Тірі организмдегі қоректік заттардың тасымалы

4-тарау. Заттардың тасымалдануы ​
§19 Тірі организмдегі қоректік заттар тасымалының маңызы

​Бір жасушалы жануарларда заттардың тасымалдану ерекшеліктері:
Амеба - қозғалғанда цитоплазма жасушаның бір бөлігінен екінші бөлігіне қарай құйылады. Оның құрамында болатын заттар жасушаның бүкіл бөліктеріне таралады және орын ауыстырады - бұл - енжар тасымалдану

Қан қалай пайда болды?
Тіршілк теңізде пайда болды. ол орта көпке дейін организмдердің жасушалырна барлық қажетті заттарды жеткізіп беретін тасымалдау құралының қызметін атқарды. Бірте-бірте жануарлар құрылысы күрделеніп, миллион жылдар бойы организмдер жетіліп, қоршаған орта суларының бір бөлігін денесініңң ішінде сақтап, өзінің жеке суқұбырын түзді. Уақыт өте сақталған теңіз суы қанайналым жүйесінде айналымға түсетін сұйықтыққа айналды.

• Қанайналым жүйесі дене темперратурасы мен организмдердің ішкі орта тұрақтылығын, мүшелердің өзара байланысын, ұлпалар мен мүшелердегі газ алмасуды қамтамасыз етеді.

• Өсімдіктерде өткізгіш ұлпа әртүрлі өткізгіш элементтерден тұратын және өсімдіктің тамыр ұшынан жас өркеннің ұшына дейінгі барлық мүшелерін өзара байланыстыратын біртұтас тарамданған жүйені құрайды.

• Түктер мен тіннің сүзгілі түтікшелері сияқты өткізгіш элементтер өсімдік мүшелерінде жақын орналасып, қатар тұратын механикалық және негізгі ұлпа жасушаларымен бір жіпшелер немесе өткізгіш шоқтар түзеді.

• Су мен онда еріген минералды заттар тамырдан жоғары қарай сабақ арқылы ағаш сүрегі бойымен көтеріледі. бұл - заттардың жоғарғы ағысы

• Жапырақтағы органикалық заттар өсімдіктің барлық бөліктеріне тіннің сүзгілі түтікшелері арқылы тарайды. Бұл - өсімдіктерді қоректік заттармен қамтамасыз ететін заттардың төменгі ағысы

Multiple Choice

Амеба цитоплазмасы жасушаның бір бөлігінен екінші бөлігіне қарай құйылады. Ондағы заттар жасушаның бүкіл бөліктеріне таралады және орын ауыстырады - бұл қандай тасымалдануға жатады?

• Енжар

• Белсенді

• Катабализм

• Анабализм

Multiple Choice

Дене температурасы мен организмдердің ішкі орта тұрақтылығын, мүшелердің өзара байланысын, ұлпалар мен мүшелердегі газ алмасуды қамтамасыз етеді.

• Асқорыту жүйесі

• Қанайналым

• Газ алмасу

• Енжар тасымалда

Multiple Choice

Жоғары сатыдағы жануарлар мен адамда заттардың тасымалдануы ненің есебінен жүзеге асады?

• газ алмасу

• қан

• енжар тасымалдану

• белсенді тасымалдану

Multiple Choice

Су мен онда еріген минералды заттар тамырды жоғары қарай сабақ арқылы ағаш сүрегі бойымен көтерілуі нені білдіреді

• заттардың төменгі ағысы

• енжар тасымалдану

• заттардың төменгі ағысы

• суқұбыры

Multiple Choice

Жапырақтағы органикалық заттар өсімдіктің барлық бөліктеріне тіннің қай бөлігі арқылы тарайды

• ағаш сүрегі

• тамыр қысымы

• сүзгілі түтікшелер

• ж

Multiple Choice

Өсімдіктердің қоректік заттармен қамтамасыз етілуі қандай түрге жатады

• енжар тасымалдану

• төменгі ағыс

• жоғарғы ағыс

• белсенді тасымалдану