Tynnu Casgliadau, Adalw a Chrynhoi

​Tynnu Casgliadau - Adalw - Crynhoi

Deduction - Retrieval - Summarise

Tynnu casgliadau yw'r broses o gyrraedd dealltwriaeth neu farn am rywbeth ar ôl dadansoddi gwybodaeth neu dystiolaeth. Yn syml, mae'n golygu dod i gasgliad rhesymegol yn seiliedig ar y ffeithiau neu'r data sydd gennych.

Sut mae Tynnu Casgliadau yn Gweithio?

1. Casglu Gwybodaeth: Yn gyntaf, rydych chi'n casglu'r holl wybodaeth neu dystiolaeth sydd ar gael. Gall hyn fod trwy ddarllen testun, gwrando ar gyflwyniad, neu wylio fideo.

2. Dadansoddi'r Data: Nesaf, rydych yn edrych ar y data'n fanwl. Beth yw'r pwyntiau allweddol? A oes unrhyw batrymau neu dueddiadau amlwg?

3. Cysylltu'r Pwyntiau: Yna, rydych chi'n dechrau cysylltu'r pwyntiau. Oes unrhyw ganlyniad amlwg?

4. Dod i Gasgliad: Yn olaf, rydych yn ffurfio casgliad. Mae hyn yn golygu rhoi eich dealltwriaeth neu farn mewn ffordd gryno sy'n crynhoi beth rydych chi wedi'i ddysgu.

​Tynnu Casgliadau - Deduction

Pam mae Tynnu Casgliadau'n Bwysig?

Mae'n eich helpu i wneud penderfyniadau gwybodus, datrys problemau, ac ymateb yn ddeallus i sefyllfaoedd. Trwy ymarfer y sgil hon, byddwch yn gallu dehongli gwybodaeth yn well a chyrraedd casgliadau sy'n seiliedig ar dystiolaeth, nid dim ond barn bersonol.

E.e. Rydych yn arsylwi bod gan rywun esgidiau gwlyb a chasglu ei fod wedi bod yn bwrw glaw.

​Tynnu Casgliadau - Deduction

​Tynnu Casgliadau - Deduction

​TASG TYNNU CASGLIADAU (Tua 20 munud):
Darllenwch y darn isod yn ofalus ac yna ysgrifennwch eich atebion i'r tri chwestiwn ar y sleidiau nesaf. Defnyddiwch eich geiriau eich hun i grynhoi'r wybodaeth a rhowch enghreifftiau sy'n dangos eich dealltwriaeth.

(AMSER DARLLEN TUA 5 MUNUD):​
Mae cyfryngau cymdeithasol, fel Instagram, Twitter, a TikTok, wedi dod yn rhan enfawr o fywyd beunyddiol pobl ifanc. Mae'r llwyfannau hyn yn caniatáu i bobl gysylltu â ffrindiau, rhannu lluniau a fideos, a dilyn pobl enwog neu ddylanwadwyr. Er bod llawer o agweddau cadarnhaol i gyfryngau cymdeithasol, fel cadw mewn cysylltiad â phobl a dod o hyd i wybodaeth, mae hefyd rai anfanteision. Gall treulio gormod o amser ar gyfryngau cymdeithasol arwain at deimladau o bryder, hunan-barch isel, neu gymharu â bywydau eraill. Felly, mae’n bwysig cadw cydbwysedd a sicrhau bod defnydd cyfryngau cymdeithasol yn bositif ac yn iach.

Open Ended

Beth yw rhai o'r manteision o ddefnyddio cyfryngau cymdeithasol?

Gallwch defnyddion pwyntiau bwledi.

Open Ended

Beth yw rhai o'r anfanteision sy'n gysylltiedig â defnyddio gormod o gyfryngau cymdeithasol?

Gallwch defnyddio pwyntiau bwledi.

Open Ended

Pam mae'n bwysig cadw cydbwysedd wrth ddefnyddio cyfryngau cymdeithasol?

Gallwch defnyddio pwyntiau bwledi.

