ผังงาน ชั้น ม.4

ช้โฟชาร์ตในการแก้ปัญหา

โฟชาร์ตคืออะไร?

​ผังงาน (flowchart) คือ แผนภาพซึ่งแสดงลำดับขั้นตอนของการทำงาน โดยแต่ละขั้นตอนจะถูกแสดงโดยใช้สัญลักษณ์ซึ่งมีความหมายบ่งบอกว่า ขั้นตอนนั้น ๆ มีลักษณะการทำงาน ทำให้ง่ายต่อความเข้าใจ ว่าในการทำงานนั้นมีขั้นตอนอะไรบ้าง และมีลำดับอย่างไร

​สไลด์ 3: ชนิดของโฟชาร์ต - โฟชาร์ตกระบวนการ (Process Flowchart)

• ใช้ในการแสดงลำดับขั้นตอนของกระบวนการทำงานต่าง ๆ

• ตัวอย่าง: โฟชาร์ตการผลิตสินค้า, โฟชาร์ตการให้บริการลูกค้า

ประโยชน์ของผังงาน

1. ช่วยให้สามารถทำความเข้าใจลำดับขั้นตอนการทำงานของโปรแกรมหรือระบบใด ๆได้อย่างรวดเร็ว
2. ช่วยแสดงลำดับขั้นตอนการทำงาน ทำให้สามารถเขียนโปรแกรมได้อย่างเป็นระบบไม่สับสน
3. ผังงานที่ดีควรเป็นอิสระต่อภาษาที่ใช้ในการ เขียนโปรแกรม กล่าวคือจากผังงานเดียวกันสามารถนำไปเขียนโปรแกรมด้วย
ภาษาใดก็ได้

สัญลักษณ์ที่ใช้ในการเขียนผังงาน (FLOWCHATING SYMBOLS)

สัญลักษณ์ที่ใช้ในการเขียนผังงาน (FLOWCHATING SYMBOLS)

สัญลักษณ์ที่ใช้ในการเขียนผังงาน (FLOWCHATING SYMBOLS)

สัญลักษณ์ที่ใช้ในการเขียนผังงาน (FLOWCHATING SYMBOLS)

สัญลักษณ์ที่ใช้ในการเขียนผังงาน (FLOWCHATING SYMBOLS)

Multiple Choice

โฟชาร์ตช่วยในการทำงานอย่างไรบ้าง?

• ช่วยให้กระบวนการซับซ้อนขึ้น

• ทำให้กระบวนการใช้เวลามากขึ้น

• ช่วยลดความซับซ้อนและวิเคราะห์กระบวนการ

• ช้สำหรับการตกแต่งรายงาน

หลักเกณฑ์ในการเขียนผังงาน

1. สัญลักษณ์ที่ใช้อาจมีขนาดต่างๆ กันได้ แต่จะต้องมีรูปร่างเป็นสัดส่วนตามมาตรฐาน

2. ทิศทางของลูกศรในผังงาน ควรมีทิศทางจากบนลงล่าง หรืออาจจากซ้ายไปขวาเสมอ

3. ผังงานควรมีความเรียบร้อย สะอาด พยายามหลีกเลี่ยงการเขียนลูกศรที่ทำให้เกิดจุดตัด เพราะจะทำให้ผังงานอ่านและทำความเข้าใจได้ยาก และถ้าในผังงานมีการเขียนข้อความอธิบายใด ๆ ควรทำให้สั้นกะทัดรัดและได้ใจความ

Multiple Choice

ข้อใดเป็นหลักเกณฑ์ที่สำคัญที่สุดในการเขียนผังงาน?

• การใช้สัญลักษณ์ที่ซับซ้อนเพื่อแสดงความเข้าใจ

• การใช้สัญลักษณ์ที่เป็นมาตรฐานสากล

• การเขียนผังงานโดยไม่ต้องคำนึงถึงลำดับขั้นตอน

• การเพิ่มรายละเอียดมากที่สุดเพื่อป้องกันข้อผิดพลาด

Multiple Choice

ข้อใดไม่ใช่หลักเกณฑ์ในการเขียนผังงาน?

• การใช้คำอธิบายให้เข้าใจง่าย

• การแสดงขั้นตอนการทำงานอย่างชัดเจน

• การใช้สัญลักษณ์ที่เป็นมาตรฐาน

• การใช้สัญลักษณ์ที่ออกแบบเองเพื่อให้โดดเด่น

ลักษณะโครงสร้างของผังงาน

1.โครงสร้างแบบเป็นลำดับ (sequence structure)
2.โครงสร้างแบบมีการเลือก (selection structure)
3.โครงสร้างแบบทำซ้ำ (iteration structure)

​ผังงานทั่วไปจะประกอบด้วยโครงสร้างพื้นฐาน 3 รูปแบบต่อไปนี้คือ

โครงสร้างแบบเป็นลำดับ (Sequence Structure)

โครงสร้างลักษณะนี้เป็นโครงสร้างพื้นฐานของผังงาน และเป็นลักษณะขั้นตอนการทำงานที่พบมากที่สุด คือทำงานทีละขั้นตอนตามลำดับ

Multiple Choice

โฟชาร์ตกระบวนการ (Process Flowchart) เหมาะสำหรับการใช้งานในลักษณะใด?

