BÀI 5. BẢN QUYỀN NỘI DUNG THÔNG TIN

CHÀO MỪNG CÁC EM

ĐẾN BUỔI HỌC HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG

Ngọc mua được cuốn sách gồm các

bài văn hay. Ngọc sao chép một bài

văn trong đó và gửi cho các bạn. Sau

khi nhận được, Thành chép, chỉnh sửa

bài văn này và nộp cho cô giáo để

chấm điểm. Em có suy nghĩ gì về

việc làm của Ngọc và Thành?

Hướng dẫn trả lời

Việc làm của Ngọc và Thành

là vi phạm bản quyền nội

dung thông tin.

Đây là hành vi sai trái, gian

dối trong học tập.

CHỦ ĐỀ D: ĐẠO ĐỨC, PHÁP LUẬT

VÀ VĂN HOÁ TRONG MÔI TRƯỜNG SỐ

BÀI 5. BẢN QUYỀN

NỘI DUNG THÔNG TIN

NỘI DUNG BÀI HỌC

1. Bản quyền

nội dung

thông tin

2. Thông tin

riêng tư

01

BẢN QUYỀN

NỘI DUNG THÔNG TIN

Hoạt động 1. Đọc (và quan sát)

Đọc kênh chữ, kết hợp quan sát Hình 1 SGK:

Em hiểu thế nào về tác phẩm? Nêu ví dụ về tác phẩm.

Khái niệm: Tác phẩm là

sản phẩm sáng tạo trong

lĩnh vực văn học, nghệ thuật

và khoa học thể hiện bằng

bất kì phương tiện hay hình

thức nào.

Người viết ra cuốn sách, sáng tác ra bài thơ, bản nhạc,…

được gọi là gì?

Người viết ra cuốn sách, sáng tác

ra bài thơ, bản nhạc,… được gọi là

tác giả.

Những gì trong tác phẩm là

sản phẩm trí tuệ của ai?

Là sản phẩm trí tuệ của tác giả.

Tác phẩm là tài sản của ai? Nêu một số quyền của tác giả đối

với tác phẩm.

Tác phẩm là tài sản

Tác giả

Đặt tên, đứng tên

Bảo vệ toàn vẹn

nội dung, sao chép

Công bố, truyền

đạt đến công

chúng

Khi sử dụng tác phẩm phải được sự cho phép của ai? Vi

phạm quyền tác giả còn được gọi là gì?

Khi sử dụng tác phẩm phải được

tác giả cho phép.

Vi phạm quyền tác giả là vi phạm

bản quyền.

Hoạt động 2. Làm

1. Những phát biểu nào sau đây là sai? Tại sao?

Multiple Select

1. Những phát biểu nào sau đây là sai? Tại sao?

• A. Tác giả là người sáng tạo ra tác phẩm.

• B. Sự sáng tạo về nội dung thông tin, về cách thể hiện nội dung thông tin trong tác phẩm không phải là sản phẩm trí tuệ của tác giả.

• C. Quyền của tác giả đối với tác phẩm gọi là quyền tác giả hay bản quyền.

• D. Chúng ta có thể tùy ý thực hiện sao chép, chỉnh sửa, chia sẻ các tác phẩm có sẵn trên Internet.

• E. Vi phạm quyền của tác giả đối với tác phẩm là vi phạm bản quyền.

2. Trong tình huống ở phần Khởi động, việc làm của bạn Ngọc và

bạn Thành có vi phạm bản quyền hay không? Tại sao?

Bạn Ngọc: có vi phạm bản quyền.

•Hành vi sao chép.

•Gửi bản đã sao chép đến cho các bạn.

Bạn Thành: có vi phạm bản quyền.

•Chép bài do bạn sao chép gửi tới.

•Chỉnh sửa nội dung bài gốc của tác giả.

Ghi nhớ

•Tác giả là người sáng tạo ra tác phẩm.

•Tác giả có một số quyền như: đặt tên cho tác phẩm, đứng

tên trên tác phẩm, bảo vệ toàn vẹn nội dung tác phẩm, sao

chép, cho thuê, công bố, phổ biến, truyền đạt tác phẩm đến

công chúng.

•Vi phạm quyền tác giả là vi phạm bản quyền.

02

THÔNG TIN RIÊNG TƯ

Hoạt động 1. Làm

Hãy trao đổi với bạn và kể tên một số thông tin là thông tin cá

nhân, gia đình.

