MATERI GEGURITAN

GEGURITAN

Pengertian Geguritan

Geguritan yaiku puisi Jawa sing nduweni irama lan makna. Geguritan bisa ngandhut rasa tresna, pepeling, lan pitutur kang becik.

✅ Ditulis nganggo basa Jawa
✅ Duwe irama lan tembung sing endah
✅ Bisa ngemot wejangan utawa rasa seneng, sedih, lan tresna
✅ Ana pupuh (bait) lan gatra (baris)

ciri geguritan

Ciri -ciri Geguritan

🎵 "Ibu" 🎵
Ibu tresnaku sejati,
saben dina ngasuh aku,
ora ngeluh, ora sambat,
metu saka njero ati.

contoh geguritan

Unsur-unsur Gegurita

• Tembang/tembung → tembung sing endah

• Wirama → irama lan nada ing geguritan

• Tema → gagasan utama geguritan

• Pesan → pitutur utawa wejangan ing geguritan

Guru Gatra, Guru Wilangan, lan Guru Lagu ing Geguritan

Ing geguritan utawa tembang, ana telung aturan penting sing kudu digatekake supaya puisi Jawa bisa nduweni irama lan keindahan. Telung aturan kasebut yaiku Guru Gatra, Guru Wilangan, lan Guru Lagu.

---

Unsur Geguritan

Guru Gatra

Guru Gatra yaiku cacahing larik (baris) saben bait ing geguritan utawa tembang. Saben bait nduweni jumlah larik sing tartamtu.

✍ Contoh:

Bait 1
Bumi ijo sumringah (1)
Gunung-gunung ngadeg megah (2)
Kembang mekar mambu seger (3)

➡️ Bait ing dhuwur nduweni 3 larik (Guru Gatra = 3)

---

2. Guru Wilangan

Guru Wilangan yaiku cacahing suku kata saben larik ing geguritan utawa tembang. Iki ndadekake geguritan luwih tertata lan endah.

✍ Contoh:

Larik 1: Bumi ijo sumringah (7 suku kata)
Larik 2: Gunung-gunung ngadeg megah (9 suku kata)
Larik 3: Kembang mekar mambu seger (9 suku kata)

➡️ Guru Wilangan ing contoh iki yaiku: 7, 9, 9

---

3. Guru Lagu

Guru Lagu yaiku tibaning swara (vokal) ing pungkasan saben larik ing geguritan utawa tembang. Ana aturan vokal sing kudu diatur supaya geguritan duwe rima sing apik.

✍ Contoh Guru Lagu (Pola A - A - A):

Gunung-gunung keturutan(u)
Langit biru katon cerah(a)
Angin sepoi marai betah(a

---

➡️ Guru Lagu: u - a - a (ora ajeg, kudu dibenerake supaya seragam)

Contoh sing bener (Pola A - A - A):

Gunung-gunung keturutan (a)
Langit biru katon cerahan (a)
Angin sepoi marai betahan (a)

➡️ Guru Lagu: a - a - a (seragam, luwih endah)

---

Kesimpulan

🔹 Guru Gatra → Jumlah baris saben bait
🔹 Guru Wilangan → Jumlah suku kata saben baris
🔹 Guru Lagu → Vokal pungkasan saben baris

Ketiga unsur iki penting kanggo nggawe geguritan utawa tembang sing indah lan runtut.

---