การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล

​การประเมิน
ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

By Weerasak Laokor

​ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4

Warm-Up

Categorize

Options (6)

"กรมอุตุนิยมวิทยาประกาศ พรุ่งนี้จะมีฝนตกหนักทั่วประเทศ"

"กินมะนาว 1 ลูก สามารถรักษาโรคมะเร็งได้ทันที"

"นักวิทยาศาสตร์ยืนยันว่า น้ำดื่มสะอาดวันละ 8 แก้ว ช่วยให้ร่างกายแข็งแรง"

"ถ้ากินบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปทุกวัน จะทำให้ผมร่วงเร็วขึ้น"

"กระทรวงสาธารณสุขแนะนำให้ล้างมือบ่อย ๆ เพื่อป้องกันโรคติดต่อ"

"ถ้าพกเหรียญสิบบาทในกระเป๋า จะทำให้โชคดีตลอดทั้งปี"

ให้นักเรียนอ่านข้อความต่อไปนี้แล้วช่วยบอกครูหน่อยว่าข้อความไหนจริง/เท็จ

ข้อมูลที่เป็นจริง

ข้อมูลที่เป็นเท็จ

Poll

ให้นักเรียนเลือกชื่อเว็บไซต์ที่สนใจคนละ 1 หัวข้อ?

• โรคโควิด 19

• อาหารต้านมะเร็ง

• โรคติดเกม

Open Ended

ให้นักเรียนสืบค้นตามหัวข้อที่สนใจ แล้วพิมพ์ชื่อเว็บไซต์ส่งที่ช่องคำตอบ

การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล

1. พิจารณาชื่อโดเมน เป็นการพิจารณาเว็บไซต์ว่าเป็นเว็บไซต์ที่น่าเชื่อถือหรือไม่เราสามารถดูจากส่วนท้ายของชื่อเว็บไซต์หรือนามสกุล ต่างๆได้

1.1 โดเมนเนมระดับทั่วไป (.com, .net, .org)

.com : เหมาะสำหรับธุรกิจ บริษัท องค์กร และเว็บไซต์ทั่วไป เป็นนามสกุลโดเมนที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในโลก

.net : เหมาะสำหรับองค์กรที่ไม่แสวงหาผลกำไร สถาบันการศึกษา และองค์กรที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยี

.org : เหมาะสำหรับองค์กรที่ไม่แสวงหาผลกำไร มูลนิธิ สมาคม และองค์กรที่เกี่ยวข้องกับสาธารณกุศล

ตัวอย่าง :

Facebook.com, YouTube.com, Wikipedia.org, redcross.or.th

การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล

1. พิจารณาชื่อโดเมน เป็นการพิจารณาเว็บไซต์ว่าเป็นเว็บไซต์ที่น่าเชื่อถือหรือไม่เราสามารถดูจากส่วนท้ายของชื่อเว็บไซต์หรือนามสกุล ต่างๆได้

1.2 โดเมนเนมระดับประเทศ (.th)

.co.th : เหมาะสำหรับธุรกิจ บริษัท ห้างหุ้นส่วนจำกัด และนิติบุคคลในประเทศไทย

.ac.th : เหมาะสำหรับสถาบันการศึกษา มหาวิทยาลัย วิทยาลัย และโรงเรียนในประเทศไทย

.go.th : เหมาะสำหรับหน่วยงานของรัฐบาล กระทรวง ทบวง กรม ในประเทศไทย

.or.th : เหมาะสำหรับองค์กรที่ไม่แสวงหาผลกำไร มูลนิธิ สมาคม และองค์กรที่เกี่ยวข้องกับสาธารณกุศล

ตัวอย่าง :

