บทที่ 5 กิจกรรมการจัดการสินค้าคงคลัง กระบวนการการรับคำสั่งซื้อ

กิจกรรมการจัดการสินค้าคงคลัง

กระบวนการการรับค าสั่งซื้อ

และการจัดการข้อมูล

สารสนเทศ

5

75

การจัดการสินค้าคงคลัง (Inventory Management) คือ การบริหารจัดการควบคุมสินค้า

คงคลัง การเก็บรักษาวัตถุดิบไว้ใช้ในปัจจุบันหรือในอนาคต เพื่อให้วัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตมี
จ านวนเพียงพอต่อการผลิตสินค้า โดยใช้การพยากรณ์เข้ามาช่วยในการสั่งซื้อสินค้า หรือ
วัตถุดิบในครั้งต่อไป เนื่องจากการถือสินค้าคงคลังมากเกินไปอาจส่งผลกระทบต่อต้นทุน
ของกิจการ สินค้าคงคลังแบ่งได้ 4 กลุ่ม คือ

วัตถุดิบ

1.

งานระหว่างกระบวนการผลิต

2.

วัสดุอุปกรณ์ซ่อมบ ารุง

3.

สินค้าส าเร็จรูป

4.

1.การจัดการสินค้าคงคลัง

(Inventory Management)

76

วัตถุดิบ (Raw Material) คือ วัตถุดิบ สิ่งของ ที่น ามาใช้ในการผลิตหรือเป็นส่วน
หนึ่งของสินค้าส าเร็จรูป

1.

งานระหว่างกระบวนการผลิต คือ ชิ้นงาน สิ่งของที่อยู่ในขั้นตอนการผลิต หรือ
อยู่ในช่วงรอคอยที่จะผลิตในขั้นต่อไป โดยที่ยังผ่านกระบวนการผลิตไม่ครบทุก
ขั้นตอน

2.

วัสดุอุปกรณ์ซ่อมบ ารุง คือ ชิ้นส่วนหรืออุปกรณ์อะไหล่ของเครื่องจักรที่ส ารอง
ไว้เพื่อเปลี่ยนเมื่อชิ้นส่วนหรืออุปกรณ์เดิมเสียหาย หรือหมดอายุการใช้งาน

3.

สินค้าส าเร็จรูป คือ สินค้าที่ผ่านกระบวนการการผลิตครบถ้วนทุกขั้นตอน
พร้อมที่จะน าไปจ าหน่ายเป็นสินค้าให้กับลูกค้าที่ต้องการในตลาด

4.

ต้นทุนสินค้าคงคลัง (Inventory Cost)

77

ค่าใช้จ่ายเนื่องจากสินค้าขาดแคลน (Shortage Cost หรือ Stock Cost)

1.

ค่าใช้จ่ายในการเก็บรักษา (Carrying Cost)

2.

ค่าใช้จ่ายในการสั่งซื้อ (Ordering Cost)

3.

ค่าใช้จ่ายในการติดตั้งเครื่องจักรใหม่ (Set up Cost)

4.

ประโยชน์ของสินค้าคงคลัง (Benefi t of Inventory)

78

การป้องกันสินค้าขาดสต็อก (Safety Stock)

1.

การควบคุมต้นทุนวัตถุดิบในการผลิต

2.

สร้างสมดุลในการผลิตสินค้า

3.

ตอบสนองความต้องการในการผลิตให้แก่ลูกค้า

4.

ลดเวลาคอยในกระบวนการผลิต

5.

79

การค านวณสินค้าคงคลัง

จุดสั่งซื้อใหม่ (Reorder Point: ROP) คือ จุดสั่งซื้อสินค้าใหม่ เมื่อไรที่สินค้าหรือวัตถุดิบมีจ านวน

คงเหลือเท่ากับ Reorder Point: ROP จะต้องท าการสั่งซื้อสินค้าหรือวัตถุเข้ามาเพื่อป้องกันสินค้าหรือ
วัตถุดิบขาดสต็อกและส่งผลต่อการผลิตสินค้าหรือการส่งมอบสินค้าให้แก่ลูกค้า

