Search Header Logo
UNGGAH-UNGGUH BASA JAWA

UNGGAH-UNGGUH BASA JAWA

Assessment

Presentation

Special Education

8th Grade

Practice Problem

Hard

Created by

SUTRISNO ALFARIS

Used 9+ times

FREE Resource

16 Slides • 9 Questions

1

(UUBJ1) UNGGAH-UNGGUH BASA JAWA

media

2

Unggah-ungguh Basa Jawa

Unggah-ungguh basa yaiku pranataning basa manut lungguhing tatakrama utawa subasita. Unggah-ungguh uga kaprah diarani undha-usuk basa. Ing masyarakat Jawa kang njalari anane ungah ungguh basa yaiku bab pangkat, kalungguhan, enom lan tuwa.

3

Sak durunge melebu menyang materi unggah-ungguh basa, siswa kudu paham materi dasar jenise tetembungan!

4

TEMBUNG LINGGA

Tembung lingga iku tembung sing durung owah saka asalé (tembung asal). Tembung lingga duwé teges kang bisa béda nalika wis diwènèhi wuwuhan (ater-ater, sisipan, utawa panambang) kang banjur dadi Tembung Andhahan. Saben tembung lingga bisa ndadèkaké tembung andhahan


Tuladha:

sapu, pangan, arit, tuku, pacul, lsp


*ing basa Indonesia diarani kata dasar

5

TEMBUNG ANDHAHAN


Tembung Andhahan iku tembung kang wus owah (berubah) saka asliné (tembung lingga) amarga diwenehi ater-ater, seselan, lan panambang.


Tuladha:

  • katresnan saka ka+tresna+an.
  • lumingsir saka lingsir olèh sisipan um
  • dak tresnani saka tresna diwenehi ater-ater dak lan panambang i


Ing basa Indonesia tembung andhahan kayata kata berimbuhan

6

Ing tembung andhahan ana jenenge ater-ater. Apa iku ater-ater?

Ater-ater iku wuwuhan kang dumunung ing sangareping tembung lingga ing paclathon. Yèn ing basa Indonésia diarani awalan.

7

Ing basa Jawa, ater-ater iki kapérang dadi telu, ya iku hanuswara, tripurusa, lan ater-ater liya.

8

Multiple Choice

Pilihlah satu jawaban yang menurut kamu benar!


Tembung "njaluk" kalebu tembung...

1

lingga

2

andhahan

3

kriya

4

ater-ater

9

Multiple Choice

Pilihlah satu jawaban yang menurut kamu benar!


Tembung "njaluk" saka tembung lingga kang diwenwehi ater-ater...

1

hanuswara

2

tripurusa

3

seselan

4

panambang

10

Multiple Select

Centang/pilih jawaban yang menurut kamu benar!

Pilihan jawaban lebih dari satu.


Unggah-ungguh basa kaperang dadi 4, yaiku...

1

ngoko lugu

2

ngoko alus

3

krama lugu

4

krama alus

5

ngoko madya

11

1.              Ngoko Lugu

Yaiku basa kang tembunge ngoko kabeh, ater-ater ora dikramakake.


Tuladha:

(Guneman Hasan karo Nurdin kanca gulete Ali ing desa)

Hasan: “Kaya Ali mau lunga menyang apotik, mbok menawa kowe weruh duwe perlu apa?”

Nurdin: “Ali tuku obat resep dokter, jare dhek wingi calon bojone lara.”

12

Multiple Select

Centang/pilih jawaban yang menurut kamu benar!

Pilihan jawaban lebih dari satu.


Ø Basa ngoko lugu digunakake dening...

1

Bocah marang bocah.

2

Guru marang murid.

3

Wong tuwa marang anak, utawa sing luwih enom.

4

Mitra karo mitra sing wis kulina lan raket banget.

5

Mitra karo mitra sing wis kulina nanging ajen-ingajenan.

13

Multiple Choice

Pilihlah satu jawaban yang menurut kamu benar!


(Guneman Hasan karo Nurdin kanca gulete Ali ing desa)

Hasan: “Kaya Ali mau lunga menyang apotik, mbok menawa kowe weruh duwe perlu apa?”

Nurdin: “Ali tuku obat resep dokter, jare dhek wingi calon bojone lara.”


Guneman ing dhuwur kalebu ngoko lugu, amarga...

1

guneman kanca padha kanca sing durung kulina.

