Untitled Presentation

​اضطراب دانش اموزان

By محدثه منش

اضطراب چیست

اضطراب یکی از شایع‌ترین اختلالات سلامت روان در افراد ۳ تا ۱۷ سال است و بیش از ۵۰ درصد از دانش‌آموزان در این سنین، نشانه‌هایی از اختلال اضطراب را از خود بروز می‌دهند
اضطراب حالتی از هیجان و برانگیختگی است که منجر به تجربۀ تغییراتی در احساسات، افکار و وضعیت فیزیکی فرد می‌شود؛ تغییراتی مانند احساس تنش، افکار نگران کننده، افزایش یا کاهش فشار خون، لرزش دست‌ها، تپش قلب و غیره.

تفاوت اضطراب و استرس

استرس و عصبی بودن معمولاً توسط محرک‌های خارجی و قابل تشخیص ایجاد می‌شوند و پاسخی نسبتاً منطقی و کوتاه مدت به آن محرک هستند. حال اگر یک عامل استرس‌زا در یک دورۀ طولانی ادامه پیدا کند یا چندین موقعیت عصبی کننده، پشت سر هم ایجاد شود، می‌تواند منجر به اختلال اضطراب شود.

اضطراب جدایی (separation anxiety):

معمولاً در پایان فصل تابستان و آغاز سال تحصیلی جدید در برخی دانش‌آموزان دیده می‌شود. این موقعیت برای کودکانی که تقریبا تمام روزهای تابستان خود را با یکی از والدین یا خواهر و برادر خود در خانه گذرانده‌اند بسیار دشوارتر است.

دانش‌آموزانی که از اضطراب جدایی رنج می‌برند در سازگاری با محیط اجتماعی جدید دچار مشکل هستند و تا زمانی که به خانه برگردند، نگرانی و وحشت را تجربه می‌کنند.

اضطراب اجتماعی (Social anxiety):

یکی دیگر از انواع اضطراب است که البته مختص دانش آموزان مقطع ابتدایی نیست و در سنین دیگر نیز مشاهده می‌شود. در این نوع از اضطراب، دانش آموز در موقعیت‌های اجتماعی که ممکن است مورد قضاوت قرار گیرد، دچار نگرانی و تنش می‌شود.

دانش‌آموزان مبتلا به اضطراب اجتماعی اغلب از فعالیت‌هایی که برای رشد تحصیلی و اجتماعی آن‌ها ضروری است اجتناب کرده و تا حد امکان سعی می‌کنند از دیده شدن یا شنیده شدن خودداری کنند (Conlon, 2016).

این دسته از دانش‌آموزان از مورد انتقاد قرار گرفتن یا عدم تایید از سوی دیگران به شدت می‌ترسند و اغلب در قالب یک فرد خجالتی یا منزوی دیده می‌شوند.

انواع اضطراب

اضطراب عملکرد (Performance anxiety)

اضطراب عملکرد در دانش‌آموزان به معنای نگرانی یا استرس نسبت به عملکرد تحصیلی و دستاوردهای مربوطه است. این نوع اختلال معمولاً دانش‌آموزان را در هنگام آزمون‌ها، امتحانات و سایر فعالیت‌هایی که در آنها توانایی‌های آن‌ها ارزیابی می‌شود، تحت تأثیر قرار می‌دهد (Hill & Sarason, 1996).

چنین مشکلی می‌تواند باعث شود که دانش‌آموزان به دلیل ترس از شکست از آماده‌سازی خود برای آزمون یا موقعیت مورد نظر اجتناب کنند یا اهداف و تمایلات کمال گرایانه و غیرواقع بینانه‌ای در زمینۀ تحصیل داشته باشند.

اضطراب‌های پس از تروما (Trauma based anxieties)

در دانش‌آموزانی با خانواده‌های کم درآمد یا پر چالش بسیار رایج است. همچنین این نوع اضطراب، در شاگردانی که شاهد فاجعه‌ای مانند آتش‌سوزی، تصادف یا زلزله و غیره بوده‌اند، بیشتر مشاهده می‌شود.

اضطراب فراگیر (Generalized anxiety)

این نوع اضطراب در دانش آموزان ابتدایی را می‌توان در آن دسته از شاگردانی مشاهده کرد که به نظر می‌رسد نگرانی عمومی در مورد همه چیز دارند. کودکان مبتلا به اضطراب فراگیر حتی ممکن است ترکیبی از اضطراب‌های بالا مانند اضطراب اجتماعی، اضطراب عملکرد و غیره را نشان دهند.

گاهی اوقات دانش‌آموزان مبتلا به این اختلال، معمولاً هیچ ترس و نگرانی خاصی ندارند، اما معمولاً رفتارها و حالت‌ها عصبی را از خود نشان می‌دهند.

اضطراب می تواند به شیوه‌های مختلف در کودکان مقطع ابتدایی نمود پیدا کند. برخی از این علائم عبارتند از:

کناره‌گیری از سایر همکلاسی‌ها، عدم تمایل به شرکت در فعالیت‌های گروهی، تنها بودن در محیط مدرسه

تغییرات ناگهانی در رفتار مانند خشم، پرخاشگری، حساسیت بیش از اندازه

بیقراری و ناتوانی در یک جا نشستن

پایین آمدن تمرکز و توجه

گرفتن حالت تدافعی در مقابل دیگران

شکایت مداوم از بیماری (یا تظاهر به بیماری)

ایجاد اختلال در یادگیری

اجتناب از برقراری ارتباط چشمی با دیگران

وابستگی بیش از حد به خانواده یا دوستان

​

شیوه های بروز اضطراب در کودکان

​ می‌توانید با او صحبت کنید و او را مورد حمایت قرار دهید

با والدین شاگرد در ارتباط باشید

کلمۀ رمزی را ایجاد کنید که کودک با استفاده از آن به شما بفهماند که احساس اضطراب می کند.

فضایی را در نظر بگیرید تا دانش‌آموز در زمان‌های احساس اضطراب به آنجا برود و لحظاتی را در تنهایی و آرامش بگذراند

به دانش‌آموز خود این اطمینان را بدهید که هنگامی که تجربۀ علائم اضطراب شدید، در دسترس او هستید

او را تشویق به تحرک و فعالیت‌های جسمی، فعالیت‌هایی مانند نقاشی، خمیربازی، رنگ‌آمیزی، ساختن و غیره کنید

از او بخواهید در شرایط اضطراب آور با کمک نوشتن، احساسات خود را تخلیه کند

با کمک یک مشاور تحصیلی، توع اضطراب شاگرد را شناسایی کرده و راهکارهای تخصصی‌تری را برای رفع این مشکل دریافت کنید

راهکار های معلم

Multiple Choice

کدام یک از راهکار های معلم در برابر دانش اموزی که دچار اضطراب است درست است؟

• توجه ویژه به او داشته باشد

• او را تشویق به تحرک و فعالیت های جسمی کند

• نسبت به بقیه دانش اموزان با او رفتار سرد تری داشته باشد

• او را از کلاس طرد کند