Search Header Logo
Basita Paribasa

Basita Paribasa

Assessment

Presentation

Other

10th Grade

Practice Problem

Hard

Created by

Dayu Wedayanti

FREE Resource

23 Slides • 1 Question

1

media

BASITA

PARIBASA

(PERIBAHASA BAHASA BALI) Basita
Paribasa inggih punika rerasmen basa
pinaka panglengut bebaosan. Kanggen
panglengut basa sajeroning mabebaosan

2

Poll

Bagaimana perasaan anda saat ini ?

Senang

Sedih

Bingung

Bersemangat

3

media


kalih magegonjakan, sajeroning basa
pakraman wiadin basa pasawitrayan.

1.Sesonggan.
2.Sesenggakan.
3.Wewangsalan.
4.Sloka.
5.Bebladbadan.
6.Pepindan
7.Sesawangan.
8.Cecimpedan.
9.Cecangkriman.
10.Sesimbing.
11.Cecangkitan.
12.RaosNgempelin.

4

media

13.sasemon
14.Sipta.
15.Peparikan
16.Sesapan
17. Tetingkesan








5

media


Sesonggan.

Sesonggan puniki sakadi

pelambang kahanan kalih polah
jadma, sane kaimbangang ring
kahanan kalih polah barang
wiadin buron

6

media

Taluh apit batu. Suksmannyane : kaucapang ring anake sane

magenah ring genahe sane sukil/keweh, singsal agulikan pacang
nemu baya.

Abias pasih. Suksmannyane : nenten keni utawi nenten sida antuk

ngawilangin katahipun biase ring pasih.

Blakas mangan di pisaga. Suksmannyane : sakadi anake maduwe

painak muani siteng tur anteng, sakewanten ipun magenah ring
pisaga.

Kuluk ngongkong tuara ngutgut. Suksmannyane : kaucapang ring

anake sane sida mawicara manten (ngomong saja), nanging
nenten wenten pakaryanne utawi tindakanne.

Ngajahin bebek ngelangi. Suksmannyane : kaucapang ring anake

sane mapi-mapi ngajahin anak sane sampun wikan utawi duweg.

7

media

Liep-liep lipi gadang. Suksmannyane : kaucapang ring anake

sane ring pangarepne jemet pisan, sakewanten sujatinne ipun
anak sane nenten becik/jahat.

8

media


2. Sesenggakan.

Sasenggakan puniki pateh sakadi ibarat, ring

bahasa Indonesia. Sasenggakan,
linggaipun "Senggak", artinipun
"Singguk" utawi "Sentil" antuk raos.
Senggak polih pangiring "an" dados
senggakan, kadwipurwayang dados
"Sasenggakan"

9

media

1.Buka bantene, masorohan; suksemanipun : sakadi anake sane madue perusahaan, wantah

ngutamayang panyamaanipune kewanten makarya irika.

2.Buka bangken gajahe, joh-joh mabo; suksemanipu : sakadi anake sane mapangkat ageng utawi

anak sane sugih, yening katiben antuk sengkala, ortinipune maideh-idehan rauh ka jaba kuta.

3.Buka batun buluane, nglintik tuah abesik; suksemanipun : kaucapang ring anake sane nenten

madue nyama wiadin timpal, wantah ipun padidian.

4.Buka be banone, dawanan bungut; suksemanipun : sakadi anake sane demen nuturang wiadin

ngraosang omong timpal ring anak lian.

5.Buka benange, kadung suba macelebang; suksemanipun : sakadi anake sane kadung ngambil

pakaryan, nyalah-nyalah yening ipun makarya nenten jantos puput.

10

media

3. Wewangsalan.

Wewangsalan puniki pateh sakadi tamsil ring
Bahasa Indonesia. Wewangsalan kruna
lingganipun "wangsal" sane artinipun
"lampah", polih pangiring "an" dados
"wangsalan", kaduipurwayang dados
"wewangsalan", artinipun lelampahan
saparipolah kalih kahanan janma, sakadi
sasimbing sane sada pedas suksmanipun.

