การบัญชีเบื้องต้น

การบัญชีเบื้องต้น
Basic Accounting

จัดทำโดย
นางสาวสุดารัตน์ อันทะบาล
ปวส.2/15 เลขที่ 3
สาขาการบัญชี

​ความหมายของการบัญชี การบัญชีเป็น ศิลปะในการจดบันทึกรายการหรือเหตุการณ์ที่เกี่ยวของกับ การเงินในรูปแบบของเงินตรา มีการจัดแยกหมวดของรายการที่บันทึก มีการสรุปผลและวิเคราะห์ความหมาย ของรายการที่ทําการบันทึก ซึ่งแสดงอยู่ในรูปของรายงานทางการเงิน

​ความหมายของการบัญชี

กิจการเจ้าของคนเดียว( Single Proprietorship)

เป็นกิจการที่มีบุคคลคนเดียวเป็นเจ้าของ ซึ่งเป็นผู้นําเงินมาลงทุน และทําหน้าที่ตั้งแต่ผู้จัดการ พนักงานขาย พนักงานเก็บเงิน รวมทั้งงบันทึกรายการทางการเงินเอง ดังนั้นนจึงรับผิดชอบในกําไรหรือขาดทุน ของกิจการแต่ผู้เดียว ในทางกฎหมายกิจการที่มีเจ้าของคนเดียวไม่ถือเป็นนิติบุคคลเนื่องจากไม่มีการจดทะเบียน ดังนั้น จึงไม่ต้องมีการรายงานผลการดําเนินงานให้แก่บุคคลอื่นทราบและการดําเนินของธุรกิจไม่ได้ขึ้นกับกฎ ข้อบังคับพิเศษอันใด

ห้างหุ้นส่วนที่มีการจดทะเบียนเป็นนิติบุคคล และมีหุ้นส่วน 2 ประเภท คือ หุ้นส่วนที่จํากัดความรับผิดชอบซึ่งรับผิดชอบในหนี้สินไม่เกินจํานวนเงินที่ลงทุนไว้และหุ้นส่วนท ี่ไม่ จํากัดความรับผิดชอบ จะรับผิดชอบในหนี้สินไม่จํากัดจํานวนตามกฎหมายบัญญัติห้างหุ้นส่วนจํากัด ความรับผิดชอบจะได้รับสิทธิในการจักการห้งหุ้นส่วนได้

​ห้างหุ้นส่วนจํากัด

ห้างหุ้นส่วนที่ผู้เป็นหุ้นส่วนทุคนจะต้องรับผิดชอบในหนี้สินไม่จํากัดจํานวน ห้างหุ้นส่วนประเภทนี้ จดทะเบียนก็ได้หรือไม่จดทะเบียนก็ได้

​ห้างหุ้นส่วนสามัญ

ห้างหุ้นส่วน (Partnership)
เป็นกิจการที่มีบุคคลตั้งแต่ 2 คนขึ้นนไปตกลงกันเพอกระทํากิจการร่วมกัน เพื่อแบ่งปันกําไรอันพึงจะได้จากการดำเนินกิจการ ซึ่งสามารถแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ

​ประโยชน์ของการบัญชี

1. เพื่อเป็นเครื่องมือวัดความสำเร็จในการดำเนินธุรกิจ
2. เพื่อช่วยในการวางแผนและตัดสินใจของธุรกิจ
3. เพื่อช่วยในการวางแผนกำไร และควบคุมค่าใช้จ่ายของกิจการ
4. เพื่อเป็นเครื่องมือช่วยในการหาแหล่งเงินทุน
5. เพื่อให้มีระบบการควบคุมภายในที่ดี และเป็นสัญญาณเตือนภัยของกิจการ
 6. เพื่อประโยชน์ในการวางแผน เพื่อเสียภาษีได้อย่างถูกต้องและประหยัด

 แม่บทการบัญชี ไม่ถือเป็นมาตรฐานการบัญชี แต่เป็นกรอบหรือแนวคิดขั้นพื้นฐานในการจัดทำและนำเสนองบการเงินตลอดจนกำหนด และนำ มาตรฐานการบัญชีมาปฏิบัติ และเป็นแนวทางในการปฏิบัติสำหรับเรื่องที่ยังไม่มีมาตรฐานการบัญชีรองรับเพื่อให้ผู้ใช้งบการเงินทุกฝ่ายมีความเข้าใจ และปฏิบัติในแนวทาง เดียวกันแม่บทการบัญชีสำหรับการจัดทำและนำเสนองบการเงินมีหลายข้อในที่นี้ขอกล่าวเฉพาะพื้นฐานเบื้องต้นเพื่อให้สอดคล้อง  กับวิชา