Thông tin cá nhân: tên, ngày sinh, số điện thoại,

ảnh chụp, kết quả học tập của em,…

Thông tin gia đình: Ảnh chụp gia đình, kế

hoạch đi du lịch, địa chỉ nhà ở, giờ giấc sinh hoạt

của gia đình em,…

Hoạt động 2. Đọc (và quan sát)

Nghiên cứu thông tin trong SGK và trả lời câu hỏi: Thông tin

riêng tư gồm những gì? Nêu ví dụ minh họa.

Thông tin riêng tư

Thông tin cá nhân,

thông tin gia đình

Thông tin lưu trữ, trao

đổi qua mạng xã hội

- Tên

- Ngày tháng

năm sinh

- Số điện thoại.

- Kết quả học tập.

- …

Tại sao cần giữ bí mật thông tin riêng tư? Nêu ví dụ minh họa.

Thông tin cá nhân

Có thể bị lợi dụng làm việc xấu

Cần giữ bí mật thông tin riêng tư

Biết số điện thoại của em, kẻ xấu có thể gọi

điện, nhắn tin quấy rối, dọa nạt, lừa đảo.

Để lộ mật khẩu điện thoại di động,

thông tin tài khoản Zalo, Facebook, kẻ

xấu có thể lợi dụng để mạo danh em

để lừa gạt, làm những điều sai trái,…

VÍ DỤ

Hoạt động 3. Làm

A. Tự ý xem thư của người khác.

B. Giữ bí mật thông tin truy cập, mật khẩu mở máy tính, điện thoại di động.

C. Tự ý xem tin nhắn của người khác.

D. Không cung cấp thông tin cá nhân của em, bạn bè, người thân cho cá nhân,

tổ chức mà không có lí do chính đáng.

Việc nào dưới đây là nên làm hoặc không nên làm? Tại sao?

1

Việc

Nên hoặc không nên làm và lí do

A. Tự ý xem thư của

người khác.

B. Giữ bí mật thông tin

truy cập, mật khẩu máy

tính, điện thoại di động.

C. Tự ý xem tin nhắn của

người khác.

Không nên làm vì tin nhắn của người khác là thông

tin riêng tư; không được xem tin nhắn trên điện

thoại di động, máy tính của người khác khi chưa

được người đó cho phép.

D. Không cung cấp thông

tin cá nhân của em, bạn

bè, người thân cho cá

nhân, tổ chức mà không

có lí do chính đáng.

Nên làm vì thông tin cá nhân của em, bạn bè,

người thân là thông tin riêng tư; cần phải giữ bí

mật các thông tin này để tránh bị lợi dụng làm

những việc xấu.

Không nên làm vì thư của người khác là những

thông tin riêng tư, không được xem thư của

người khác khi chưa được người đó cho phép.

Nên làm vì thông tin truy cập, mật khẩu mở máy

tính, điện thoại di động là thông tin riêng tư; cần

phải giữ bí mật các thông tin này để tránh bị lợi

dụng làm những việc xấu.

Việc

Nên hoặc không nên làm và lí do

C. Tự ý xem tin nhắn của

người khác.

D. Không cung cấp thông

tin cá nhân của em, bạn

bè, người thân cho cá

nhân, tổ chức mà không

có lí do chính đáng.

Không nên làm vì tin nhắn của người khác là

thông tin riêng tư; không được xem tin nhắn trên

điện thoại di động, máy tính của người khác khi

chưa được người đó cho phép.

Nên làm vì thông tin cá nhân của em, bạn bè,

người thân là thông tin riêng tư; cần phải giữ bí

mật các thông tin này để tránh bị lợi dụng làm

những việc xấu.

Trong mỗi tình huống dưới đây, em chọn cách xử lí nào?

Tại sao?

2

a) Được bạn cho mượn máy tính để chơi trò chơi, thấy trên máy tính có

thư mục chứa tài liệu của bạn đang mở, em sẽ:

A. Xem thông tin trong thư mục đó.

B. Thực hiện đóng cửa sổ phần mềm đang mở thư mục đó.

C. Thực hiện xóa tệp trong thư mục đó.

Trong mỗi tình huống dưới đây, em chọn cách xử lí nào?

Tại sao?

