : 1 , 2 , 3 , 4 , 6 , 8 , 12 dan 24
Maka FPB dari 16 dan 24 = 8

Contoh 2 :
Tentukan FPB dari 5a2b dan 10ab !
Jawab :

5a2b = 5.a.a.b
10ab = 2.5.a.b
Maka : FPB dari 5a2b dan 10ab = 5.a.b = 5ab

34

media

(III). MEMFAKTORKAN BENTUK AX ±

C

Contoh 1 :
Faktorkanlah : a. 9x + 12

b. 9x2– 12x

c. 5y + 10

d. 3xy – y2

Jawab :
a. 9x + 12 =

=

b. 9x2– 12x =

=

c. 5y + 10 =

=

d. 3xy – y2 =

=

3.3x + 3.4
3(3x + 4)

3x.3x – 4.3x
3x(3x 4)

5.y + 2.5
5(y + 2)

3.x.y y.y
y(3x y)

Keterangan :
Faktor 9x : 1 , 3 , 9 , x , 3x dan 9x
Faktor 12 : 1 , 2 , 3 , 4 , 6 dan 12
Jadi FPB 9x dan 12 = 3

Keterangan :
Faktor 9x2: 1 , 3 , 9 , x , 3x , 9x

x2 , 3x2, dan 9x2

Faktor 12x : 1 , 2 , 3 , 4 , 6 , 12 ,

x , 2x , 3x , 6x dan
12x

Jadi FPB 9x2dan 12x = 3x

Soal c dan d : coba lakukan sendiri

35

media

Contoh 2 :

Faktorkanlah!

a.

xy + 2yx2

b.

4x2y – 20xy

c.

-2x2+ 6x

d.

-15xy – 20x

Jawab :

a. xy + 2yx2

= x.y + 2.x.x.y

= xy(1 + 2x)

b.

4x2y – 20xy = 4.x.x.y – 4.5.x.y

= 4xy(x – 5)

c.

-2x2+ 6x

= -2.x.x + 2.3.x
= -2.x.x – (-2).3.x
= -2x(x – 3)

d.

-15xy – 20x = -3.5.x.x – 4.5.x

= 5x(-3x – 4)

atau :

-15xy – 20x = -5.3.x.x – 5.4.x

= -5.3.x.x + (-5).4.x

= -5x(3x + 4)

Cara yang kedua ini lebih sering
dibuat dari pada yang pertama

36

media

(IV). MEMFAKTORKAN BENTUK : AX2±

BX ± C

(a). Soal-soal Pengantar

Contoh 1 :
Jika p dan q adalah faktor dari 24 dan p + q = 10
Cari nilai p dan q!
Penyelesaian :

24 = 1 x 24
24 = 2 x 12
24 = 3 x 8
24 = 4 x 6

Maka :

p = 6 dan q = 4

atau p = 4 dan q = 6

1 + 24 = 25
2 + 12 = 14
3 + 8 = 11
4 + 6 = 10

37

media

No. p x q p + q

p

q

i.

-6

1

j.

-12

1

k.

-18

3

l.

-56

10

m.

-6

-1

n.

-36

-5

o.

-30

-13

p.

-144

0

Contoh 2:

Lengkapilah tabel berikut ini (p dan q boleh berbalik)!

No. p x q p + q

p

q

a.

6

7

b.

12

9,5

c.

18

9

d.

18

11

e.

18

-11

f.

36

-12

g.

42

-23

h.

42

-13

1

6

1,5

8

6

3

2

9

-2

-9

-6

-6

-2

-21

-6

-7

-2

3

4

-3

6

-3

-4

14

-3

2

4

-9

2 -15
12 -12

38

media

Jika p.q = positif , maka p dan q sama-

sama positif atau sama-sama negatif.

Jika p.q = negatif , maka satu dari p dan q

adalah positif dan satu lagi negatif.