จุดสั่งซื้อซ ้า

ROP = อัตราความต้องการต่อวัน (d) x ช่วงระยะเวลารอคอยของการสั่งซื้อ (L)

d = ปริมาณความต้องการใช้สินค้าต่อปี (หน่วย) (D)

จ านวนวันท าางานทั้งหมดต่อปี(วัน)(W)

บริษัทผลิตซาลาเปาแห่งหนึ่งต้องการใช้วัตถุดิบแป้ง จ านวน 5000 ตัน/ปี ซึ่งในหนึ่งปีบริษัทท างาน

ทั้งหมด 250 วัน และระยะเวลาเฉลี่ยในการสั่งซื้อแต่ละครั้งนาน 4 วัน

อัตราการใช้สินค้าต่อวัน (d) = D/W = 5000/250 = 20 ตัน/วัน
ดังนั้น จุดสั่งซื้อใหม่ (ROP) = d x L = 20 x 4 = 80 ตัน/ครั้ง

หากแป้งในคลังสินค้าลดต ่าลงเหลือ 80 ตัน จะต้องด าเนินการสั่งซื้อเพิ่ม

80

คือ จ านวนสินค้าคงคลังที่อยู่ในมือเพียงพอ

ต่อการผลิตสินค้า โดยไม่ท าให้สายการผลิตต้อง
หยุดท างานหรือถ้าในธุรกิจค้าปลีก ค้าส่ง คือ
จ านวนสินค้าที่เพียงพอต่อการตอบสนองความ
ต้องการซื้อของลูกค้า

81

คือ จ านวนการสั่งซื้อต่อครั้งที่ประหยัด

ต้นทุนในการสั่งซื้อมากที่สุด เพื่อไม่ให้สินค้าคง
คลังมีสต็อกที่ค้างจนเกินไป และป้องกันไม่ให้
สั่งซื้อสินค้าในจ านวนเกินความจ าเป็นที่จะต้อง
ใช้

82

กระบวนการการรับค าสั่งซื้อ (Order

Processing) คือ กิจกรรมที่ด าเนิ นการ
ตอบสนองตามค าสั่งซื้อลูกค้า ในการ
ด าเนิ นงานนั้นต้องเป็ นไปตามคุณภาพ
ปริมาณ เวลาในการจัดส่งสินค้า รวมถึง
ราคาที่ลูกค้าก าหนด เพื่อสร้างความพึง
พอใจแก่ลูกค้า

2. กระบวนการการรับค าสั่งซื้อ

(Order Processing)

ประโยชน์ของกระบวนการการรับค าสั่งซื้อ

83

เพื่อให้ทราบถึงความต้องการของลูกค้า

1.

สามารถตรวจสอบขั้นตอนการด าเนินการจัดซื้อได้

2.

สามารถรับรู้ต้นทุนของสินค้า

3.

สามารถใช้เป็นหลักฐานในการส่งมอบสินค้า

4.

ประเภทของการจัดซื้อ

84

การจัดซื้อวัตถุดิบเพื่อการผลิตสินค้า

1.

การจัดซื้อแบบจ้างท าของ รับเหมางาน

2.

การจัดซื้อสินค้าทั่วไป

3.

เอกสารตัวอย่างการจัดซื้อ

85

ใบสั่งซื้อ (Purchase Order : PO)
คือ เอกสารที่แสดงถึงรายละเอียด
การสั่งซื้อสินค้าที่ระบุข้อก าหนด
ของสินค้าหรือรายละเอียดของ
สินค้าที่ท าการสั่งซื้อ

1.

เอกสารที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการสั่งซื้อ

86

ใบขอซื้อ ( Purchase requisition :
PR) คือ เอกสารการขอนุมัติซื้อ
สินค้าภายในกิจการใบขอซื้อเป็น
เอกสารร้องขอให้บริษัทจัดซื้อ
วัตถุดิบเพื่อน ามาใช้ในองค์กร

2.

เอกสารการขออนุมัติซื้อสินค้าภายใน

ขั้นตอนการจัดซื้อ มีดังนี้

87

การเสนอขอสั่งซื้อ

1.

การจัดซื้อ

2.