11

media

1.Asep menyan majagau, suksmanipun = nakep lenggar aji kau
2.Ada tengeh masui kaput, suksmanipun = ada keneh mamunyi takut
3.Bakat kocok misi isen, suksmanipun = awak bocok tuara ngasen
4.Bangbang dadua ken ceburin, suksmanipun = bajang dadua ken anggurin
5.Be lele mawadah kau, suksmanipun = suba jele mara tau
6.Bedeg majemuh bangsing di banjar, suksmanipun = jegeg buin lemuh langsing

lanjar

7.Baju gadang potongan gantut, suksmanipun = tuyuh magadang tuara maan entut
8.Buangit kali gangsa, suksmanipun = magae lengit ngamah gasa (kereng)
9.Buah sabo mawadah klukuh, suksmanipun = awak bodo buin angkuh
10.Cekcek poleng temisi bengil, suksmanipun = desek ngereng gisi nengil
11.Clebingkah beten biu, suksmanipun = gumi linggah ajak liu
12.Dagdag candung selem samah, suksmanipun = berag landung kereng ngamah
13.Delemk sangut merdah tualen, suksmanipun = medem bangun ngamah dogen
14.Dija kacang ditu komak, suksmanipun = dija pejang ditu jemak
15.Eber-eber ilih, suksmanipun = bebeger baan nyilih

12

media

5. Bladbadan.

Bladbadan kruna lingganipun "babad" artinipun tutur jati

sane sampun kalampahan riin.

Bebladbadan puniki kawangun antuk lengkara utawi kruna
tigang palet. Krunane sane pinih riin apalet dados "giing" utawi
"bantang", krunane sane kaping kalih apalet, "arti sujati
(bebasanipun)", sakadi sampiran, sane ngawangun purwakanti
(sajak), krunane sane kaping tiga "arti paribasa", wiadin
suksmanipun, makadi :
1. Giing (bantang) : majempong bebek,
2. Arti sujati (bebasanipun) : jambul,
3. Arti paribasa : ngambul.

13

media

1.Ketimun pait = paya, arti paribasane = semaya
2.Wayang gadang = Kresna, arti paribasane = tresna
3.Macarang Uga = sambilan, arti paribasane = masambilan
4.Matabeng gelang = tutub, arti paribasane = tutugang
5.Makunyit di alas = temu, arti paribasane = katemu
6.Mabuaya di tegal = alu, arti paribasane = nglalu, kalu
7.Mataluh nyuh = tombong, ati paribasane = sombong
8.Jukut gedebong = ares, arti paribasane = ngeres-eresin
9.Matiuk Jawa = belati, arti paribasane = ngulati
10.Mabatis bebek = gempel, arti paribasane = ngempelin
11.Base wayah = kakap, arti paribasane = gapgapan
12.Mabuah jaka = beluluk, arti paribasane = nguluk-nguluk
13.Mabuah wayah = jebug, arti paribasane = gedebug

14

media


6.Pepindan

Papindan punika pateh sakadi Sesawangan,

kewanten binanipun papindan kruna punika
polih "anu suara", yening sesawangan
karahini antuk kruna: buka, kadi, luir, waluya
kadi,

15

media

1. Boke membotan blayag, tegesipun: rambutne maombak-ombakan.

2.Betekan batise meling padi, tegesipun: sekadi beling padi.

3.Cokore mudak sinungsang, tegesipun: sakadi bungan pudake sungsang.

4.Cecapingane nyaling kidang, tegesipun: mirib caling kidang.

5.Cecingakane natit, tegesipun: sledat-sledet manis.

6.Gigine matun sumangka, tegesipun: mirib batun sumangka.

7.Jrijine musuh bakung, tegesipun: rurus ngancan mirib pusuh bakung.

8.Kupinge nyanggar sekar, tegasipun: karnane becik sumpangin sekar.

9.Kukune memapah biu, tegesipun: kukune mirip papah biu, sada lengkung.

10.Lambene barak ngatirah, tegesipun: lambene mirip buah katirah barak.

16

media


7. Sesawangan (Perumpamaan).

1. Buka bulane kalemahan, suksmanipun : kembang

lemlenm.
2.Kadi tunjung tan pawarih, suksmanipun : layu dudus.
3.Luir nyuh gading kembar, suksmanipun : susune sane

nyangkil putih gading.

4.Kaya taru ragas tinibeng wresti; taru ragas = kayu ligir,

tinibeng wresti = tepen ujan; suksmanipun : sakadi anake
kendel polih kasadian.