Beth yw Adalw mewn Iaith a Chyfathrebu?​
Yn syml, mae adalw'n cyfeirio at y gallu i gofio a dod â geiriau, gwybodaeth, neu syniadau penodol i'r meddwl pan fo angen. Mae'n hanfodol ar gyfer cyfathrebu llwyddiannus, gan ein bod ni angen gallu adalw'r geiriau a'r syniadau cywir i siarad neu ysgrifennu'n effeithiol.







Mae adalw'n gweithio gyda'n cof hirdymor a byrdymor, ac mae hefyd yn gysylltiedig â'n dealltwriaeth o'r iaith a'r cyd-destun lle mae'r cyfathrebu'n digwydd.

Gall problemau gyda'r broses adalw arwain at fylchau yn ein hiaith, neu gallwn gael anhawster wrth fynegi'n hunain. Felly, mae'n bwysig i ni ymarfer ac ehangu ein geirfa, yn ogystal â gwella ein cof, i wneud ein cyfathrebu'n fwy rhugl a llwyddiannus.

Adalw - Retrieval

​Er Enghraifft:
- Yn ystod sgwrs, rydyn ni'n dibynnu ar adalw i ymateb i gwestiynau neu gyfrannu at drafodaeth.
- Pan fyddwn ni'n ysgrifennu, mae angen i ni adalw'r wybodaeth berthnasol i greu darn clir a dealladwy o waith.

Adalw wrth ddarllen:
- Y broses o dynnu gwybodaeth, syniadau neu ffeithiau allweddol o ddarn o ysgrifennu neu unrhyw ffynhonnell arall, fel erthygl, llyfr, neu fideo.

- Mae'r broses hon yn caniatáu i ni gofio a defnyddio'r wybodaeth honno mewn cyd-destun arall, fel ateb cwestiynau, ysgrifennu crynodeb, neu gyfrannu at drafodaeth.

- Er enghraifft, pan fyddwch yn darllen darn o destun, byddwch yn adalw’r pwyntiau pwysig o’r hyn rydych wedi'i ddarllen i'w defnyddio yn eich atebion neu drafodaethau.

- Mae adalw yn sgil sy'n galluogi myfyrwyr i gysylltu’r wybodaeth o wahanol ffynonellau ac adeiladu dadleuon neu ymatebion manwl.

- Mae'n bwysig nodi bod adalw yn cynnwys deall y wybodaeth yn iawn, nid dim ond cofio geiriau neu ffeithiau ar hap. Mae hyn yn sicrhau bod yr hyn rydych yn ei adalw yn berthnasol ac yn gywir pan fyddwch yn ei ddefnyddio yn eich ysgrifennu neu siarad.

Adalw - Retrieval

Adalw - Retrieval

​TASG ADALW (Tua 14 munud):
Darllenwch y darn isod yn ofalus ac yna ysgrifennwch eich atebion i'r tri chwestiwn ar y sleidiau nesaf.

(AMSER DARLLEN TUA 5 MUNUD):​
Mae coedwigoedd yn chwarae rhan hanfodol yn ein hecosystem, gan ddarparu cartrefi ar gyfer miliynau o rywogaethau, rheoleiddio'r hinsawdd, ac amsugno carbon deuocsid. Fodd bynnag, mae datgoedwigo, sef torri coed i lawr ar raddfa fawr, yn fygythiad mawr i'r amgylchedd. Mae llawer o goedwigoedd trofannol wedi'u colli oherwydd amaethyddiaeth a datblygiad seilwaith. Mae hyn yn arwain at golled bioamrywiaeth, newid yn yr hinsawdd, ac erydiad pridd. Mae'n bwysig gweithredu i leihau datgoedwigo trwy blannu coed, rheoli adnoddau'n gynaliadwy, ac addysgu cymunedau am bwysigrwydd coedwigoedd.

Multiple Choice

Pa ran o'r ecosystem mae coedwigoedd yn ei chwarae?

• Maent yn darparu cartrefi ar gyfer rhywogaethau

• Maent yn cynhyrchu carbon deuocsid

• Maent yn gostwng lefelau dŵr y môr

• Maent yn arwain at erydiad pridd

Multiple Choice

Beth yw un o'r prif achosion o ddatgoedwigo?