AIS.co.th, Kaset.go.th, Thammasat.ac.th, ThaiSmile.com

ประเภทโดเมน	ตัวอย่าง	ความน่าเชื่อถือ	หมายเหตุ
.go.th	www.doh.go.th	⭐⭐⭐⭐ สูงมาก	เว็บไซต์หน่วยงานราชการไทย
.ac.th	www.chula.ac.th	⭐⭐⭐⭐ สูงมาก	เว็บไซต์สถาบันการศึกษาไทย
.org / .int	www.who.int	⭐⭐⭐⭐ สูงมาก	องค์กรไม่แสวงหากำไร / องค์กรระหว่างประเทศ
.edu	www.harvard.edu	⭐⭐⭐⭐ สูงมาก	มหาวิทยาลัย/โรงเรียนต่างประเทศ
.com / .net	www.sanook.com	⭐⭐ ปานกลาง	ใช้ทั่วไป อาจเชื่อถือได้หรือไม่ก็ได้ ต้องตรวจสอบเพิ่มเติม
.xyz / .shop / .free	www.magicfree.xyz	⭐ ต่ำ	มักเป็นเว็บไซต์ทั่วไป/โฆษณา/ขายของ ไม่น่าเชื่อถือเสมอไป
ชื่อเว่อร์เกินจริง	www.superhealth-miracle.com	⭐ ต่ำ	ควรระวัง เพราะอาจเป็นข้อมูลหลอกลวง

Multiple Choice

นักเรียนจะหาข้อมูลเกี่ยวกับสุขภาพ ควรเลือกอ่านจากเว็บไซต์ใด ที่มีความน่าเชื่อถือมากที่สุด?

• www.healthydog123.xyz

• www.doh.go.th

• www.magichealthfree.net

• www.cheapmedicine-shop.com

Multiple Choice

ถ้าเจอเว็บไซต์ที่ขายอาหารเสริม นักเรียนควรระวังเว็บไซต์ใดมากที่สุด เพราะอาจไม่น่าเชื่อถือ?

• www.fda.moph.go.th

• www.healthnews.ac.th

• www.superpower-vitamin-free.xyz

• www.who.int

Multiple Choice

นักเรียนเห็นเว็บไซต์โฆษณาว่า “ดื่มน้ำสมุนไพรนี้แล้วหายป่วยทันที” ที่ชื่อ www.miracle-health-free.xyz
นักเรียนควรทำอย่างไร?

• เชื่อทันที เพราะอยากหายเร็ว

• ไม่เชื่อ และตรวจสอบข้อมูลจากหน่วยงานที่น่าเชื่อถือ

• แชร์ต่อให้เพื่อนดูเลย

• รีบซื้อเพราะราคาถูก

การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล

🔹 ความทันสมัยของข้อมูล

• ข้อมูลบางเรื่อง (เช่น ข่าว, การแพทย์, เทคโนโลยี, สภาพอากาศ) ต้องใช้ข้อมูลที่เป็นปัจจุบัน

• ดูวันที่เผยแพร่เสมอ เพราะข้อมูลเก่าอาจไม่ตรงกับความจริงในปัจจุบันแล้ว

• ตัวอย่าง: พยากรณ์อากาศเมื่อ 5 ปีที่แล้ว ไม่สามารถใช้บอกสภาพอากาศของวันนี้ได้

🔹 ความถูกต้องของข้อมูล

• ข้อมูลที่ดีต้อง มีข้อเท็จจริงตรงกับความจริง

• ควรตรวจสอบว่าแหล่งข้อมูลมาจากผู้เชี่ยวชาญหรือหน่วยงานที่น่าเชื่อถือ

• ถ้าเป็นตัวเลข ต้องตรวจสอบว่าอ้างอิงจากสถิติจริงหรือไม่

2. ​พิจารณาความถูกต้องและความทันสมัยของข้อมูล

Multiple Choice

ถ้านักเรียนจะหาข้อมูลเรื่อง "ผลสอบปีการศึกษา 2567" ควรเลือกข้อมูลแบบใด?