​ข้อสมมติตามแม่บทการบัญชี (Assumption)

การทำบัญชี (Book Keeping)
เป็นหน้าที่ของผู้ทำบัญชี (Book Keeper) ซึ่งมีขั้นตอนของการปฏิบัติดังนี้

​การรวบรวมข้อมูลหรือรายการค้าทีเกิดขึ้นประจำวัน และหลักฐานที่เกี่ยวกับการดำเนิน ธุรกิจ เช่น หลักฐานการซื้อเชื่อและขายเชื่อ หลักฐานการรับเงินและจ่ายเงิน เป็นต้น

​​ การรวบรวม(Collecting)

​การนำรายการค้าต่างๆ ที่เกิดขึ้นมาบันทึกลงในสมุดรายวันขั้นต้นให้ถูกต้อง ตามหลัก การบัญชีที่รับรองทั่วไป โดยเรียงรายการตามลำดับก่อนหลัง และมีเอกสารประกอบ เช่น ใบกำกับสินค้า ใบเสร็จรับเงิน เป็นต้น

​​การจดบันทึก(Recording)

​การนำรายการค้าที่บันทึกลงในสมุดรายวันขั้นต้นมาจำแนกให้เป็นหมวดหมู่ของประเภท บัญชีต่างๆ เช่น หมวดสินทรัพย์ หนี้สิน ส่วนของเจ้าของ รายได้ และค่าใช้จ่าย

​​การจำแนก (Classifying)

​การนำประเภทหมวดหมู่ทางการบัญชีที่เกิดขึ้นจากการบันทึกรายการค้านั้นๆ เพื่อให้ทราบผล ของการดำเนินงานของกิจการ จะสรุปผลออกมาทางรูปแบบงบการเงิน คือ “งบกำไรขาดทุน” และถ้าต้องการทราบ ฐานะการเงิน ของกิจการ ก็จะสรุปผลออกมา ทางรูปแบบงบการเงินเช่นเดียวกันคือ “งบดุล”

​​การสรุปผลข้อมูล(Summarizing)

​Replace this with a header

1. เพื่อช่วยให้เจ้าของกิจการสามารถควบคุมรักษาสินทรัพย์ของกิจการได้

2. เพื่อช่วยให้ทราบผลการดำเนินงานของกิจการ ในรอบระยะเวลาใดเวลาหนึ่งว่า ผลการดำเนินงานที่ผ่านมากิจการมีกำไรหรือขาดทุนเป็นจำนวน เท่าใด

3. เพื่อให้ทราบฐานะการเงินของกิจการ

4. เพื่อเป็นเครื่องมือในการควบคุมและตรวจสอบ

5. เพื่อบันทึกรายการค้าที่เกิดขึ้นตามลำดับก่อนหลัง และจำแนกประเภทของรายการค้าไว้

6. เพื่อถูกต้องตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการทำบัญชีของกิจก

การให้ข้อมูลทางการเงิน
เพื่อประโยชน์แก่บุคคลที่เกี่ยวข้องหลายฝ่าย เช่น ผู้บริหาร ผู้ให้กู้ เจ้าหนี้ นักลงทุน เป็นต้น นอกจากนี้ ข้อมูลทางการเงินยัง สามารถ นำไปใช้ในการวิเคราะห์ทางด้านการเงิน การจัดทำงบประมาณ การปรับปรุงบัญชี เป็นต้น

​วัตถุประสงค์ของการจัดทำบัญชี

1. เพื่อช่วยให้เจ้าของกิจการสามารถควบคุมรักษาสินทรัพย์ของกิจการได้
2. เพื่อช่วยให้ทราบผลการดำเนินงานของกิจการ ในรอบระยะเวลาใดเวลาหนึ่งว่า ผลการดำเนินงานที่ผ่านมากิจการมีกำไรหรือขาดทุนเป็นจำนวน เท่าใด
3. เพื่อให้ทราบฐานะการเงินของกิจการ
4. เพื่อเป็นเครื่องมือในการควบคุมและตรวจสอบ
5. เพื่อบันทึกรายการค้าที่เกิดขึ้นตามลำดับก่อนหลัง และจำแนกประเภทของรายการค้าไว้
6. เพื่อถูกต้องตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการทำบัญชีของกิจการต่าง ๆ

