19-dars

Informatika va axborot texnologiyalari fani mazmunini yillik va tematik rejalashtirish

By Azima Niyozova

u“Informatika va axborot texnologiyalari” fani o‘quvchilarning raqamli savodxonligini oshirishga, texnologiyalar bilan ishlash ko‘nikmalarini shakllantirishga va zamonaviy raqamli jamiyatga mos bilimlar berishga yo‘naltirilgan.

uInformatika va axborot texnologiyalari fani XXI asrda eng muhim va asosiy fanlardan biriga aylandi. Bu fan o‘quvchilarga axborotni qayta ishlash, kompyuter texnologiyalaridan foydalanish, dasturlash, internet va sun’iy intellekt kabi sohalar bo‘yicha dastlabki bilim va ko‘nikmalarni beradi. Fan mazmuni va uni to‘g‘ri rejalashtirish — o‘quv jarayonining samaradorligini ta’minlaydi.

uInformatika — bu axborotni to‘plash, saqlash, uzatish va qayta ishlashning nazariy va amaliy jihatlarini o‘rgatuvchi fan.

uAxborot texnologiyalari (AT) esa — bu kompyuter va raqamli vositalar yordamida axborot bilan ishlash jarayonlaridir.

uFanning asosiy mazmuni quyidagi yo‘nalishlarni qamrab oladi:

uKompyuter va uning asosiy qismlari;

uOperatsion tizimlar bilan ishlash;

uMatn, jadval va taqdimot bilan ishlash;

uInternetdan xavfsiz foydalanish;

uAlgoritmik tafakkurni shakllantirish;

uDasturlash asoslari (Scratch, Python);

uSun’iy intellekt va robototexnikaga kirish.

u

Yillik va tematik rejalashtirish nima?

uBu — fanni o‘qitishda barcha mavzularni tizimli, haftalik va o‘quv yiliga taqsimlangan tarzda rejalashtirish jarayonidir. Unda quyidagilar bo‘ladi:

u🔹 Yillik rejalashtirish:

uFan bo‘yicha umumiy soatlar soni (masalan, haftasiga 1 soat, yiliga 34 soat).

uYil davomida o‘tiladigan asosiy bo‘limlar (masalan: algoritmlar, internet, Word, Excel, dasturlash va h.k.).

uHar bir bo‘limga necha soat ajratilishi belgilanadi.

u🔹 Tematik rejalashtirish:

uHar bir mavzu haftasiga qanday tartibda o‘tilishi.

uHar bir mavzu uchun asosiy maqsad, kutilayotgan natijalar.

uNazariy va amaliy ishlar, topshiriqlar, mustahkamlash mashg‘ulotlari.

Yillik rejalashtirish — bu fanni bir o‘quv yilida qanday mavzular asosida, qanday ketma-ketlikda o‘rganilishini aniqlab beruvchi hujjatdir.

uBu reja odatda:

uDavlat ta’lim standarti (DTS);

uFan dasturi;

uO‘quv reja asosida ishlab chiqiladi.

uUnda quyidagilar belgilanadi:

uUmumiy o‘quv soatlari (masalan, 34 soat);

uAsosiy mavzular va bo‘limlar;

uHar bir mavzuga ajratiladigan vaqt;

uFan bo‘yicha yondashuv va metodik tavsiyalar.

uReja tuzishda e'tibor beriladigan jihatlar

uO‘quvchilarning yoshi va bilim darajasi

uAmaliyotga yo‘naltirilgan yondashuv

uInnovatsion texnologiyalarni qo‘llash

uFanlararo integratsiya (masalan, matematika bilan bog‘lash)

uYakuniy baholash tizimini inobatga olish

uTematik rejalashtirish haqida

uTematik rejalashtirish — bu har bir mavzuning haftalar bo‘yicha rejalashtirilgan ko‘rinishi bo‘lib, unda quyidagilar ko‘rsatiladi:

uMavzuning nomi;

uUnda erishilishi kerak bo‘lgan o‘quv maqsadlari;

uKutilayotgan natijalar;

uAmaliy mashg‘ulotlar va uyga vazifalar;

uFoydalaniladigan uslub va texnologiyalar.