• ผลสอบปี 2562

• ผลสอบปี 2567 จากเว็บไซต์กระทรวงศึกษาธิการ

• ผลสอบที่คุณครูคาดเดา

• ผลสอบที่เพื่อนเล่าให้ฟัง

Multiple Choice

นักเรียนอ่านข่าวว่า "พรุ่งนี้จะมีพายุเข้า" แต่พบว่าข่าวนั้นถูกโพสต์ตั้งแต่ 3 ปีที่แล้ว นักเรียนควรคิดอย่างไร?

• ข่าวนี้ยังใช้ได้ เพราะเป็นเรื่องจริง

• ข่าวนี้ใช้ได้ทุกเวลา

• ข่าวนี้ล้าสมัยแล้ว ไม่ควรเชื่อ

• ข่าวนี้น่าเชื่อถือเพราะมีรูปภาพ

Multiple Choice

ข้อใด "มีความถูกต้อง แต่ไม่ทันสมัย"?

• ตารางธาตุเคมีที่ใช้ในปัจจุบัน

• ข่าวผลการแข่งขันฟุตบอลเมื่อเช้าวันนี้

• รายชื่อจังหวัดของประเทศไทยในปี 2567

• ข้อมูลราคาทองคำเมื่อ 10 ปีก่อน

​3.การพิจารณาข้อมูลด้าน “การอ้างอิงแหล่งที่มา”

​🔹 ทำไมต้องมีการอ้างอิงแหล่งที่มา?
เพื่อบอกว่าข้อมูลที่เราใช้นั้นมาจากไหน
เพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือให้กับข้อมูลหรือรายงาน
เพื่อให้ผู้อ่านสามารถตรวจสอบข้อมูลได้
🔹 ลักษณะของแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ
มาจาก หน่วยงานราชการ เช่น กรมอนามัย, กระทรวงศึกษา
มาจาก สถาบันการศึกษา เช่น มหาวิทยาลัย, โรงเรียน
มาจาก องค์กรที่เกี่ยวข้องโดยตรง เช่น องค์การอนามัยโลก (WHO)
มี ชื่อผู้เขียน/ผู้ให้ข้อมูล ชัดเจน

Multiple Choice

ถ้านักเรียนจะทำรายงานเรื่อง “โภชนาการอาหาร” ข้อใดคือการอ้างอิงแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือที่สุด?

• ข้อมูลจากเว็บไซต์กระทรวงสาธารณสุข

• ข้อมูลจากเพื่อนในห้อง

• ข้อมูลจากโพสต์ในโซเชียลที่ไม่มีชื่อผู้เขียน

• ข้อมูลจากโฆษณาขายอาหารเสริม

Multiple Choice

ข้อใด “ไม่มีการอ้างอิงแหล่งที่มา” จึงไม่น่าเชื่อถือ?

• ข่าวจากหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ ระบุวันที่ชัดเจน

• บทความสุขภาพที่บอกว่า “นักวิจัยจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยกล่าวไว้ว่า...”

• ข้อความที่แชร์ว่า “หมอบอกว่า…” แต่ไม่บอกว่าเป็นใคร

• รายงานที่มีการอ้างถึงข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก (WHO)

Multiple Choice

ถ้าเจอข้อมูลที่น่าสนใจ แต่ว่าไม่มีการบอกแหล่งที่มา นักเรียนควรทำอย่างไร?