39

media

(b). Penggunaan p dan q dalam Pemfaktoran

Untuk memfaktorkan ax2 + bx + c dapat dilakukan dengan
cara mencari dua bilangan p dan q , dengan catatan :
(i). ac = pq (ii). b = p + q
Contoh 1 :
Faktorkanlah 3x2 + 10x + 8 !
Jawab :
a = 3 , b = 10 dan c = 8
ac = 3.8 = 24 = pq
p + q = 10
Jadi p = 6 dan q = 4
(boleh p = 4 dan q = 6 )

Maka :

3x2 + 10x + 8 = 3x2 + 6x + 4x + 8

= 3x(x + 2) + 4(x + 2)

= (3x + 4)(x + 2)

atau

3x2 + 10x + 8 = 3x2 + 4x + 6x + 8

= x(3x + 4) + 2(3x + 4)

= (x + 2)(3x + 4)

40

media

CONTOH 2 :

Faktorkanlah : a. 2x2+ 7x + 5

b. x2– 5x + 6

Jawab :

a. 2x2+ 7x + 5 = 2x2+ 2x + 5x + 5

= 2x(x +1) + 5(x + 1)

= (2x + 5)(x + 1)

b. x2– 5x + 6 = x2– 2x – 3x + 6

= x(x – 2) – 3(x – 2)

= (x – 3)(x – 2)

–3x + 6 = –3(x – 2)

2 . 5 = 10
2 + 5 = 7

41

media

CONTOH 3 :

Faktorkanlah :

a.

x2+ 3x + 2 b.x2 + 3xy + 2y2

c. 3x2 – 8xy + 4y2

Jawab :

a.

x2+ 3x + 2

= x2+ x + 2x + 2
= x(x + 1) + 2(x + 1)
= (x + 2)(x + 1)

b.

x2 + 3xy + 2y2= x2 + xy + 2xy + 2y2

= x(x + y) + 2y(x + y)
= (x + 2y)(x + y)

c.

3x2 – 8xy + 4y2= 3x2 – 6xy – 2xy + 4y2

= 3x(x – 2y) – 2y(x – 2y)
= (3x – 2y)(x – y)

42

media

(V). MEMFAKTORKAN BENTUK AX2 – BY2

Selisih Dua Kuadrat

Tentukanlah hasil dari :

1. 52– 42

2. 102– 92

3. 212– 202

4. 52– 32

5. 102– 82

6. 322– 302

7. 52– 22

8. 202– 172

9. 502– 402

Jawab :

1. 52– 42 = (5 + 4)(5 – 4) = 9.1= 9

2. 102– 92 = (10 + 9)(10 – 9) = 19.1= 19

3. 212– 202 = (21 + 20)(21 – 20) = 41.1= 41

4. 52– 32 = (5 + 3)(5 – 3) = 8.2= 16

5. 102– 82 = (10 + 8)(10 – 8) = 18.2 = 36

6. 322– 302 = (32 + 30)(32 – 30) = 62.2 = 124

7. 52– 22 = (5 + 2)(5 – 2) = 7.3 = 21

8. 202– 172 = (20 + 17)(20 – 17) = 37.3 = 111

9. 502– 402 = (50 + 40)(50 – 40) = 90.10 = 900

43

media

Dari soal-soal pengantar itu didapat bahwa :

m2– n2 = (m + n)(m – n) → disebut : selisih dua kuadrat

Penggunaan Selisih Dua kuadrat.
Contoh 1 :
Faktorkanlah : 4x2– 9 !

Cara I :
9x2– 16 = 9x2+ 0x – 16

= 9x2– 12x + 12x – 16
= 3x(3x – 4) + 4(3x – 4)
= (3x + 4)(3x – 4)

Catatan :
p + q = 0 dan pq = 9.(-16) = -144

Maka p = 12 dan q = -12
atau p = -12 dan q = 12

Cara II :
Dengan menggunakan
Selisih Dua Kuadarat

9x2– 16 = 32x2– 42

= (3x)2– 42

= (3x + 4)(3x – 4)

m2– n2= (m + n)(m – n)

44

media

CONTOH 2 :

