หน่วย1

หน่วยที่

1

ความรู้เกี่ยวกับ
การบัญชีเบื้องต้น

อาจารย์สุธิสา วรรณกสิกรรม

จากการค้นพบการบันทึกรายการบัญชีเกิดขึ้น เมื่อ 5,000 ปีที่แล้ว ตั้งแต่สมัยบาบิโล

เนียนและอียิปต์ ซึ่งเป็นการบันทึกเฉพาะปริมาณ เช่น 100 ลัง , 300 กล่อง , 400 ชิ้น ไม่ได้
บันทึกเป็นตัวเงิน

ส าหรับประวัติทางบัญชีของประเทศไทย เริ่มตั้งแต่สมัยการเปลี่ยนแปลงการปกครอง

พ.ศ. 2475 โดยมีพระยาไชยยศสมบัติและหลวงด าริอิศรานุวรรตเป็นนักบัญชีเผยแพร่ความรู้
ทางบัญชี ได้จัดให้มีหลักสูตรการสอนวิชาการบัญชี โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้คนไทยมีความรู้
ทางการบัญชีมากขึ้น เพื่อท าให้เกิดวิชาชีพการสอบบัญชีสาธารณะ และในปี 2491 ได้ร่วมกัน
ก่อตั้งสมาคมนักบัญชีแห่งประเทศไทย ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็ น “สมาคมนักบัญชีและผู้สอบ
บัญชีรับอนุญาตแห่งประเทศไทย” ปัจจุบัน มีชื่อว่า “สภาวิชาชีพบัญชี”

วิวัฒนาการทางบัญชี

การบัญชี (Accounting) หมายถึง ศิลปะของการเก็บ

รวบรวม จดบันทึก จ าแนก และท าสรุปข้อมูลอันเกี่ยวกับ
เหตุการณ์ทางเศรษฐกิจในรูปตัวเงิน ผลงานขั้นสุดท้ายของ
การบัญชี คือ การให้ข้อมูลทางการเงิน ซึ่งเป็ นประโยชน์แก่
บุคคลหลายฝ่ าย และผู้สนใจในกิจกรรมของกิจการ

ความหมายการบัญชี

(

Accounting)

1. เจ้าของกิจการ
2. ผู้บริหาร

6. พนักงานหรือลูกจ้าง

3. เจ้าหนี้หรือแหล่งเงินกู้ต่างๆ 7. คู่แข่ง
4. นักลงทุน

8. รัฐบาลและหน่วยงาน

5. ลูกค้าและซัพพลายเออร์

ราชการ

9. บุคคลทั่วไป

ผู้ใช้ข้อมูลทางบัญชี

วัตถุประสงค์ของการบัญชี

1.เพื่อจดบันทึกข้อมูลทางการเงินที่เกิดขึ้น โดยเรียงล าดับก่อน-หลัง
ตามหลักการบัญชีที่รับรองทั่วไป

2.เพื่อให้ทราบผลการด าเนินงานในช่วงระยะเวลาหนึ่งว่ามีก าไรขาดทุน
อย่างไร

3.เพื่อให้ทราบฐานะการเงินของกิจการว่ามีสินทรัพย์ หนี้สิน และส่วน
ของเจ้าของ เป็ นจ านวนเท่าไร

วัตถุประสงค์ของการบัญชี

4.เพื่อให้ถูกต้องตามที่กฎหมายก าหนดไว้ ส าหรับกิจการที่ต้อง

ท าบัญชี

5.เพื่อรายงานการบริหารงานและประเมินผลงานของกิจการ

6.เพื่อใช้เป็ นแหล่งข้อมูลทางการเงินของบุคคลทั้งภายในและ

ภายนอกกิจการ

ประโยชน์ของข้อมูลการบัญชี

1. เป็ นเครื่องมือวัดความส าเร็จของกิจการ
2. เป็ นเครื่องมือในการวางแผนก าไรและควบคุมค่าใช้จ่าย

ของกิจการ ลดการขาดทุนที่อาจเกิดขึ้น

3. เป็ นการวางแผนการเสียภาษีที่ถูกต้องและประหยัด
4. เป็ นเครื่องมือในการแหล่งเงินทุน
5. เป็ นเครื่องมือควบคุมภายในที่ดีป้ องกันการทุจริตได้