2

b) Em được người khác cho mượn điện thoại di động để học bài. Khi đang

sử dụng, có tin nhắn được gửi đến điện thoại di động, em sẽ:

A. Đọc tin nhắn.

B. Đưa lại điện thoại di động để người đó đọc tin nhắn.

Cách xử lí

Chọn hoặc không chọn và lí do

a) Được bạn cho mượn máy tính để chơi trò chơi, thấy trên máy tính có thư mục chứa

tài liệu của bạn đang mở, em sẽ:

A. Xem thông tin trong

thư mục đó.

Không chọn, vì tài liệu trên máy tính của bạn là thông tin riêng

tư, không được xem thông tin trong máy tính của bạn khi chưa

được bạn cho phép.

B. Thực hiện đóng cửa

sổ phần mềm đang mở

thư mục đó.

Chọn, vì điều này tránh cho em sơ ý làm mất an toàn, lộ thông

tin riêng tư của bạn.

C. Thực hiện xóa tệp

trong thư mục đó.

Không chọn, vì khi chưa được bạn cho phép, xóa tệp trên

máy tính bạn là truy cập không hợp lệ và vi phạm đạo đức.

b) Em được người khác cho mượn điện thoại di động để học bài. Khi đang sử dụng, có

tin nhắn được gửi đến điện thoại di động, em sẽ:

A. Đọc tin nhắn

Không chọn, vì tin nhắn trên điện thoại của người khác là

thông tin riêng tư của người đó; không được xem tin

nhắn trên điện thoại của người khác khi người đó chưa

cho phép.

B. Đưa lại điện thoại di động

để người đó đọc tin nhắn.

Chọn, vì điều này thể hiện sự tôn trọng tính riêng tư và

thể hiện ứng xử có văn hóa, lịch sự.

Cách xử lí

Chọn hoặc không chọn và lí do

b) Em được người khác cho mượn điện thoại di động để học bài. Khi đang sử dụng, có

tin nhắn được gửi đến điện thoại di động, em sẽ:

A. Đọc tin nhắn

Không chọn, vì tin nhắn trên điện thoại của người khác là

thông tin riêng tư của người đó; không được xem tin nhắn trên

điện thoại của người khác khi người đó chưa cho phép.

B. Đưa lại điện thoại di

động để người đó đọc

tin nhắn.

Chọn, vì điều này thể hiện sự tôn trọng tính riêng tư và thể

hiện ứng xử có văn hóa, lịch sự.

HÁI HOA
DÂN CHỦ

Multiple Choice

Câu hỏi 1: Quyền tác giả là gì?

• A. Quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm mình sáng tạo ra hoặc sở hữu.

• B. Quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm mình không sáng tạo ra hoặc không sở hữu.

• C. Quyền của tất cả mọi người đối với tác phẩm mình sáng tạo ra hoặc sở hữu.

• D. Không có quyền tác giả.

Multiple Choice

Câu hỏi 2: Khi sử dụng tác phẩm phải được

• A. trích dẫn nguồn.

• B. tác giả cho phép.

• C. độc giả cho phép.

• D. mọi người công nhận.

Multiple Choice

Câu hỏi 3: Hoạt động nào dưới đây không vi phạm bản quyền?

• A. Mạo danh tác giả.

• B. Sửa chữa, chuyển thể phần mềm mà không được phép của tác giả.

• C. Sử dụng phần mềm lậu.

• D. An nêu tên tác giả bài thơ mà bạn đọc trong buổi sinh hoạt ngoại khóa.

Câu hỏi 4: Khi trích dẫn thông tin được xuất bản trên Web, bạn nên bao gồm

một tuyên bố truy cập cho biết khi nào và ở đâu trên Web mà bạn đã truy cập

thông tin. Bạn nên đưa ba mục nào trong tuyên bố truy xuất trích dẫn của mình?

1. Tên của trang Web (Name of the Website).

2. Tên tác giả hoặc tổ chức (Name of author or organization).

3. Chủ đề bạn đang tìm kiếm (The topic you are looking for).

4. URL hoặc địa chỉ của trang Web (The URL or address of the Web site).

5. Ngày bạn truy cập trang Web (The date you visited the Web site).

Multiple Choice

Câu hỏi 4: Bạn nên đưa ba mục nào trong tuyên bố truy xuất trích dẫn của mình?

