Виртуалды шындықтағы адам

Виртуалды шындықтағы адам

11-сынып

Виртуальды және кеңейтілген шындықтың адамның психикалық және физикалық денсаулығына әсер етуі туралы мағлұмат аласыздар;

Виртуалды тәуелділік туралы мағұлмат алып, зардабымен танысасыздар.

​Бүгінгі сабақта:

Ойланып, шынайы жауап беріңіздер!

1.Интернетті қандай мақсатта пайдаланасыз?

2.Күніне қанша уақытыңызды интернет желісінде өткізесіз?

3.Қандай әлеуметтік желі пайдаланасыз?

4.Компьютер ойындарын ойнауға әуестігіңіз барма?

5.Виртуалды шындық (VR) көзілдіріктерін киіп ойын ойнап көрдіңіздер ме?

6.Шынайы өмірде қол жеткізе алмағаныңызға, виртуалды шындықпен сезінуді ойлап көрдіңіз бе?

Жауаптарыңызға сараптама жасап көріңіз!

​1.Егер сіз интернетті ойын ойнауға, әлеуметтік желі қолданушысы ретінде пайдалансаңыз;

2.Күніне 2-3 сағаттан артық интернет желісінде белгілі мақсатсыз өткізсеңіз;

3.3-ден артық әлеуметтік желі пайдаланушысы болсаңыз;

4.Компьютерлік ойындар ойнағанда уақытпен санаса алмасаңыз; (Мысалы, шаршағаныңызға қарамастан 2-3 сағаттан артық ойнасаңыз)

5.Виртуалды шындық (VR) көзілдіріктерін киіп ойынын ойнауға қызығатын болсаңыз;

6.Өмірде мақсатыңызға оңай қолжеткізуді қалайтын болсаңыз сізде виртуалды тәуелділік болуы мүмкін.

Суреттен қандай қорытынды шығарасыздар?

Виртуалды тәуелділік

Шынайы өмірде өз орнын таба алмаған адамның витуалды өмірге ұмтылатыны байқалады.  Себебі виртуалды өмірді бағын-дыру әлдеқайда жеңілірек.

Бұл жағдайды мамандар «Виртуалды тәуелділік» деп атайды.

Виртуалды әлемге жиі кірген адам өзінің кейіпкері рөліне еніп, шынайы өмірге оралғысы келмейді. Сондай-ақ адам уақыт сезімін жоғалтады және бейәлеуметтік болып кетеді. 

Қатты дыбыстар мен суреттердің күрт ауысуы да ойыншының жүйке жүйесіне теріс әсер етуі мүмкін.

​«Виртуалды тәуелділік»-ке не себеп болады?

«Виртуалды тәуелділік»-ті анықтаудың қарапайым тәсілдері

«Виртуалды тәуелділік» проблемасымен шұғылданушы мамандардың күш салуына қарамастан, олар ұсынған сипаттама ресми психиатриалдық стандарттарға кірмейді.

Адамда төмендегі белгілер анықталса, «виртуалды тәуелділіктен» зардап шегіп жүр деп көруге болады. Олар:

4. Компьютермен жұмыс істеу кезінде шын өмірде тыйым салынатын қауіпті іс-әрекеттермен айналысса (мысалы, агрессивті немесе соғыс типті ойындар ойнаса).

3. Компьютер алдында өткізген уақытын зая кетірсе (мысалы, нақты өмірде жасалмай қалған маңызды істер).

2. Ол компьютер алдында өткізген уақытқа қатысты жалған сөйлесе немесе  немен айналысқаны туралы ақпаратты жасырса.

Компьютер алдында өткізген уақытты бақылай алмаса (оны азайтуға, программадан шығуға уәде беріп, ол уәдесінде тұрмаса; компьютер ойнына кедергі келтіретін адамдарға агрессия танытса)

Тәуелділік

циклі

Өзін-өзі
кінәлау

Эмоцияға

берілу

Құштарлық

(кайф)
сезіміне
берілу

Әртүрлі
наным,

сенімдерге

сену

Нашақорлық

пен

тәуелділік

Шын мәнінде, тәуелділік пән ойындар психологиялық тұрғыдан жеке тұлғаны Мен-шынайы және Мен-виртуалды ретінде екіге бөледі. Мұндай жағдай, әсіресе, кәмелеттік жасқа толмаған балалар үшін қауіпті.

Виртуалды
тәуелділіктің зардабы

өзін-өзі
төмен бағалауы

Шығармашылық

сезімінің
жоғалуы

агрессия

нақты
өмірге
апатия

махаббат
ұғымының
жойылуы

физикалық
денсаулы-
ғына зиян келуі

Орталық жүйке жүйесінің бұзылуы

психоз,
невроз, ұйқысыздық

Виртуалды және кеңейтілген
шындық көзілдірігінің адамға тигізетін зияны

Виртуалды және кеңейтілген шындықтың жаңа технологиялары ойдан шығарылған әлемге тереңірек ену үшін көзілдірік пен бас киімдер жасауға мүмкіндік береді.

