Litosfera

LITOSFERA

Struktura Zemljine kore i njen sastav ​

Na osnovu naučnih spoznaja o zakonomjernom kretanju materije utvrđeno je da Zemlja ima slojevitu strukturu sačinjenu i od nekoliko ovojnica ili plašteva.

​

​Slojevita struktura Zemlje

Multiple Choice

Koji sloj Zemlje se zvao Barisfera (težak)

• Plašt

• Jezgro

• Astenosfera

• Litosfera

​Sial - Sloj gdje dominira hemijski sastavn Silicijuma i Aluminijuma

Sima ili magma - sloj u koji je uronjena kora koji je gušći i teži, građen od Si i Mg.

​Kora Zemlje-
struktura i sastav

​

​Kontinentalna Kora

​

​

​

​Voda

Okeanska kora

​Plašt ili mantija

​Kora se dijeli na kontinentalnu i okeansku, te prelazni tip Zemljine kore.

Multiple Choice

Debljina sedimenata oko rijeke Gang iznosi:

• 2 km

• 5 km

• 15 km

• 7 km

Multiple Choice

U kojoj regiji je karakteristično prisutan granitni sloj umjesno sedimentnog?

• Bajkalska regija

• Indijski potkontinent

• Novi Zeland

• Skandinavija

• Zahvata 5.8% površine

• Okeanska kora prešla u kontinentalnu

• Najstabilniji dijelovi Zemlje

• Štitovi formirani od starih stijena

• Platforme sa sedimentnim slojevima

​

​Prelazni tip Zemljine kore
Kraton

Multiple Choice

Šta je primjer prijelaznog oblika zemljine kore platforme ili štita?

• Balkanski štit

• Kanadski štit

• Japanski štit

• Alpski štit

MINERALI

Skup atoma, iona i molekula, koji su različitim silama i vezama međusobno povezani u jednu cjelinu.

• Češće se nalaze u obliku hemijskih jedinjenja, a rjeđe u elementarnom stanju.

• Najčešće se nalaze u kristalnom obliku.

• Pravilne su građe na osnovu kristalne rešetke.

• Minerali koji nemaju pravilan raspored kristalne rešetke zovu se amrofni minerali

​

​Prisutnost minerala

• homogeni su i zadržavaju iste fizičko-hemijske osobenosti u svim svojim dijelovima

• nastaju kristalizacijom otopina različite zasićenosti.

• U prirodnim uslovima kristali rijetko nastaju

​

​Nastanak minerala

Multiple Select

Kakvi uslovi definišu češći nastanak kristala?

• Prirodni uslovi

• Vještački uslovi (laboratorije)

• Ekstremni uslovi

• Nisu određeni posebni uslovi za nastanak

• Nastaju od različitih elemenata

• Najzastupljeniji su: kisik 46,6%, silicij 27,7%, aluminij 8,1%.

• Najviše ima silikatnih minerala, zatim oksida i hidroksida, te karbonata.

• Silikatni (tinjac, muskovit, talk i olivin)

• oksidi i hidroksidi (kremen, magnetit i hematit)

• karbonati (kalcit i dolomit)

• Česti su još (halit i gips)

• U elementarnom stanju ima zlata, bakra, sumpora te ugljika

• Ugljik se pojavljuje u obliku dijamanta ili grafita

​

​Građa minerala

Multiple Select

Koji minerali se pojabvljuju u elementarnom obliku ugljika ili karbona?

• Grafit

• Ortoklas

• Kvarc

• Dijamant

• ​Magmatske (Intruzivne i efuzivne)

• Sedimentne (Mehaničke sedimentne stijene, hemigeni sedimenti, organogeni sedimenti i kaustobioliti.

• Metamorfoza

STIJENE

​MAGMA

​HLAĐENJE

TOPLJENJE

​MAGMATSKE
STIJENE

TROŠENJE I
EROZIJA​

​SEDIMENTI

SEDIMENTACIJA
CEMENTACIJA

TROŠENJE I EROZIJA

TROŠENJE I EROZIJA.

TOPLINA I
PRITISAK​

TOPLINA I
PRITISAK​

TOPLJENJE

​METAMORFNE
STIJENE

​SEDIMENTNE
STIJENE

Multiple Select

Koji uslovi određuju proces metamorfoze?

• Atmosferski pritisak

• Visok pritisak

• Visoka temperatura

• Trošenje

• Erozija

GEOLOŠKA
PROŠLOST ZEMLJINE KORE

Zemljina kora je u toku svog razvoja prošla kroz više faza u kojima je mijenjala svoj izgled, odnose kopna i mora, te biljni i životinjski svijet.

Multiple Choice

Koja metoda je pouzdana u određivanju starosti stijena?

• Metoda slojeva

• Metoda kopanja

• Metoda radioaktivnosti

• Metoda analize fosila

• Slojevitost je uvjetovana načinom i mjestom sedimentacije.

• Konkordantna uslojenost.

• Diskordantna uslojenost

• Fosili

​

​SLOJEVI

Multiple Choice

Šta u selu Umoljani predstavlja diskordantnu uslojenost sedimenata?

• Studeni potok

• Skamenjena aždaha

• Kanjon Rakitnice

• U umoljanima su slojevi konkordantni

Na Mont Everestu pronađen je fosil morskog ljiljana.

Dokaz turbulentne tektonske aktivnosti.

​

​Fosil morskog ljiljana

​<-Morski ljiljan

​Mont
Everest ->