• A. 1,2,3.

• B. 1,3,5

• C. 1,4,5.

• D. 2,3,4.

Câu hỏi 5: Bạn đã tải xuống một số bài hát mình yêu thích và sử dụng chúng

trong bài thuyết trình mà bạn đã gửi tới Hội chợ Khoa học toàn quốc. Bài thuyết

trình của bạn bị từ chối vì các bài hát bạn đã chọn đã vi phạm bản quyền. Ba

yếu tố nào được sử dụng để đánh giá sử dụng bản quyền hợp pháp?

1. Được sao chép từ tác phẩm do một người bạn của bạn đã mua.

2. Mục đích sử dụng của bạn.

3. Ảnh hưởng của việc sử dụng của bạn đối với thị trường tiềm năng của tác

phẩm được sao chép.

4. Lượng tác phẩm được sao chép.

5. Lấy từ một trang web đăng ký.

Multiple Choice

Câu hỏi 5: Ba yếu tố nào được sử dụng để đánh giá sử dụng bản quyền hợp pháp?

• A. 1,2,3.

• B. 1,3,5

• C. 2,4,5.

• D. 2,3,4.

LUYỆN TẬP

Bài luyện tập 1. Em đồng ý hay không đồng ý với việc làm của bạn

Thành trong tình huống ở phần Khởi động? Tại sao?

Không đồng ý
Bạn Thành chép, chỉnh sửa bài văn của

người khác là vi phạm bản quyền.

Nộp bài văn (được chép, chỉnh sửa từ bài

văn của người khác) cho cô giáo để

chấm điểm là việc làm sai trái, gian dối

trong học tập.

Bài luyện tập 2. Ở phòng thực hành Tin học,

Sơn mở thư mục chứa sản phẩm thực hành

của mình trên máy tính bằng phần mềm File

Explorer. Kết thúc tiết thực hành, Sơn quên

đóng cửa sổ phần mềm File Explorer và

quên tắt máy tính. Là người thực hành ở tiết

học sau, Linh đã sao chép tệp sản phẩm thực

hành của Sơn rồi thay tên để nộp cho cô giáo.

Nếu là bạn của Sơn và Linh, em sẽ nói gì với

mỗi bạn?

Bạn Sơn

Quên đóng cửa sổ phần mềm File Explorer và

quên tắt máy tính sau tiết thực hành là chưa

thực hiện tốt bảo mật thông tin.

Bạn Linh

Đã sao chép tệp sản phẩm thực hành của

Sơn rồi thay tên để nộp cho cô giáo là truy

cập không hợp lệ, vi phạm bản quyền, gian

dối, không trung thực trong học tập.

Bài luyện tập 3. Chị gái của Toàn

tên là An. Một lần xem cuốn nhật

kí của chị, Toàn đọc được mật

khẩu mở điện thoại của An. Toàn

sử dụng mật khẩu này để mở và

xem thông tin trong điện thoại của

An. Em có nhận xét gì về việc giữ

bí mật thông tin của An và việc làm

của bạn Toàn?

An

Ghi mật khẩu mở điện thoại của An vào vở và

Toàn đã đọc được  Điều này cho thấy An

chưa thực hiện tốt việc bảo mật thông tin.

Toàn

Sử dụng mật khẩu xem được trong vở của An

để mở và xem thông tin trong điện thoại của

An là truy cập  không hợp lệ, không tôn

trọng tính riêng tư, việc làm sai trái, gian dối,

trái đạo đức.

VẬN DỤNG

VẬN DỤNG

Trong tình huống dưới đây, việc làm

nào là vi phạm bản quyền? Vì sao?

Một người mua vé vào rạp chiếu phim

để xem phim. Người đó dùng điện thoại

di động để phát trực tiếp (livestream)

bộ phim cho bạn bè, người thân ở nhà

xem cùng.

Trả lời câu hỏi:

Hành vi phát trực tiếp ở rạp

Phát trực tiếp bộ phim đang

chiếu trong rạp chiếu phim

là vi phạm bản quyền vì vi

phạm quyền phổ biến đến

công chúng của tác giả.

DẶN DÒ VỀ NHÀ

Ôn tập lại nội dung kiến thức

đã được học ở bài 5.

Đọc và chuẩn bị trước Bài 6:

Chỉnh sửa văn bản.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ

CHÚ Ý LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!