Havo 4 Thema 3 en 4

Van een plant met het genotype GG wordt een stuk stengel (de ent) afgesneden. Deze ent wordt bevestigd op een andere plant van dezelfde soort (de entstam) met het genotype gg.
Van de uitgebloeide ent wordt na een paar jaar een stuk afgesneden; dit stuk vormt wortels en gaat bloeien. Er treedt zelfbestuiving op. Aangenomen wordt dat er geen mutaties voorkomen.
Welk genotype hebben de zaden die dan ontstaan?

• alleen GG
• alleen gg
• alleen Gg
• GG en gg

Twee individuen van dezelfde soort bezitten beide voor een bepaalde eigenschap hetzelfde fenotype.
Het ene individu is voor deze eigenschap homozygoot en het andere individu is heterozygoot.
Door de nakomelingen van bepaalde kruisingen te onderzoeken, kan worden bepaald welk individu homozygoot en welk individu heterozygoot is.
Welke van onderstaande kruisingen komt hiervoor het beste in aanmerking?

• Beide individuen worden enkele malen met elkaar gekruist
• Beide individuen worden elk gekruist met een willekeurig ander individu
• Beide individuen worden elk gekruist met een individu dat homozygoot is voor de eigenschap veroorzaakt door de dominante allelen
• Beide individuen worden elk gekruist met een individu dat homozygoot is voor de eigenschap veroorzaakt door de recessieve allelen

Van een wilg worden 20 takken afgesneden en iedere tak wordt in een aparte pot gezet. Na enige tijd zijn 5 bij takken de bladeren kronkelig vervormd, terwijl bij de overige 15 takken de bladeren normaal gebleven zijn.
De beste verklaring hiervoor is dat

• het allel voor kronkelige bladeren recessief is
• het allel voor kronkelige bladeren tijdens dit experiment gemuteerd is
• voor de verschillende takken het milieu verschillend is
• de boom heterozygoot is voor de aanleg bladvorm, want er ontstaat een 3:1 verhouding

Planten van de siernetel laten zich gemakkelijk stekken. In een experiment worden van een siernetel met rode bladeren 16 takjes afgesneden. Ieder takje wordt in een aparte pot opgekweekt. Alle stekken krijgen wortels en groeien verder. Na enige tijd heeft een van de stekken alleen groene bladeren, terwijl de andere stekken allemaal rode bladeren hebben.
Voor het ontstaan van een stek met groene bladeren worden drie verklaringen geopperd.
1. Het allel voor groene bladeren is recessief
2. De kweekomstandigheden waaronder de verschillende stekken zijn opgekweekt, waren niet gelijk.
3. De gebruikte siernetel is heterozygoot voor bladkleur.
Welke van deze verklaringen is of zijn aannemelijk?

• Alleen verklaring 1
• Alleen verklaring 2
• Alleen verklaring 1 en 3
• Alleen verklaring 2 en 3

Een erwtenplant met een homozygote aanleg voor gele zaden wordt gekruist met een erwtenplant met een homozygote aanleg voor groene zaden. De F1-planten dragen alleen gele erwten.
Hoe erft de eigenschap voor kleur van de zaden over?

• dominant overervend
• recessief overervend
• intermediair overervend
• heterozygoot overervend

Op welk moment ontstaat het genotype van een mens?

• bij de geboorte
• bij de bevruchting
• door de invloed van milieuomstandigheden
• op het moment dat het fenotype bepaald is

Bij de mens is de vorm van de oorlelletjes erfelijk bepaald. Er is een allel voor vastzittende en een allel voor loshangende oorlelletjes.
Een man heeft loshangende oorlelletjes en is voor deze eigenschap heterozygoot. Drie cellen van de man zijn:
1. een cel in een oorlelletje
2. een cel in de wand van een gehoorgang
3. een spermacel
In welke van deze cellen is zeker in de celkern het allel voor vastzittende oorlelletjes aanwezig, als mutaties worden uitgesloten?

• alleen in cel 1
• alleen in cel 3
• alleen in cel 1 en 2
• in cel 1, 2 en 3

Een kind van twee gezonde ouders heeft een erfelijke aandoening. Het allel voor deze erfelijke aandoening moet dus aanwezig zijn bij de ouders. De ziekte is niet X-chromosomaal.
Erft deze erfelijke ziekte dominant of recessief over of is dit niet te bepalen?

• dominant
• recessief
• niet te bepalen

Van een kloon kan men in het algemeen zeggen dat:

• de fenotypen en de genotypen onderling gelijk zijn
•  de fenotypen onderling altijd gelijk zijn
• de genotypen onderling gelijk zijn, maar de fenotypen kunnen verschillen
• de fenotypen onderling gelijk zijn, maar de genotypen onderling verschillen

Welke van de vier beweringen over geslachtschromosomen is juist?

• Geslachtschromosomen komen voor in alle cellen
• Geslachtschromosomen komen alleen voor in voortplantingscellen
• Alle chromosomen in een voortplantingscel zijn geslachtschromosomen
• lle chromosomen in alle cellen van de voortplantingsorganen zijn geslachtschromosomen