• Trosglwyddo dŵr

• Amaethyddiaeth a datblygiad seilwaith

• Gormod o garbon deuocsid

• Cynnydd mewn cyfanswm poblogaeth

Multiple Choice

Pa fesur a all helpu i leihau datgoedwigo?

• Lleihau'r defnydd o ddyfrhau

• Cynhyrchu mwy o bridd

• Codi lefelau'r moroedd

• Plannu coed a rheoli adnoddau'n gynaliadwy

Adalw - Retrieval

​TASG ADALW (Tua 20 munud):
Darllenwch y darn isod yn ofalus ac yna ysgrifennwch eich atebion i'r tri chwestiwn ar y sleidiau nesaf. Ceisiwch grynhoi'r wybodaeth o'r darn mewn ffordd sy'n dangos eich dealltwriaeth. Peidiwch â chopi a gludo’r geiriau, ond defnyddiwch eich geiriau eich hun i fynegi'r syniadau allweddol.

(AMSER DARLLEN TUA 5 MUNUD):​
Mae dŵr yn adnodd hanfodol i fywyd ar y Ddaear. Rydym yn dibynnu arno ar gyfer yfed, coginio, golchi, ac amaethyddiaeth. Fodd bynnag, mae'n bwysig cofio bod dŵr yfed glân yn adnodd prin mewn llawer o rannau o'r byd. Yn rhai lleoedd, mae llygredd, gwastraff diwydiannol, a phrinder glaw yn gwneud y cyflenwad dŵr yn annigonol neu'n anniogel i'w yfed. Mae llawer o gymunedau yn gweithio'n galed i wella mynediad at ddŵr glân trwy adeiladu ffynhonnau, trin dŵr â thechnolegau syml, ac addysgu pobl am bwysigrwydd cadw dŵr yn lân. Mae pawb yn gallu cyfrannu at ymdrechion i warchod y cyflenwad dŵr, trwy leihau gwastraff a diogelu ffynonellau dŵr rhag llygredd.

Open Ended

Beth yw rhai o'r problemau sy'n wynebu pobl o ran mynediad at ddŵr glân mewn gwahanol rannau o'r byd?

Open Ended

Sut mae cymunedau'n ceisio gwella mynediad at ddŵr glân?

Open Ended

Beth allwn ni ei wneud i helpu i warchod y cyflenwad dŵr?

​Beth yw Crynhhoi?
Mae crynhoi yn golygu cymryd darn o destun ac ysgrifennu ei brif bwyntiau mewn ffordd fyrrach. Mae'n cynnwys:

1. Deall y brif neges

2. Deall y prif bwyntiau a ffeithiau

3. Tynnu allan unrhyw wybodaeth ddiangen

Pwysigrwydd Crynhhoi

Mae'n helpu i:

1. Gofio gwybodaeth yn well

2. Cyfleu gwybodaeth yn glir ac yn gryno

3. Adnabod a deall y prif bwyntiau mewn darn o waith

Crynhoi - Summarise

ER ENGHRAIFFT​
Gweithgaredd 1: Darllen a Chrynhhoi

Ymarferion Crynhoi - Summarise Exercises

TASG CRYNHOI (Tua 15 munud):
Ewch i'r sleid nesaf i grynhowch darn mewn i un frawddeg

​1. Darllenwch y darn isod:

- Mae newid hinsawdd yn broblem fyd-eang sy'n effeithio ar ein planed mewn sawl ffordd. Mae lefel y môr yn codi, mae'r tymheredd yn cynyddu, ac mae patrymau tywydd yn dod yn fwy eithafol. Mae angen i lywodraethau a phobl ledled y byd weithredu ar frys i leihau allyriadau carbon ac amddiffyn ecosystemau bregus.

​2. Crynhowch y darn mewn un frawddeg:

- Newid hinsawdd yw'r broblem fyd-eang sy'n achosi cynnydd
tymheredd, lefel môr uwch, a thywydd eithafol, gan orfodi camau brys i leihau allyriadau carbon ac amddiffyn ecosystemau.