Медициналық тұрғыдан алғанда, VR  көзілдіріктерінің зияны компьютер мониторына қарағанда өте әлсіз. Көзілдірікте көз бір нүктеде шоғырланбайды, ол әрбір қозғалысты бақылап, тынышытықта болмайтындықтан, виртуалды шындық көзілдірігі көз үшін аса қауіпті емес.

Алайда виртуалды шындық құрылғыларының қаупі өзгеде. Виртуалды әлемге шамадан тыс батқан адам кеңістікте бағдарын жоғалтады, бұл ағзаның вестибулярлық жүйесінің проблемаларына әкеледі. Сондықтан бас мониторларын күніне үш сағаттан артық қолданбай, әр жарты сағат сайын үзіліс жасау ұсынылады.

Виртуалды шындық көзілдіріктерінің адам психикасына зияны

Виртуалды шындық көзілдіріктері адамның эмоционалды күйіне, жеке тұлға типіне және басқа да факторларға байланысты әртүрлі әсер етеді. Виртуалды шындық бас киімін қолдануға өте сақ болу керек. Себебі  ол қабылдау қабілетін, ақыл-ой дамуындағы тежеулерге әкелуі мүмкін.

Әмбебап сақтық шаралары:

1. Жүкті әйелдерге, қарт адамдарға және жүрек-қантамыр ауыруларымен, эпилепсиямен және басқа да ауыр психикалық аурулармен ауыратын, сондай-ақ көру қабілеті бұзылған адамдарға виртуалды шындықтан бас тарту керек;

2. 13 жасқа дейінгі балаларға бас киімдерін қолданудың қажеті жоқ немесе үлкендердің бақылауымен пайдалану керек;

3. Кез келген жастағы адамдарға бас киімді ұзақ киюге болмайды. Өйткені бұл көру координациясына, тепе-теңдік қабілетіне теріс әсер етуі мүмкін

Дүние жүзінде қанша виртуалды шындық пайдаланушылар бар?

2023 жылы** әлемде 50 миллионнан астам VR қолданушысы болған деп бағаланды. Бұл сан жыл сайын өсіп келеді, әсіресе VR технологияларының ойындар, білім беру, медициналық тренингтер және кәсіптік қолданулар салаларында танымал болуының арқасында.

- 2024 жылға қарай VR қолданушылар санының 80-100 миллионға дейін артуы мүмкін деген болжамдар бар. Бұл санның өсуі негізінен VR шлемдерінің арзандауы, контенттің артуы және VR технологияларының түрлі салаларда кеңінен қолданылуы есебінен болады.

 AR технологиясы VR-ге қарағанда біршама кеңірек қолданылып келеді, себебі AR мобильді құрылғыларда, мысалы, смартфондар мен планшеттерде кеңінен қолданылады. 2023 жылдың соңында AR қолданушылар саны шамамен 1,5 миллиардтан астам адам деп бағаланды. AR, әсіресе әлеуметтік медиа, сауда, ойын-сауық, навигация және маркетинг салаларында кеңінен қолданылуда.

- 2024 жылға қарай AR қолданушылар саны 2 миллиардқа дейін жетуі мүмкін деп болжануда, себебі мобильді құрылғыларда AR мүмкіндіктері әлдеқайда кеңейтілген және жаңа AR көзілдіріктері мен басқа да құрылғылардың пайда болуы осы үрдісті жеделдетеді.

Ақпарат көзіне шолу жасайық

​Megre cube арқылы объектілерді 3D форматта көру

​Топтық жұмыс

Виртуалды шындықтың пайдасы мен зияны туралы пікірталас өткізу. Әр топ нақты мәселені талқылайды:
1 топ - Виртуалды шындықтың адам өміріне әсері,
2 топ - Виртуалды әлем мен шынайы әлем арасындағы айырмашылықтар,
3 топ - Виртуалды әлемдегі өздерінің келешектегі бейнесін жасау немесе виртуалды әлемдегі өз тұлғасын қалай көретіні жайлы мини-сценарий жазу.    

Тапсырма 2. Бейне баянды көріп, талдау жасаңыздар.

Бейнебаяндағы кейіпкердің психикалық және физикалық денсаулығына қандай өзгерістер болуы мүмкін?

QR-codegenerator.com сайтын ашып, виртуалды тәуелділіктің алдын алу ережелерін жазыңыздар.

​

​Практикалық жұмыс

Үйге тапсырма

Виртуалды шындықтың болашақтағы дамуы туралы эссе жазу.