แม่บทการบัญชี ไม่ถือเป็นมาตรฐานการบัญชี แต่เป็นกรอบหรือแนวคิดขั้นพื้นฐานในการจัดทำและนำเสนองบการเงินตลอดจนกำหนด และนำ มาตรฐานการบัญชีมาปฏิบัติ และเป็นแนวทางในการปฏิบัติสำหรับเรื่องที่ยังไม่มีมาตรฐานการบัญชีรองรับเพื่อให้ผู้ใช้งบการเงินทุกฝ่ายมีความเข้าใจ และปฏิบัติในแนวทาง เดียวกันแม่บทการบัญชีสำหรับการจัดทำและนำเสนองบการเงินมีหลายข้อในที่นี้ขอกล่าวเฉพาะพื้นฐานเบื้องต้นเพื่อให้สอดคล้อง  กับวิชา

​

​ข้อสมมติตามแม่บทการบัญชี (Assumption)

เป็นข้อสมมติที่กล่าวถึงกิจการที่จัดตั้งตามวัตถุประสงค์ที่จะดำเนินงานอย่างต่อเนื่องและดำรงอยู่ต่อไป ในอนาคต หากกิจการมีเจตนาหรือความจำเป็นที่จะเลิกกิจการของการดำเนินงานอย่างมีนัยสำคัญ งบการเงินต้องจัดทำขึ้นโดยใช้เกณฑ์อื่นและต้อง เปิดเผยหลักเกณฑ์ที่ใช้ในงบ การเงินนั้น

​2. การดำเนินงานต่อเนื่อง (Going Concern) 

เป็นเกณฑ์วัดผลการดำเนินงาน โดยการบันทึกบัญชีรายได้และค่าใช้จ่ายด้วยการยึดหลักว่ารายได้ และค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้น ในงวดบัญชีใดให้ถือเป็นรายได้และค่าใช้จ่ายของงวดบัญชีนั้นๆ ไม่ว่าจะรับหรือจ่ายเป็นเงินสดหรือไม่ก็ตาม งบการเงินที่จัดทำขึ้นตามเกณฑ์คงค้างจะแสดงฐานะการเงินและผลการดำเนินงานได้ถูกต้องครบถ้วนตรงตามงวดบัญชีที่เกิดขึ้นและแสดงข้อมูล  เกี่ยวกับ ภาระผูกพันที่กิจการต้องรับหรือจ่ายเงินสดที่จะเกิดขึ้นในอนาคต เช่น ข้อมูลเกี่ยวกับลูกหนี้ เจ้าหนี้ รายได้ค้างรับ ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย เป็นต้น

​1. เกณฑ์คงค้าง (Accrual basis) 

ข้อสมมติตามแม่บทการบัญชี

​สินทรัพย์  (Assets)

สิ่งที่มีตัวตน หรือไม่มีตัวตนอันมีมูลค่า ซึ่งบุคคลหรือกิจการเป็นเจ้าของหรือสามารถถือเอาประโยชน์ได้จาก กรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์ สังหาริมทรัพย์ สิทธิเรียกร้องมูลค่าที่ได้มา รายจ่ายที่เกิดสิทธิ และรายจ่ายของงวดบัญชีถัดไป 1.  สินทรัพย์ที่เป็นตัวเงินหรือเทียบเท่าเงิน เช่น เงินสด และตั๋วเงินรับต่าง ๆ 2.  สินทรัพย์ที่เป็นสิทธิเรียกร้อง เช่น ลูกหนี้ 3.  สินทรัพย์ที่มีตัวตน เช่น ที่ดิน อาคาร รถยนต์ 4.   สินทรัพย์ที่ไม่มีตัวตน เช่น สิทธิบัตร ลิขสิทธิ์ สัมปทาน  5.  รายจ่ายที่จ่ายไปแล้วจะให้ประโยชน์ต่องวดบัญชีถัดไป ได้แก่ ค่าใช้จ่ายล่วงหน้าประเภทต่าง ๆ เช่น ค่าโฆษณาจ่ายล่วงหน้า

สินทรัพย์สามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภท

สินทรัพย์ที่ไม่สามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดได้โดยเร็วซึ่งมีระยะเวลามากกว่า 1 ปี เช่น เงินลงทุนระยะยาว เงินให้กู้ยืมระยะยาวและการลงทุนในหุ้นสามัญของบริษัทต่าง ๆ เป็นต้น สินทรัพย์ถาวร (Fixed Assets) หรือเป็นสินทรัพย์ที่มีตัวตน มีลักษณะการใช้งานที่คงทน และมีอายุการใช้งานนานเกินกว่า 1 ปี เช่น ที่ดิน อาคาร อุปกรณ์  รถยนต์ เป็นต้น สินทรัพย์ไม่มีตัวตน (Intangible Assets) หมายถึง สินทรัพย์ที่ไม่มีรูปร่างไม่สามารถจับต้องได้ทางกายภาพ แต่สามารถตีราคาให้มีมูลค่าเป็นเงินตรา และถือกรรมสิทธิ์ได้ เช่น เครื่องหมายการค้า สิทธิบัตร ลิขสิทธิ์ ค่าความนิยม เป็นต้น