5.Kadi sulur tempuh angin; sulur = entikan bun; sesawangan

bangkiang sane lemuh magelohan.

17

media

8. Cecimpedan.

Cacimpedan ring Bahasa Indonesia nika pateh sekadi

"Teka-Teki". Cacimpedan puniki anggen pangulir budi,
rikala magagonjakan utawi macanda. Linggaipun:
"cimped", artinipun: bade (takeh), polih pangiring "an",
dados: cimpedan, raris kaduipurwayang, dados:
"cacimpedan", artinipun: bade-badean.


18

media

1.Apake anak cerik matapel? Blauk
2.Anak satak maka satak matlusuk? Iga iga
3.Anak satak makasatak maudeng putih? Bungan Ambengan
4.Apa anak cerik maid cacing? Jaum misi benang
5.Apa anak cerik maid enceh? Caratan
7.Anak cerik pantigang ngurek gumi? Gangsing
8.Ane kajeps idup, ane nyepes mati? Pagehan
9.Ane negen nongos, Ane kategen majalan? Pancoran
10.Ane tegeh dugdugin, ane endep juangin? Neraca

19

media

11.Cecangkitan.

Cecangkitan puniki lengkara sane nginter

artinipun. Katahipun cecangkitan puniki,
kaucapang rikala magegonjakan. Ring
asapunapine wenten taler anggena melogmelog
timpal.

20

media

1. Tain cicing dengdeng goreng jaen, tegesipun: 1. Yening dengdenge gorreng

sinah jaen,

2. Yening tain cicinge sinah nenten dados goreng.

2.Padange tusing dadi arit, tegesipun: 1. Padange sinah nenten sida dados arit, 2. Yening

padange abas antuk arit janten dados.

3.Anake negen tumbak tusing dadi, tegesipun: 1. Yening anake rikala negen napi-napi

raris tumbak, janten nenten dados, 2. Kewanten yening anak makta tumbak tegena punika

dados.

4.Rumus hitungane makejang sukeh, nanging jalanne makejang tawang, tegesipun: 1.

Yening rumus hitungane wiakti sulit (tan kauningin), kewanten jalanne (rurunge) sami

kauningin, yening jalan hitungane nenten kauningin.

5.Kapal melabuh madelod, ngenah badajanne, tegesipun: 1. Yening cingakin kapale

saking kaler, sinah sisin kapale balerne sane kanten.

21

media

12. Raos Ngempelin.

Raos ngempelin, punika kruna sane dempet,

tegesipun: kruna sane asiki maarti kakalih,
sane asiki maarti sejati, sane asiki artinipun
ngintar.

22

media

1. Benang kamene, jaka di pangkunge, tegesipun: 1. Kamen antuk

benang, jaka mentik di pangkunge, 2. Benang kamenen, ajaka di

pangkunge.

2.Lamun payu motonan, beli nyelingin, tegesipun: 1. Nyelengin = lakar maan

celeng, 2. Nyelengin = ningalin sambilang nyeleng.

3.Yang nguangun arja, tiang ngaluhin, tegesipun: 1. Dadi galuh, 2.

Ngaluhin + juru aluh (nongos).

4.Damar bedauh, mati kanginan, tegesipun: 1. Kanginan = genah ipun medangin,

2. kanginan = tempuh angin.

5.Mamula kacang badaja, mentikne nglodlodang, tegesipun: 1.

Nglodlodang = entikipun madlodlod, 2. Nglodlodang = sayan

ngelodang

.

23

media

15. Peparikan.

Peparikan pateh sakadi pantun ring

basa Indonesia. Peparikan kawangun
antuk lengkara petang carik, carik
kaping 1 lan 2 pinaka giing (sampiran),
carik kaping 3 lan 4 pinaka daging
utawi suksman ipun

24

media

Meli gabus duang kranjang

lamben bodag sing ngenyakin
yadin bagus mata kranjang
enyen kodag mangenyakin.

media

BASITA

PARIBASA

(PERIBAHASA BAHASA BALI) Basita
Paribasa inggih punika rerasmen basa
pinaka panglengut bebaosan. Kanggen
panglengut basa sajeroning mabebaosan

Show answer

Auto Play

Slide 1 / 24

SLIDE