Iliada dhe Odisea

​ILIADA

By Selim Tahiri

​Në vitin e dhjetë të Luftës së Trojës, një grindje shpërthen mes dy udhëheqësve grekë: Akilit, luftëtarit më të madh të grekëve, dhe Agamemnonit, komandantit të ushtrisë. Agamemnoni merr robëreshën e Akilit, Brizenën, si shpagim për humbjen e të vetës. I fyer dhe i zemëruar, Akili tërhiqet nga lufta dhe betohet se nuk do të luftojë më për grekët.

​Pa Akilin, grekët fillojnë të humbasin betejat. Hektori, princi trimi i Trojës, i udhëheq trojanët me guxim dhe trimëri, duke i shtyrë grekët deri te anijet e tyre. Gjendja bëhet aq e rëndë, sa miku i ngushtë i Akilit, Patrokli, vesh armaturën e tij dhe futet në betejë për t’u dhënë shpresë grekëve. Por në një përballje tragjike, Hektori e vret Patroklin.

Kur Akili mëson për vdekjen e mikut të tij, zemërimi dhe dhimbja e pushtojnë. Ai rikthehet në luftë me një dëshirë të madhe për hakmarrje. Pas një dueli të ashpër, ai vret Hektorin dhe e tërheq trupin e tij zvarrë rreth qytetit, si shenjë poshtërimi.

​Por më pas ndodh diçka e papritur. Priami, mbreti plak i Trojës dhe babai i Hektorit, hyn fshehurazi në kampin grek dhe i lutet Akilit që t’i japë trupin e të birit për ta varrosur me nderime. I prekur nga dhembshuria e plakut dhe kujtimi i të atit, Akili dorëzon trupin e Hektorit dhe lejon një armëpushim për funeralin.

Poema përfundon jo me fundin e luftës, por me varrimin e Hektorit, duke treguar se edhe në mes të luftës dhe hakmarrjes, mund të ketë nder dhe mëshirë.

​ODISEA

​Pas përfundimit të Luftës së Trojës, heroi grek Odiseu niset për t’u kthyer në atdhe, në ishullin Itakë, ku e presin gruaja e tij e mençur Penelopa dhe djali i tij Telemaku. Por rruga e kthimit nuk është e lehtë. Ajo zgjat plot dhjetë vjet, dhe Odiseu përballet me pengesa të jashtëzakonshme.

Në fillim, ai ndalet në ishullin e Ciklopëve, ku ai dhe shokët e tij përballen me Polifemin, një përbindësh me një sy. Odiseu përdor zgjuarsinë për ta mashtruar dhe për të shpëtuar, por kjo i sjell mbi vete zemërimin e Poseidonit, zotit të deteve, i cili e pengon për vite të tëra të kthehet në shtëpi.

​Më pas, ai viziton ishullin e Eolit, zotit të erërave, i cili i jep një thes me erërat që do ta ndihmonin të kthehej në shtëpi. Por kur Odiseu është pranë Itakës, shokët e tij, nga kurioziteti, e hapin thesin dhe anijet largohen sërish me erën që shpërthen.

Në udhëtimin e tij, Odiseu përballet me gjigantët lestrigonë që i shkatërrojnë anijet, me magjistaren Kirke, që i shndërron njerëzit e tij në derra, dhe më pas e ndihmon për rrugën. Ai zbret edhe në botën e të vdekurve, ku takon shpirtrat e heronjve dhe merr udhëzime për kthimin e tij.

​Gjatë udhëtimit, ai kalon pranë Sirenave, të cilat me këngët e tyre magjepsin çdo udhëtar. Ai i kalon me veshët e shokëve të bllokuar dhe duke u lidhur vetë në shtyllën e anijes për të mos u tunduar. Më pas përballet me dy rreziqe të tjera: përbindëshen me shumë koka Scylla dhe vorbullën deOtare Charybda.

Në një moment kritik, shokët e tij, të uritur, hanë bagëtitë e shenjta të perëndisë Helios, çka sjell zemërimin e perëndive dhe fundosjen e anijes. Të gjithë humbin, përveç Odiseut, që mbërrin në ishullin e nimfës Kalipso. Ajo e mban peng për shtatë vjet, deri kur Zeusi urdhëron lirimin e tij.

​Odiseu arrin më në fund në Itakë, i ndihmuar nga populli mikpritës i Fajekëve. Aty kthehet i maskuar si lypës, sepse në pallatin e tij janë mbledhur pretendentë që duan të martohen me Penelopën, duke besuar se ai ka vdekur. Me ndihmën e të birit dhe disa besnikëve, Odiseu organizon një hakmarrje të pamëshirshme dhe i vret të gjithë pretenduesit.

Në fund, Penelopa, që ka ruajtur besnikërinë për dhjetë vjet, e njeh burrin e saj me një provë të zgjuar. Familja ribashkohet dhe rendja drejt shtëpisë përfundon me kthim, drejtësi dhe paqe.