uRejalashtirishda e’tibor berilishi kerak bo‘lgan jihatlar

uO‘quvchilarning yoshiga mos mavzular tanlash;

uNazariy va amaliy ishlarning mutanosibligi;

uZamonaviy AKT vositalaridan foydalanish (multimedia, interaktiv doska);

uO‘quvchilarda mustaqil ishlash va axborotni tahlil qilish ko‘nikmasini rivojlantirish;

uFanlararo bog‘liqlikni ta’minlash (masalan, informatika va matematika).

uInformatika va axborot texnologiyalari fanini samarali o‘qitish uchun uning mazmunini to‘g‘ri anglab, yillik va tematik rejalashtirishni metodik asosda tuzish juda muhim. Bu nafaqat fan o‘qituvchisining ishini qulaylashtiradi, balki o‘quvchilarda raqamli savodxonlik va algoritmik tafakkurni shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi.

u

​Rejalashtirishda e’tibor berilishi kerak bo‘lgan jihatlar O‘quvchilarning yoshiga mos mavzular tanlash; Nazariy va amaliy ishlarning mutanosibligi; Zamonaviy AKT vositalaridan foydalanish (multimedia, interaktiv doska); O‘quvchilarda mustaqil ishlash va axborotni tahlil qilish ko‘nikmasini rivojlantirish; Fanlararo bog‘liqlikni ta’minlash (masalan, informatika va matematika). Informatika va axborot texnologiyalari fanini samarali o‘qitish uchun uning mazmunini to‘g‘ri anglab, yillik va tematik rejalashtirishni metodik asosda tuzish juda muhim. Bu nafaqat fan o‘qituvchisining ishini qulaylashtiradi, balki o‘quvchilarda raqamli savodxonlik va algoritmik tafakkurni shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi.

Multiple Choice

Yillik rejaning asosiy maqsadi nima?

• Har bir mavzuni amaliy jihatdan ochib berish

• Yil davomida o‘tiladigan mavzular va soatlar taqsimotini ko‘rsatish
  
  

• Dars metodikasini belgilash

• Baholash mezonlarini tuzish

Word Cloud

“Algoritmik tafakkur” tushunchasi nimani bildiradi?

Multiple Choice

Yillik reja va tematik rejaning asosiy farqi nimada?

• Ikkalasi ham bir xil ma’lumot beradi

• Yillik reja batafsil, tematik reja umumiy

• Tematik reja haftalik, yillik reja esa umumiy ko‘rinishda tuziladi

• Yillik reja faqat matematika faniga tegishli
  
  

Multiple Choice

Tematik reja qanday ma'lumotlarni o‘z ichiga oladi?

• Faqat mavzular ro‘yxatini

• Faqat soatlar sonini

• Mavzular, maqsadlar, faoliyat turlari va natijalarni

• Faqat o‘quv rejasini
  
  

Multiple Choice

Tematik reja tuzishda “kutilgan natija” deganda nima nazarda tutiladi?

• Dars tugagach o‘qituvchining fikri

• O‘quvchi dars yakunida egallashi kerak bo‘lgan bilim va ko‘nikmalar

• Keyingi mavzuga o‘tish sanasi

• Uyga vazifa ko‘rinishi

Multiple Choice

Yillik rejalashtirishda "o‘quv yuklamasi" deganda nimani tushunasiz?

• Har bir mavzuga ajratilgan ishchi daftar sahifasi
  
  

• Fan uchun ajratilgan jami soatlar soni

• Amaliy ishlar ro‘yxati
  
  

• Baholash mezonlari
  
  

​Yillik reja va tematik rejaning farqi