• นำมาใช้ทันที

• แชร์ต่อเพราะเนื้อหาดูน่าสนใจ

• ตรวจสอบจากแหล่งที่เชื่อถือได้ก่อน

• เชื่อไว้ก่อน แล้วค่อยหาที่มา

4.การเปรียบเทียบเนื้อหาที่ได้สืบค้น

​🔹 ทำไมต้องเปรียบเทียบข้อมูล?
>ข้อมูลเดียวกันอาจถูกเล่าไม่เหมือนกันในแต่ละแหล่ง
>การเปรียบเทียบช่วยให้เราเลือกข้อมูลที่ถูกต้องและเป็นกลางมากขึ้น
>ลดความเสี่ยงจากการหลงเชื่อข่าวปลอม หรือข้อมูลที่มีอคติ
🔹 วิธีการเปรียบเทียบข้อมูล
1. ดูจากหลายแหล่ง – อย่าเชื่อจากแหล่งเดียว ควรตรวจสอบจากหนังสือ เว็บไซต์ หรือหน่วยงานอื่น ๆ ด้วย
2. ดูความเหมือนและต่าง – ถ้าเนื้อหาตรงกันหลายแหล่ง มักจะเชื่อถือได้
3. พิจารณาความน่าเชื่อถือของแหล่งที่มา – เลือกข้อมูลจากหน่วยงานหรือผู้เชี่ยวชาญ
4. ดูวันที่เผยแพร่ – ตรวจสอบว่าข้อมูลยังทันสมัยอยู่หรือไม่

Multiple Choice

ถ้านักเรียนค้นหาข้อมูลเรื่อง "อาหารที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ" แล้วพบว่า

• เว็บไซต์ ก. บอกว่า “ผักผลไม้มีประโยชน์”

• เว็บไซต์ ข. ก็บอกว่า “ผักผลไม้ช่วยให้ร่างกายแข็งแรง”

นักเรียนควรสรุปอย่างไร?

• เชื่อเฉพาะเว็บไซต์ ก.

• เชื่อเฉพาะเว็บไซต์ ข.

• สรุปว่าผักผลไม้มีประโยชน์ เพราะทั้งสองแหล่งตรงกัน

• ไม่ต้องเชื่ออะไรเลย

Multiple Choice

ถ้านักเรียนเจอข้อมูลเรื่อง “การป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่”

• แหล่งแรกบอกว่า “ควรล้างมือบ่อย ๆ”

• แหล่งที่สองบอกว่า “ควรนอนพักผ่อนให้เพียงพอ”

• แหล่งที่สามบอกว่า “ควรฉีดวัคซีน”

นักเรียนควรทำอย่างไร?

• เลือกทำตามแค่ข้อใดข้อหนึ่ง

• สรุปว่ามีหลายวิธีป้องกันโรค และควรทำร่วมกัน

• ไม่เชื่อเพราะข้อมูลไม่เหมือนกัน

• เลือกเชื่อเฉพาะเพื่อนที่เล่าให้ฟัง

Multiple Choice

นักเรียนค้นหาข้อมูลเรื่อง “จำนวนจังหวัดในประเทศไทย”

• เว็บไซต์หนึ่งบอกว่า 77 จังหวัด

• อีกเว็บไซต์หนึ่งก็บอกว่า 77 จังหวัด

• แต่มีกลุ่มในโซเชียลบอกว่า 76 จังหวัด

นักเรียนควรสรุปอย่างไร?

• เชื่อกลุ่มในโซเชียลเพราะคนพูดเยอะ

• เชื่อเว็บไซต์ที่ตรงกันทั้งสองแหล่ง

• เชื่อเฉพาะเพื่อนที่เล่าให้ฟัง

• ไม่ต้องสรุปอะไรเลย

​🔹 ลักษณะการนำเสนอที่น่าเชื่อถือ
>ใช้ ถ้อยคำสุภาพ ชัดเจน เข้าใจง่าย
>มีเหตุผล/หลักฐานประกอบ เช่น ตัวเลข ข้อมูลจากงานวิจัย หรือผู้เชี่ยวชาญ
>ใช้ รูปภาพ กราฟ ตาราง ที่ตรงกับเนื้อหาและไม่เกินจริง
>ไม่มีการใส่ข้อความเกินจริง เช่น “ดีที่สุดในโลก หายป่วยทันที”
🔹 ลักษณะการนำเสนอที่ควรระวัง
>ใช้คำโฆษณาเกินจริง หรือตั้งใจโน้มน้าวมากเกินไป
>ใช้รูปภาพตัดต่อ หรือไม่เกี่ยวข้องกับเนื้อหา
>ไม่มีเหตุผลหรือหลักฐานรองรับ
>ใช้ภาษาที่เร้าอารมณ์ เช่น “ถ้าไม่ทำสิ่งนี้ ชีวิตจะล้มเหลว!”