• การแสดงการตัดสินใจในกระบวนการ

• การแสดงการเคลื่อนย้ายข้อมูล

• การแสดงลำดับขั้นตอนของกระบวนการทำงาน

• การแสดงความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยงาน

โครงสร้างแบบเป็นลำดับ (Sequence Structure)

1. เริ่มต้นการทำงาน

2. รับค่าเงินต้น และอัตราดอกเบี้ยเพื่อใช้ในการคำนวณหาดอกเบี้ย

3. คำนวณหาดอกเบี้ยโดยใช้สมการต่อไปนี้  ดอกเบี้ย = เงินต้น * อัตราดอกเบี้ย

4. แสดงค่าของดอกเบี้ยซึ่งคำนวณได้

5. จบการทำงาน

โครงสร้างแบบมีตัวเลือก (Selection Structure)

​โครงสร้างการทำงานแบบมีการเลือกมีรูปแบบที่ซับซ้อนกว่าโครงสร้างแบบเป็นลำดับรูปแบบที่ง่ายที่สุดของโครงสร้างแบบนี้คือ การเลือกแบบมีทางออก 2 ทาง ในการเลือกแบบมีทางออก 2 ทาง นี้จะมีทางออกจากสัญลักษณ์การตัดสินใจเพียง 2 ทาง คือ ใช่หรือไม่ใช่ เท่านั้น (แต่ระบบการเขียนผังงานระบบ อนุญาตให้มีทางออกจากการตัดสินใจได้มากกว่า 2 ทาง)

ตัวอย่างผังงานที่มีโครงสร้างแบบมีการเลือก

1. เริ่มต้นการทำงาน

2. รับค่าเงินต้น

3. พิจารณาเงินต้นที่รับค่าเข้ามามากกว่า 1 ล้านบาทหรือไม่
   –   ถ้าใช่ ให้คำนวณดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 5 ดังนั้น ดอกเบี้ย = เงินต้น 0.05
   –  ถ้าไม่ใช่ ให้คำนวณดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 4 ดังนั้น ดอกเบี้ย = เงินต้น 0.04

4. แสดงค่าดอกเบี้ยที่คำนวณได้
5. จบการทำงาน

​ผังงานการคำนวณดอกเบี้ยซึ่งมีอัตราดอกเบี้ย 2 อัตรา คือถ้าเงินต้นน้อยกว่า 1 ล้านบาท จะคิดดอกเบี้ยด้วยอัตราร้อยละ 4 แต่ถ้ามีเงินต้นมากกว่า 1 ล้านบาท จะคิดดอกเบี้ยด้วยอัตราร้อยละ 5

Multiple Choice

โฟชาร์ตการตัดสินใจ (Decision Flowchart) ใช้แสดงลักษณะการทำงานอย่างไร?

• แสดงลำดับขั้นตอนการทำงานต่อเนื่อง

• แสดงการเคลื่อนย้ายข้อมูลในระบบ

• แสดงการตัดสินใจโดยเลือกเส้นทางตามเงื่อนไข

• แสดงความสัมพันธ์ระหว่างข้อมูลและหน่วยงาน

โครงสร้างแบบทำซ้ำ (Iteration Structure)

โครงสร้างการทำงานแบบทำซ้ำ จะทำงานแบบเดียวกันซ้ำไปเรื่อย ๆ ในขณะที่ยังเป็นไปตามเงื่อนไขหรือเงื่อนไขเป็นจริง จนกระทั้งเงื่อนไขเป็นเท็จจึงทำงานอื่นต่อไป

ตัวอย่างโครงสร้างแบบทำซ้ำ (Iteration Structure)

1. เริ่มต้นการทำงาน

2. รับค่าเงินต้น อัตราดอกเบี้ย และจำนวนปีที่ฝากเงิน ซึ่งเป็นข้อมูลที่จำเป็นในการคำนวณยอดบัญชี(เงินต้นทบดอกเบี้ยตามจำนวนปี ที่ฝากเงิน)

3. กำหนดให้ n มีค่าเท่ากับ 0 ในผังงานนี้ n คือจำนวนรอบของการคิดดอกเบี้ย

4. กำหนดยอดบัญชีเริ่มต้นให้เท่ากับเงินต้นที่รับค่าเข้ามา

5. เปรียบเทียบว่า n น้อยกว่าจำนวนปีที่ฝากเงินหรือไม่
   5.1      ถ้าใช่ให้ทำตามขั้นตอนต่อไปนี้
   – คำนวณยอดบัญชีใหม่โดยทบดอกเบี้ยเพิ่มเข้าไปจากยอดบัญชีเดิมโดยใช้สมการต่อไปนี้ยอดบัญชี = ยอดบัญชี + (ยอดบัญชี * อัตราดอกเบี้ย)
   – เพิ่มค่า n ไปอีก 1
   – กลับไปเปรียบเทียบเงื่อนไขในข้อ 5
   5.2      ถ้าไม่ใช่ แสดงว่าคิดดอกเบี้ยทบต้นครบตามจำนวนปีที่ฝากเงินซึ่งรับค่าเข้ามาแล้วให้ทำตามขั้นตอนต่อไปนี้
   –  แสดงค่ายอดบัญชีสุดท้ายที่คำนวณได้
   –  จบการทำงาน

Multiple Choice

โครงสร้างแบบทำซ้ำ (Iteration Structure) มีประโยชน์อย่างไรในกระบวนการทำงาน?

• ช่วยในการจัดการข้อผิดพลาดในโปรแกรม

• ช่วยให้โปรแกรมทำงานได้เร็วขึ้นโดยข้ามขั้นตอนที่ไม่จำเป็น

• ช่วยให้การทำงานทำซ้ำได้ตามเงื่อนไขที่กำหนด

• ช่วยในการจัดลำดับความสำคัญของการทำงาน