2

guneman bocah-bocah

3

guneman kanca padha kanca (sepantaran) kang wis raket

4

guneman bendara marang rewange

5

guneman wong tuwa marang wong enom

14

2.  Ngoko Alus

Yaiku basa kang wujude tembung-tembung kedadean saka tembung ngoko lan tembung krama inggil. Ater-ater lan panambang ora dikramakne.



15

Tuladha:


(Guneman Bu Siti lan Pak Juned. Loro-lorone kanca nyambutgawe sekantor sekolahan.)


Bu Siti: “Kaya Pak Ali mau tindak menyang apotik, mbok menawa panjenengan priksa kagungan perlu apa?”

Pak Juned: “Pak Ali mundhut obat resep dokter, ngendikane dhek wingi calon garwane gerah.”

16

Multiple Select

Centang/pilih jawaban yang menurut kamu benar!

Pilihan jawaban lebih dari satu.


Ø Basa ngoko alus digunakake dening...

1

Mitra karo mitra sing wis kulina nanging ajen-ingajenan.

2

Wong tuwa marang anak.

3

Putra marang bapak lan ibu, kanthi swasana akrab nanging tetep gedhe pakurmatane.

4

Pawestri marang kakung/garwane.

5

Kanca marang kanca sing wis raket.

17

Multiple Choice

Pilihlah satu jawaban yang menurut kamu benar!


Tuladha:

(Guneman Bu Siti lan Pak Juned. Loro-lorone kanca nyambutgawe sekantor sekolah.)


Bu Siti: “Kaya Pak Ali mau tindak menyang apotik, mbok menawa panjenengan priksa kagungan perlu apa?”

Pak Juned: “Pak Ali mundhut obat resep dokter, ngendikane dhek wingi calon garwane gerah.”


Guneman ing dhuwur kalebu ngoko alus amarga...

1

Guneman mitra karo mitra sing wis kulina nanging ajen-ingajenan.

2

Guneman wong tuwa amrang wong enom sing duwe pangkat (perlu ngajeni)

3

Guneman adhi marang kakang.

4

Gunman pawestri marang kakunge.

18

3. Krama Lugu


Yaiku basa kang diarani uga krama madya, yaiku basa sing tembung-tembunge ing sajrone ukara migunakake tembung krama kabeh, tanpa kecampuran krama inggil. 


19

Titikan/ciri-ciri basa krama lugu.

  • Tembung-tembung krama ora kecampur krama inggil.

  • Ater-ater lan panambang dikramakake

  • Tembung ku dadi kula

  • Tembung kowe dadi sampeyan

20

Tuladha:

(Guneman Mbok Raden tanggane Pak Ali, karo Pak Atma tukang kebon sekolahan.)


Mbok Raden: “Kados Pak Ali wau kesah dhateng apotik, mbok menawi sampeyan semerap gadhah perlu menapa?”

Pak Atma: “Pak Ali tumbas obat resep dokter, cariyosipun kala wingi calon semahipun sakit.”


21

Multiple Select

Centang/pilih jawaban yang menurut kamu benar!

Pilihan jawaban lebih dari satu.


Ø Basa krama lugu digunakake dening...

1

Guneman kanca padha kanca sing durung kulina.

2

Guneman wong tuwa marang wong enom sing durung kulina.

3

Guneman wong marang tepungan anyar.

4

Guneman batur/abdi marang juragane

22

4. Krama Alus

Krama alus ingaranan uga basa krama inggil, yaiku basa kang wujude kabeh tembunge migunakake basa krama lan krama inggil.



23

> Titikan/ciri-ciri basa krama alus;

  • tembung-tembunge krama kecampur krama inggil

  • ater-ater lan panambang dikramakake

  • tembung ku owah dadi kula

  • tembung kowe owah dadi panjenengan

  • kang di kramakake inggil: perangane awak, sandhangan, lan kriyane wong sing di ajak guneman lan wong sing di gunem

24

Tuladha:

(Guneman Pak Luki guru senior marang Bu Asri kepala sekolah)


Pak Luki: "Kados Pak Aji wau tindak dhateng apotik, mbok menawi panjenengan priksa kagungan perlu menapa?"

Bu Asri: "Pak Aji mundhut obat resep dokter, ngandikanipun kala wingi calon garwanipun gerah."


25

Multiple Select

Centang/pilih jawaban yang menurut kamu benar!

Jawaban lebih dari satu.


Ø Basa krama alus digunakake dening...

1

anak marang wong tuwa

2

wong tuwa marang anak

3

murid marang guru

4

guru marang murid

5

andhahan marang pandhuwurane

(UUBJ1) UNGGAH-UNGGUH BASA JAWA

media

Show answer

Auto Play

Slide 1 / 25

SLIDE