Komilova Muslima 119

Kiberxavfsizlik nima?

By Muslima Komilova

Kiber atamasi odatda kompyuterlar,axborot yexnologiyalari yoki internet bilan bog'liq narsalarni anglatadi. Buni yaxshiroq tushunish uchun uni kompyuterlar va internetga tegishli maxsus so'z sifatida tasavvur qiling
Xavfsizlik- bu xavf yoki tahdiddan xoli bo'lsh va xavfsiz bo'lish holatini anglatadi

Kiberxavfsizli nima?

Kiberxavfsizlik - bu tizimlar, tarmoqlar va dasturlarning raqamli hujumlardan himoya qilish uchun texnologiyalar, jarayonlar va amaliyotlardan foydalanish usuli. Kiberhujumlar ko'pincha nozik ma'lumotlar va ma'lumotlarni nishonga oladi va bu ma'lumotlarga kirish orqali kiberjinoyatchilar foydalanuvchilar va kompaniyalardan pul undiradilar, oddiy jarayonlarni to'xtatadilar va butun saytlarni o'chirib tashlaydilar.

Kiberxavfsizlik bugungi kunda har qanday biznesning eng muhim jihatlaridan biridir. Buning sababi, hukumatlar, moliyaviy korporatsiyalar, tibbiyot kompaniyalari va deyarli har bir boshqa tashkilot kompyuterlar va qurilmalarda katta hajmdagi ma'lumotlarni to'playdi va saqlaydi. Ushbu ma'lumotlarning aksariyati intellektual mulk, moliyaviy ma'lumotlar, shaxsiy ma'lumotlar va boshqalar kabi ushbu kompaniyalar yoki jamoatchilik haqida nozik ma'lumotlarni o'z ichiga oladi. Ushbu ma'lumotlar ko'pincha tarmoqlar va qurilmalar orqali uzatiladi, ya'ni uning buzilishi uchun ko'plab imkoniyatlar mavjud.

​Kiberxavfsizlik nima uchun muhim?

​Samarali kiberxavfsizlik strategiyasi 

Samarali kiberxavfsizlik strategiyasining bir nechta muhim komponentlari mavjud bo'lib, ular har qanday tashkilotga o'z jarayonlarini himoya qilishga imkon beradi. Doimiy rivojlanib borayotgan raqamli muhitlar va undagi xavfsizlik xatarlaridan xabardor bo'lish kompaniyalar uchun ayniqsa juda muhim, chunki kompaniyalar va kiberjinoyatchilar uchun yangi vositalar tez sur'atlar bilan ishlab chiqilmoqda.

Ushbu joriy muhitdan oldin kompaniyalar ko'pincha o'zlarining eng muhim tizimlariga e'tibor qaratishgan, ammo endi ular doimiy monitoring va kengaytirishni o'z ichiga olgan faolroq yondashuvni qo'llashlari kerak.

Mana, samarali kiberxavfsizlik strategiyasining ba'zi asosiy komponentlari va ularning har biri nimani o'z ichiga oladi:

Kiberxavfsizlik tahdidlarining turlari

• Phishing: Fishing hujumlari nufuzli manbalardan kelganga o'xshab ko'rinadigan soxta elektron pochta xabarlarini o'z ichiga oladi. Kiberhujumning eng keng tarqalgan turi bo'lgan fishing kredit karta raqamlari va login ma'lumotlari kabi nozik ma'lumotlarni o'g'irlashi mumkin. Yechimlar xabardorlikni oshirish bo'yicha trening yoki ushbu elektron pochta xabarlarini filtrlaydigan texnologiyani o'z ichiga oladi.

Shu o'rinda kiberterrorizm va uning jamiyat hayotiga solayotgan xavfining ko‘lami ham oshib borayotganini ta'kidlash joiz. Kiberterroristik harakat (kiberhujum) - kompyuterlar va axborot kommunikatsiya vositalari yordamida amalga oshirilgan, odamlarning hayoti va sog'lig'iga bevosita xavf tug'diradigan yoki potentsial xavf tug'dirishi mumkin bo'lgan, moddiy obyektlarga katta zarar yetkazishi yoki shunga olib kelishi mumkin bo'lgan, ijtimoiy xavfli oqibatlarning boshlanishi yoki maqsadi bo'lgan siyosiy sababdir.

       fuqarolarga axborot xavfsizligi asoslarini o'rgatish;

·        foydalanilayotgan dasturiy ta’minotlarning zaifliklarini doimiy sinovdan o'tkazish;

·        ishonchli antivirus dasturidan foydalanish;

·        litsenziyga ega bo‘lgan rasmiy dasturlardan foydalanish;

·        axborot tizimlarini himoyalashda ko'p faktorli autentifikatsiyadan foydalanish;

·        parollardan foydalanishda kuchli parolni tuzish siyosatiga rioya qilish;

·        muntazam ravishda kompyuter qattiq disklaridagi ma'lumotlarni shifrlash va boshqalar.

         Eslatib o‘tish lozimki, yuridik va jismoniy shaxslarning huquqlari kiberjinoyatchilik oqibatida buzilgan taqdirda, ular Kiberxavfsizlik markaziga murojaat qilishlari mumkin.

 

​Replace t

​   Kiberxavfsizlik - bu internetga ulangan tizimlarni (texnika, dasturiy ta'minot va ma'lumotlar) kiber tahdidlardan himoya qilish hisoblanadi. Shu o'rinda «Kiberjinoyatchilik» tushunchasiga kelsak, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari vositalaridan foydalangan holda, virtual tarmoqda dahshat solish, virus va boshqa zararli dasturlar, qonunga zid axborotlar tayyorlash va tarqatish, elektron xatlarni ommaviy tarqatish (spam), xakerlik hujumi, veb-saytlarga noqonuniy kirish, firibgarlik, ma'lumotlar butunligi va mualliflik huquqini buzish, kredit kartochkalari raqami hamda bank rekvizitlarini o'g'irlash (fishing va farming) va boshqa turli huquqbuzarliklar bilan izohlanadi.

Multiple Choice

Kiber so'zi qyasi tildan olingan?

• Ingiliz tilidan

• Rus tilidan

• Nemis tilidan

• Fransuz tilidan

Multiple Choice

Kiber qanday jinoyat?

• Tarmoqlar ostida sodir etuvchi jinoyat

• Internet olamidagi jinoyat

• Online o'g'rilik

• Barcha javoblar to'g'ri