Open Ended

Darllenwch y darn isod a chrynhowch mewn un frawddeg:

Mae problem gwastraff plastig yn un o'r heriau amgylcheddol mwyaf sy'n wynebu'r byd heddiw. Pob blwyddyn, mae miliynau o dunelli o blastig yn cael eu cynhyrchu, ac mae llawer ohono yn gorffen mewn tirlenw, yn y môr, neu'n cael ei losgi. Mae'r plastig hwn yn cymryd cannoedd o flynyddoedd i bydru, gan ryddhau cemegau niweidiol i'r amgylchedd yn y broses. Yn ogystal, mae anifeiliaid môr yn aml yn camgymryd plastig am fwyd, sy'n gallu arwain at afiechydon neu farwolaeth. Mae lleihau ein defnydd o blastig untro a chynyddu ailgylchu yn gamau pwysig tuag at fynd i'r afael â'r broblem hon. Trwy newid arferion dyddiol, fel defnyddio bagiau clud a photeli dŵr y gellir eu hailddefnyddio, gall pob un ohonom chwarae rhan wrth leihau'r llygredd plastig ac amddiffyn ein planed.

ER ENGHRAIFFT
Gweithgaredd 2: Tynnu'r Pwyntiau Allweddol

​Ymarferion Crynhoi - Summarise Exercises

​TASG CRYNHOI (Tua 15 munud):
Ewch i'r sleid nesaf i drio crynhoi darn i fewn i brif bwyntiau (defnyddiwch pwyntiau bwledi)

​1. Darllen y paragraff:

- Mae ffermio organig yn ffordd o dyfu bwyd heb ddefnyddio plaleiddiaid synthetig neu wrteithiau cemegol. Yn hytrach, mae'n defnyddio dulliau naturiol fel compostio a chylchdroi cnydau i gynnal iechyd y pridd a rheoli plâu. Mae ymchwil wedi dangos bod bwyd organig yn aml yn cynnwys mwy o faetholion na bwyd confensiynol, ac mae'n well i'r amgylchedd.

​2. Ysgrifennwch y prif bwyntiau:

- Ffermio organig: dim plaleiddiaid synthetig na wrteithiau cemegol

- Defnyddio dulliau naturiol: compostio, cylchdroi cnydau

- Mwy o faetholion mewn bwyd organig

- Ffermio organig yn well i'r amgylchedd

Open Ended

Darllewnch y darn isod a chrynhowch mewn bwyntiau bwledi:

Mae iechyd meddwl yn bwnc sy'n dod yn fwy amlwg mewn trafodaethau cyhoeddus, yn enwedig ymysg pobl ifanc. Mae llawer o ffactorau, fel pwysau cymdeithasol, straen arholiadau, a'r defnydd o gyfryngau cymdeithasol, yn gallu effeithio ar iechyd meddwl pobl ifanc. Yn ogystal, mae stigma o hyd yn ymwneud â siarad am iechyd meddwl, sy'n gallu gwneud i bobl deimlo'n anodd gofyn am help. Fodd bynnag, mae'n bwysig cofio bod iechyd meddwl mor bwysig â iechyd corfforol. Mae sawl ffordd o ofalu am eich lles meddyliol, gan gynnwys siarad â rhywun rydych chi'n ymddiried ynddo, ymarfer corff yn rheolaidd, ac ymgymryd â hobïau sy'n dod â phleser a llonyddwch. Gall cymorth gan ffrindiau, teulu, neu weithwyr proffesiynol fod yn hanfodol i wella ac i gynnal iechyd meddwl da.

​Sut i wella'ch sgiliau - How to improve your skills

​Ymarfer
Rhowch gynnig ar ddefnyddio'r sgiliau yma yn ngwersi eich prif gwrs. Bydd hyn yn dangos sut mae'r sgiliau yn weithio i'ch ardal.

​Darllen
Darllenwch y newyddion, cylchgrwan, llyfr, neu unrhyw beth yn ymwenud a'ch prif gwrs. Bydd hyn yn ehangu eich dealltwriaeth ar bwnciau gwahanol a datblygu eich meddwl beirniadol.