İsimsiz Ders

DNA VE GENETİK KOD

ŞEYMA NUR ATMACA

Merhaba arkadaşlar!
Bugün sizlere hayatımızın yapı taşlarından biri olan DNA ve genetik kod hakkında bilgi vereceğim. Hepimizin vücudu, hücrelerden oluşur ve bu hücrelerin içinde bizim kim olduğumuzu belirleyen bir yapı vardır: DNA!

DNA Nedir?

-DNA, "Deoksiribo Nükleik Asit" kelimelerinin baş harflerinden oluşur.
-DNA, canlıların kalıtsal (genetik) bilgilerini taşıyan bir moleküldür.
Yani göz rengimiz, saç tipimiz, boyumuz gibi özellikler DNA’da yazılıdır.

DNA’nın Yapısı

• DNA, sarmal bir merdiven gibi kıvrılmıştır. Bu yapıya çift sarmal denir.

• DNA’nın basamaklarında 4 farklı yapı bulunur:
  Adenin (A), Timin (T), Guanin (G), Sitozin (C)

  • A, her zaman T ile

  • G, her zaman C ile eşleşir.

• Gen, DNA’nın belirli bir bölgesine verilen isimdir. Her gen, bir özelliği belirleyen talimatları taşır.

• Genler, vücudumuzdaki hücrelerin nasıl çalıştığını ve hangi proteinleri üretmesi gerektiğini anlatan talimatlar içerir.

​

​Gen Nedir?

​

• Nükleotid, DNA'nın temel yapı taşlarındandır.

• Her nükleotid, üç bileşenden oluşur:

  1. Bir şeker molekülü (Deoksiriboz)

  2. Bir fosfat grubu

  3. Bir baz (Adenin, Timin, Guanin veya Sitozin)

• Nükleotidler, DNA’nın çift sarmal yapısında birbirleriyle bağlanarak uzun bir zincir oluşturur ve bu zincir genetik bilgiyi taşır.

Nükleotid Nedir?

​

• Gen, DNA üzerinde belirli bir bölgeyi temsil eder ve bir özelliği belirleyen talimatları taşır.

• Bir gen, belirli bir protein veya RNA üretimini kontrol eder.
  Örneğin, göz rengi, saç rengi, boy uzunluğu gibi fiziksel özelliklerimiz genlerimiz tarafından belirlenir.

• İnsanlarda yaklaşık 20.000-25.000 gen bulunur. Her bir gen, organizmanın sağlıklı bir şekilde çalışması için gerekli talimatları içerir.

Gen Nedir?

​

• Kromozom, DNA’nın hücre içinde düzenli bir şekilde paketlenmiş halidir.

• İnsanlarda her hücrede 46 kromozom bulunur, yani 23 çift kromozom vardır.

• Kromozomlar, genlerin bulunduğu yapılardır. Yani bir kromozom, birçok geni içerir.

• Kromozomlar, hücre bölünmesi sırasında belirginleşir ve genetik bilgiyi doğru bir şekilde bölünme sırasında aktarır.

​ Kromozom Nedir?

​

• Kalıtım, anne ve babamızdan aldığımız genetik özelliklerimizin bizde görülmesidir.

• DNA’mızın yarısı annemizden, yarısı ise babamızdan gelir.

• Bu genetik aktarım sayesinde, aile bireylerinde benzer fiziksel özellikler olabilir. Örneğin, anne ve babanın saç rengi, çocukta da görülebilir.

• Kalıtım, sadece fiziksel özelliklerle sınırlı değildir. Aynı zamanda bazı hastalıklar ve genetik bozukluklar da kalıtım yoluyla geçebilir.

​Kalıtım Nedir?

Multiple Choice

DNA'nın yapısındaki "basamaklar" hangi maddelerden oluşur?

• Nükleotidler

• Şeker ve fosfatlar

• Adenin, Timin, Guanin ve Sitozin

• Proteinler

DNA Her Canlıda Var Mıdır?

EVET.

• İnsanlar, hayvanlar, bitkiler, bakteriler gibi canlıların tümü DNA taşır.

• Ancak her canlının DNA’sı farklıdır.

• Örneğin, insan DNA’sı ile maymun DNA’sı çok benzer olsa da, genetik yapıdaki farklılıklar onları birbirinden ayırır.

Genetik Bilim ve Teknolojisi

• Genetik bilim, DNA ve genetik kodu inceleyen bir bilim dalıdır.

• Genetik mühendislik sayesinde, genetik hastalıklar tedavi edilebilir ve tarımda daha dayanıklı bitkiler üretilebilir.

• Örneğin, gen terapisi ile bazı genetik hastalıkların tedavi edilmesi mümkündür.

• Ayrıca, genetik mühendislik ile mikroorganizmalar kullanılarak insülin gibi tedavi edici maddeler üretilebilir.

Multiple Choice

Kromozomlar, hangi molekülün düzenli şekilde paketlenmiş halidir?

• Glikoz

• DNA

• Protein

• Lipid

Multiple Choice

Kalıtım nedir?

• Kalıtım, sadece bireylerin fiziksel özelliklerini belirler.
• Kalıtım, çevresel faktörlerin etkisiyle değişir.
• Kalıtım, yalnızca bitkilerde görülen bir süreçtir.
• Kalıtım, genetik bilgilerin nesiller arasında aktarılmasıdır.