Dengan cara selisih dua kuadrat faktorkanlah :

a. 4x2– 9

b. 18x2– 50

c. 80x2 – 45y2

Jawab :

a. 4x2– 9

= 22x2 – 32

= (2x)2– 32

= (2x + 3)(2x – 3)

b. 18x2– 50 = 2.32.x2 2.52

= 2((3x)2– 52)
= 2(3x + 5)(3x – 5)

c. 80x2 – 45y2= 5.42.x2 5.32y2

= 5((4x)2– (3y)2)
= 5(4x + 3y)(4x – 3y)

Catatan untuk soal b.
Bilangan kuadrat :
1 , 4 , 9 , 16 , 25 , 36 , dst
Jadi 18 dan 50 bukan
Bilangan Kuadrat.
Tetapi 18 = 2.9 = 2.32

50 = 2.25 = 2.52

Untuk soal c :
80 = 5.16 = 5.42
45 = 5.9 = 5.32

45

media

IV. PECAHAN DALAM BENTUK ALJABAR

A. MENYEDERHANAKAN PECAHAN

Contoh :
1.

Sederhanakanlah :
a.
6
8
b.
6
8x
c.3x

3y
d.8xy

12y

Jawab :
a.
6
8 = 3.2

4.2

=3

4

b.
6
8x =
3.2
4.2.x

=3

4x

c.3x

3y
=3.x

3.y

=
x
y

d.8xy

12y
=2.2.2.x.y

3.2.2.y

=
x
3

46

media

CONTOH 2 :

Faktorkan kemudian sederhanakan!
a.
2x + 4
x2+ 2x
b.x2 – 2x

2x – 4
c.
3x + 5

9x2– 25
d.x2 – 7x + 6

x2– 36

Jawab :

a.
2x + 4
x2+ 2x = 2(x + 2)

x(x + 2)

2
x

b.x2 – 2x

2x – 4

=

x(x – 2)
2(x – 2)

=x

2

c.
3x + 5

9x2– 25

1(3x + 5)
(3x)2– 52

=
1(3x + 5)

(3x + 5)(3x – 5)

=
1

3x – 5

d.x2 – 7x + 6

x2– 36 = (x – 6)(x – 1)

x2– 62

=(x – 6)(x – 1)

(x + 6)(x – 6)

=
x – 1
x + 6

=

=

47

media

+

B. PENJUMLAHAN DAN

PENGURANGAN PECAHAN

DALAM BENTUK ALJABAR

Contoh 1 :

Tentukan hasil paling sederhana dari :

a.
+
1
2

2
3
+
1
a

5
b
b.

+
2
a

7
a
c.

+

y
xy

2
x
d.

Jawab :

+
1
2

2
3

+

.3
.3

.2
.2

=

4
6

3
6

=

1
2

2
3=

+

a.

=

3 + 4

6

7
6

1
a

5
b

+

.b
.b

.a
.a

=

5a
ab

b
ab

1
a

5
b=

+

a.

=

5a + b

ab

48

media

2y
xy

Jawaban c :

+
2
a

7
a
c.

+

y
xy

2
x
d.

+

=

y
xy

2 + 7

a
9
a
=

=

=

y + 2y

xy

+2

x

.y
.y

=

y
xy

3y
xy
=

Catatan :
Penyebut pada bentuk
pecahan I dan II adalah
xy dan x.
KPK xy dan x = xy

49

media

TERIMA KASIH

50

Multiple Choice

Hasil penjumlahan dari -3a –6b + 7 dan 13a – (-2b) + 4 adalah ....

1

16a -8b + 11

2

10a + 4b + 11

3

10a -4b + 11

4

-16a -4b + 11

51

Multiple Choice

Hasil perkalian dari (4x - 5)(3x + 3) adalah ....
A. 12x² -3x - 15
B. 12x² +3x - 15
C. 12x² +3x - 15
D. 12x² + 27x + 15

1

12x² -3x - 15

2

12x² +3x - 15

3

12x² +3x - 15

4

12x² + 27x + 15

52

Multiple Choice

Bentuk -6x² – x + 4y variabel-variabelnya adalah ....

1

-6, -1 dan 4

2

x² , x dan y

3

x + y

4

x² – 4y

media

Disusun Oleh :

RODIYAH, S.Pd

BAB 3

BENTUK ALJABAR

Show answer

Auto Play

Slide 1 / 52

SLIDE