ในการจัดท าบัญชีนั้นต้องรู้พื้นฐานเกี่ยวกับบัญชี ซึ่งนั้นก็คือ

“หมวดบัญชี” หมวดบัญชีจะมี 5 หมวด ได้แก่

1. สินทรัพย์

อยู่ หมวด 1

2. หนี้สิน

อยู่ หมวด 2

3. ส่วนของเจ้าของ อยู่ หมวด 3

4. รายได้ อยู่ หมวด 4

5. ค่าใช่จ่าย อยู่ หมวด 5

หมวดบัญชี

สินทรัพย์ (Assets) หมายถึง สิทธิหรือกรรมสิทธ์ในสิ่งที่มี

ตัวตน หรือไม่มีตัวตนอันมีมูลค่าที่สามารถประมาณค่าเป็ นตัวเงิน
มีบุคคลหรือกิจการเป็ นเจ้าของ ได้แก่ กรรมสิทธิ์ใน
อสังหาริมทรัพย์ สังหาริมทรัพย์ สิทธิเรียกร้องมูลค่าที่ได้รับมา
รายจ่ายที่เกิดสิทธิ และรายจ่ายของงวดบัญชีถัดไป

สินทรัพย

(

หมวด

1

)

สินทรัพย์สามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่

1. สินทรัพย์หมุนเวียน (Current Assets) หมายถึง สินทรัพย์ที่มีสภาพคล่อง

สามารถจะเปลี่ยนเป็นเงินสด เช่น เงินสด เงินฝากธนาคาร วัสดุส านักงาน สินค้า เป็นต้น
หรือสินทรัพย์อื่นที่เปลี่ยนเป็นเงินสดได้เร็ว โดยปกติจะไม่เกิน 1 ปี เช่น ตั๋วเงินรับ ลูกหนี้
การค้า สินค้าคงเหลือ รายได้ค้างรับ เป็นต้น

2. สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน (Non – Current Assets) หมายถึง สินทรัพย์ที่ไม่

สามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดได้โดยเร็วซึ่งมีระยะเวลามากกว่า 1 ปี เช่น เงินลงทุนระยะยาว
เงินให้กู้ยืมระยะยาวและการลงทุนในหุ้นสามัญของบริษัทต่าง ๆ ที่ดิน อาคาร อุปกรณ์
รถยนต์ เครื่องใช้ส านักงาน เป็นต้น เครื่องหมายการค้า สิทธิบัตร ลิขสิทธิ์ ค่าความนิยม
เป็นต้น

สินทรัพย์

(

หมวด

1

)

Multiple Choice

บช

• 4

• 2

• 1

• 5

สินทรัพย์หมุนเวี

ยน

เงินสด

เงินฝากธนาคาร

วัสดุส านักงาน

สินค้าคงเหลือ

สินทรัพย์ไม่หมุนเวี

ยน

อาคาร
ที่ดิน

รถยนต์

อุปกรณ์ส านักงานหรือ
เครื่องใช้ส านักงาน

คือ ภาระผูกพันในปัจจุบันของกิจการที่ต้องจ่ายช าระคืนแก่บุคคลภายนอกใน

อนาคต ภาระผูกพันดังกล่าวเป็นผลของเหตุการณ์ในอดีตซึ่งการช าระภาระผูกพันนั้นคาด
ว่าจะส่งผลให้กิจการสูญเสียทรัพยากรที่มีประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ
หนี้สินแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่

1. หนี้สินหมุนเวียน (Current Liabilities) หมายถึง ภาระผูกพันที่กิจการต้อง

ช าระคืนภายในระยะเวลา ไม่เกิน 1 ปี เช่น เจ้าหนี้การค้า เงินเบิกเกินบัญชีธนาคาร เงิน
กู้ยืมจากธนาคารระยะสั้น ตั๋วเงินจ่าย ค่าใช้จ่ายค้างจ่ายต่างๆ เป็นต้น

หนี้สิน

(

หมวด

2

)

2. หนี้สินไม่หมุนเวียน (Non – Current Liabilities)

หมายถึง หนี้สินซึ่งมีระยะเวลาการต้องช าระคืนเกินกว่า 1 ปี หรือเกิน
กว่ารอบระยะเวลาการด าเนิน งานตามปกติของกิจการ เช่น เจ้าหนี้
จ านอง เงินกู้ระยะยาว หุ้นกู้ พันธบัตรเงินกู้ เป็นต้น

หนี้สิน

(

หมวด

2

)

ส่วนได้เสียคงเหลือในสินทรัพย์ของกิจการ

หลังจากหักหนี้สินทั้งสิ้นออกแล้ว เรียกว่า
สินทรัพย์สุทธิ (สินทรัพย์ –หนี้สิน) เป็ นส่วนที่
กิจการมีกรรมสิทธิ์การเป็ นเจ้าของในสินทรัพย์
ทั้งสิ้น จึงเรียกว่า “ส่วนของเจ้าของ”

ส่วนของเจ้าของ

(

หมวด

3

)

ผลตอบแทนที่กิจการได้รับจากการขายสินค้าหรือบริการตามปกติของกิจการ

รวมทั้งผลตอบแทนอื่น ๆ ที่ไม่ได้เกิดจากการด าเนินงานตามปกติ ซึ่งรายได้มีผลท าให้
ส่วนของเจ้าของเพิ่มขึ้นอีกด้วย
รายได้แบ่งออกเป็น 2 ประเภท ดังนี้