​5.ลักษณะการนำเสนอข้อมูล

Multiple Choice

ข้อความใดมีลักษณะการนำเสนอที่น่าเชื่อถือที่สุด?

• “การล้างมือด้วยสบู่ ช่วยลดเชื้อโรคได้ (ข้อมูลจากกรมอนามัย)”

• “ดื่มน้ำสมุนไพรนี้ หายป่วยทันที 100%”

• “รีบดื่มน้ำวิเศษนี้ ถ้าไม่อยากป่วย!”

• “ใครไม่กินอาหารเสริมนี้ ถือว่าพลาดมาก”

Multiple Choice

ถ้านักเรียนเจอข้อมูลที่ใช้รูปภาพตัดต่อเกินจริง เช่น รูปคนอ้วนดื่มน้ำ 1 ขวดแล้วผอมทันที ข้อใดคือการพิจารณาที่ถูกต้อง?

• เชื่อทันทีเพราะเห็นภาพแล้วน่าเชื่อ

• ควรสงสัย เพราะเป็นการนำเสนอที่เกินจริง

• รีบแชร์ต่อให้เพื่อนดู

• รีบซื้อของตามที่โฆษณา

Multiple Choice

ข้อใด เป็นการนำเสนอข้อมูลแบบไม่น่าเชื่อถือ?

• มีการอ้างอิงงานวิจัยและตัวเลขประกอบ

• ใช้ภาษาสุภาพและให้เหตุผล

• ใช้คำเกินจริง เช่น “ดีที่สุดในจักรวาล”

• มีการเปรียบเทียบข้อมูลจากหลายแหล่ง

ใบงาน
การประเมินความน่าเชื่อถือ

Poll

จากรูปภาพให้นักเรียนค้นหาข้อมูลใน google พิจารณาว่าข้อมูลในภาพมีความน่าเชื่อถือหรือไม่

• น่าเชื่อถือ

• ไม่น่าเชื่อถือ

Open Ended

จงให้เหตุผลประกอบ

น่าเชื่อถือ หรือไม่น่าเชื่อถือ เพราะอะไร

Home

Open in new tab

Copy link

Draw

ให้เขียน / หรือ X หน้าข้อความให้ถูกต้อง

​1) พิจารณาชื่อโดเมนของเว็บไซต์ -โดเมนที่น่าเชื่อถือเช่น : .go.th, .ac.th, .edu, .org
2) ความถูกต้องและความทันสมัยของข้อมูล - ข้อมูลเผยแพร่เมื่อไหร่
3) การอ้างอิงแหล่งที่มา ชัดเจน แหล่งที่น่าเชื่อถือ เช่น หน่วยงานราชการ (.go.th), มหาวิทยาลัย (.ac.th / .edu), องค์การอนามัยโลก (WHO)
4) การเปรียบเทียบข้อมูลจากหลายแหล่ง อย่าเชื่อข้อมูลจากแหล่งเดียว
5) ลักษณะการนำเสนอข้อมูล
>น่าเชื่อถือ: มีเหตุผล ใช้ภาษาสุภาพ ชัดเจน มีหลักฐานหรือรูปภาพที่ตรงกับเนื้อหา
>ไม่น่าเชื่อถือ: ใช้คำเว่อร์เกินจริง (“ดีที่สุดในโลก หายทันที”), ภาพตัดต่อเกินจริง, ไม่มีเหตุผลประกอบ

​สรุป การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล

บทเรียนคอมพิวเตอร์
สำหรับทบทวนเนื้อหาด้วยตนเอง

การใช้อินเทอร์เน็ตอย่างฉลาด ชั้นป.4

You can open this webpage in a new tab.

Copy link

Open in new tab