การตรวจสอบสินค้า

3.

การรับสินค้า

4.

การส่งสินค้าที่ไม่ตรงใบสั่งซื้อหรือไม่ได้คุณภาพ

5.

ตรวจสอบเอกสารการจัดซื้อ

6.

ช าระเงินตามใบสั่งซื้อ

7.

เอกสารการจัดซื้อ

88

3. การจัดการข้อมูลสารสนเทศ

(Information Management)

การจัดการข้อมูลสารสนเทศ (Information

Management) คือ การน าเทคโนโลยีเข้ามามี
ส่วนร่วมในการจัดเก็บข้อมูล น าข้อมูลที่มีมา
ปรับปรุงให้มีประสิทธิภาพในการท างาน เพิ่ม
ผลผลิต ยกระดับการบริการลูกค้าเพื่อสร้าง
ความพึงพอใจ ผ่านการใช้ข้อมูลสารสนเทศ มี
ดังนี้

89

Hardware คือ อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ทางกายภาพ ที่สามารถจับต้องได้

โดยการใช้งานจะต้องมีองค์ประกอบที่ใช้ร่วมกัน เช่น การใช้บาร์โค๊ด ถ้าไม่มี
อุปกรณ์เครื่องสแกน ก็ไม่สามารถอ่านข้อมูลได้ข้อมูลก็จะไม่เกิดประโยชน์

Software คือ โปรแกรมที่จะท าาหน้าที่สั่งการ Hardware ให้ท าาตาม

วัตถุประสงค์ของ Software ทั้งนี้ยังสามารถควบคุมการสั่งท าางานของ
Hardware เช่น การใช้ระบบ RFID จะใช้สั่งงานผ่านคลื่นความถี่วิทยุ โดยมี
ตัวรับสัญญา ณ RFID Tag

Data คือ ข้อมูลที่เกิดขึ้นในกระบวนการท าางานในขั้นตอนหรือกิจกรรม

การผลิตสินค้า ความต้องการในแต่ละกิจกรรม

90

Network คือ เครือข่ายการให้บริการที่เชื่อมโยงกับกิจกรรม

ต่าง ๆ ให้ได้ข้อมูลที่ตรงกัน ข้อมูลที่เป็นจริงในทุกส่วน

People คือ บุคลากรในกิจกรรมที่มีหน้าที่ควบคุมในการ

บริหารข้อมูลในกิจกรรมต่าง ๆ และส่งต่อข้อมูลไปยังอุปกรณ์
อิเล็กทรอนิกส์

ประโยชน์ของการจัดการข้อมูลสารสนเทศ

91

ช่วยให้การสื่อสารภายในกิจกรรมโลจิสติกส์ได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง

เพื่อเพิ่มความสะดวกในการท างานในแต่ละขั้นตอน

เพื่อพัฒนาขั้นตอนการท างานให้สามารถท าางานให้มีประสิทธิภาพ

เพื่อให้เข้าถึงข้อมูลในการผลิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เพื่อให้การไหลของข้อมูลที่จ าาเป็นในโซ่อุปทานถึงลูกค้า

การใช้ระบบสารสนเทศในการแลกเปลี่ยนข้อมูล (Electronic Data Interchange : EDI)

92

คือระบบการแลกเปลี่ยนเอกสารผ่านการใช้เครื่องคอมพิวเตอร์ 2 เครื่อง เป็นสื่อใน

การแลกเปลี่ยน โดยใช้โปรแกรมเป็นตัวกลางในการสั่งงาน ทั้งนี้ เพื่อลดการใช้เอกสาร
ระหว่างการท างาน ทั้งยังสามารถตรวจสอบข้อมูลย้อนหลัง สามารถใช้ได้ทั้งภายใน
องค์กรและนอกองค์กร

ประโยชน์ของ (Electronic Data Interchange : EDI)

ลดข้อผิดพลาดจากข้อมูลที่ไม่ตรงกัน

ลดการใช้กระดาษในองค์กร
ลดเวลารอคอยข้อมูลระหว่างองค์กร

ข้อมูลมีความทันสมัย ทันเวลา แม่นย า