​  2.  สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน (Non – Current Assets) 

สินทรัพย์ที่มีสภาพคล่อง สามารถจะเปลี่ยนเป็นเงินสด เช่น เงินสด เงินฝากธนาคาร เป็นต้น หรือสินทรัพย์อื่นที่เปลี่ยนเป็นเงินสดได้เร็ว โดยปกติจะไม่เกิน 1 ปี เช่น ตั๋วเงินรับ  ลูกหนี้การค้า สินค้าคงเหลือ เป็นต้น

​1.  สินทรัพย์หมุนเวียน (Current Assets)

ภาระผูกพันในปัจจุบันของกิจการที่ต้องจ่ายชำระคืนแก่บุคคลภายนอกในอนาคต ภาระผูกพันดังกล่าวเป็นผลของเหตุการณ์ในอดีตซึ่งการชำระภาระผูกพันนั้นคาดว่าจะส่งผลให้กิจการสูญเสียทรัพยากรที่มีประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ เช่น เจ้าหนี้การค้า เงินกู้ เงินเบิกเกินบัญชี เจ้าหนี้จำนอง เป็นต้น หนี้สินแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่

​หนี้สิน (Liability)

​ภาระผูกพันที่กิจการต้องชำระคืนภายในระยะเวลา  ไม่เกิน 1 ปี เช่น เจ้าหนี้การค้าเงินเบิก เกินบัญชีธนาคาร เงินกู้ยืมจากธนาคารระยะสั้น ตั๋วเงินจ่าย   เป็นต้น

​​1.  หนี้สินหมุนเวียน  (Current Liabilities) 

​หนี้สินซึ่งมีระยะเวลาการชำระคืนเกินกว่า 1 ปี หรือเกินกว่ารอบระยะเวลาการดำเนิน งานตามปกติของกิจการ เช่น  เงินกู้ระยะยาว  หุ้นกู้  พันธบัตรเงินกู้  เป็นต้น

​​2.  หนี้สินไม่หมุนเวียน (Non – Current  Liabilities)

​ ส่วนของเจ้าของ (Owner’s equity).

ส่วนได้เสียคงเหลือในสินทรัพย์ของกิจการหลังจากหักหนี้สิน  ทั้งสินออกแล้ว กรรมสิทธิ์ที่เจ้าของกิจการมีในสินทรัพย์ เรียกว่า สินทรัพย์สุทธิ (สินทรัพย์ – หนี้สิน) ส่วนของเจ้าของกิจการแบ่งได้ 3 ประเภท
1.กิจการเจ้าของคนเดียว
2.ห้างหุ้นส่วน
3.บริษัทจำกัด

ประเภทของสมุดบัญชีขั้นต้น (Types of Books of Original Entry)

​2.  สมุดรายวันทั่วไป (General Journal)

สมุดรายวันหรือสมุดบัญชีขั้นต้นที่ใช้บันทึกรายการค้าที่เกิดขึ้นเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ
1.1  สมุดรายวันรับเงิน
1.2  สมุดรายวันจ่ายเงิน
1.3 สมุดรายวันซื้อ
1.4 สมุดรายวันขาย
1.5 สมุดรายวันส่งคืนสินค้า
1.6 สมุดรายวันรับคืนสินค้า

​1.  สมุดรายวันเฉพาะ(Special Journal)

ประเภทของสมุดบัญชีขั้นต้น

สมุดบัญชีขั้นต้นหรือสมุดรายวันที่ใช้จดบันทึกรายการค้าที่เกิดขึ้นทุกรายการ ถ้ากิจการนั้นไม่มีสมุดรายวันเฉพาะ แต่ถ้ากิจการนั้นมีการใช้สมุดรายวันเฉพาะ สมุดรายวันทั่วไปก็จะมีไว้เพื่อบันทึกรายการค้าอื่น ๆ ที่เกิดขึ้นและไม่สามาถนำไปบันทึกในสมุดรายวันเฉพาะเล่มใดเล่มหนึ่งได้

Multiple Choice

1.ข้อใดไม่ได้อยู่ในสมุดรายวันเฉพาะ

• สมุดรายวันรับเงิน

• สมุดรายวันซื้อ

• สมุดรายวันทั่วไป

• สมุดรายวันส่งคืนสินค้า