- รายได้จากการขายหรือให้บริการ (Sales) หมายถึง รายได้ที่เกิดจากการขาย

สินค้าหรือบริการอันเป็ นการด าเนินงานตามปกติรายได้หลัก เช่น กิจการซื้อขายสินค้า
รายได้จากการขายสินค้า ส่วนซ่อมเครื่องไฟฟ้ า รายได้ค่าซ่อม เป็นต้น

- รายได้อื่น (Other incomes) หมายถึง รายได้ที่มิได้เกิดจากการด าเนินงาน

ตามปกติของกิจการซึ่งเป็ นรายได้ที่ไม่ใช้รายได้หลัก เช่น รายได้จากการขายกระดาษ
หนังสือพิมพ์ จากการขายขวดน ้าของเหลือใช้ ซึ่งเป็นรายได้ที่เกิดขึ้นไม่บ่อยครั้ง

รายได้

(

หมวด

4

)

ต้นทุนส่วนที่หักออกจากรายได้ในรอบระยะเวลาที่ด าเนินการงาน

หนึ่ง ค่าใช้จ่ายสามารถจ าแนกเป็น ต้นทุนขาย หรือต้นทุนการให้บริการ,
ค่าใช้จ่ายในการขายและบริหาร, ค่าใช้จ่ายอื่น เช่น ค่าน ้าค่าไฟ ค่าเบี้ย
ประกัน ค่าโฆษณา เงินเดือนพนักงาน ค่าแรงคนงาน เป็นต้น ค่าใช้จ่าย
จะมีผลให้ส่วนของเจ้าของลดลงอีกด้วย

ค่าใช้จ่าย

(

หมวด

5

)

สมการบัญชี

(Accounting Equation)

สิน 11

1

ในกรณีไม่มีหนี้สิน

สินทรัพย์ = ส่วนของเจ้าของ (ทุน)

2

ในกรณีที่มีหนี้สิน

สินทรัพย์ - หนี้สิน = ส่วนของเจ้าของ (ทุน)
สินทรัพย์ = หนี้สิน + ส่วนของเจ้าของ (ทุน)

ตัวอย่างการค านวณสมการบัญชี

1
ในกรณีไม่มีหนี้สิน

สินทรัพย์ = ส่วนของเจ้าของ (ทุน)

สินทรัพย์ของกิจการแห่งหนึ่ง
มีดังนี้ จงหาส่วนของเจ้าของ
เงินสด 1,000 บาท
ลูกหนี้การค้า 500 บาท
วัสดุส านักงาน 800 บาท

แทนค่าสมการบัญชี กรณีไม่มีหนี้สิน

สินทรัพย์ = ส่วนของเจ้าของ

1,000+500+800 = ส่วนของเจ้าของ

2,300 =

2,300

ค าตอบทั้ง 2 ด้าน สุดท้ายต้องเท่ากัน

ตัวอย่างการค านวณสมการบัญชี

สินทรัพย์หนี้สินของกิจการแห่งหนึ่ง มี
ดังนี้ จงหาส่วนของเจ้าของ
เงินสด 1,000 บาท
ลูกหนี้การค้า 500 บาท
วัสดุส านักงาน 800 บาท
เจ้าหนี้การค้า 700 บาท

แทนค่าสมการบัญชี กรณีมีหนี้สิน

สินทรัพย์ – หนี้สิน = ส่วนของเจ้าของ

(1,000+500+800)-700 = ส่วนของเจ้าของ

2,300-700 = ส่วนของเจ้าของ

1,600 = 1,600

2
ในกรณีที่มีหนี้สิน

สินทรัพย์ - หนี้สิน = ส่วนของเจ้าของ (ทุน)

ค ำตอบทั้ง 2 ด้ำน สุดท้ำยต้องเท่ำกัน

ตัวอย่างการค านวณสมการบัญชี

รายการของกิจการแห่งหนึ่ง
มีดังนี้ จงหาสินทรัพย์

เจ้าหนี้การค้า 700 บาท
ส่วนของเจ้าของ 2,000 บาท

แทนค่าสมการบัญชี กรณีมีหนี้สิน

สินทรัพย์ = หนี้สิน + ส่วนของเจ้าของ

สินทรัพย์ = 700+2,000

2,700 = 2,700

2
ในกรณีที่มีหนี้สิน

สินทรัพย์ = หนี้สิน + ส่วนของเจ้าของ (ทุน)

ค ำตอบทั้ง 2 ด้ำน สุดท้ำยต้องเท่ำกัน

ไปท ำ

แบบทดสอ

บกัน