BiNaS quiz

Riccardo had koorts. Om te bepalen of het bloed van Riccardo geïnfecteerd was, werd het op de aanwezigheid van bacteriën onderzocht door het hematologielaboratorium.

Hiervoor werd een kleurstof gebruikt die bacteriën wel kleurt

maar menselijke cellen niet.

Aan welk deel of aan welk molecuul van de bacterie bindt deze kleurstof?

• celmembraan

• celwand

• DNA

• hemoglobine

• mitochondrium

Om op een illegale manier hun prestaties te verbeteren, injecteren sommige wielrenners een hormoon om de concentratie rode bloedcellen te verhogen.

− Welk hormoon is dit?

− Waar in het lichaam wordt dit hormoon van nature aangemaakt?

− Wat is het doelwitorgaan van dit hormoon?

• ADH, gemaakt in hypofyse, doelwitorgaan nieren

• ADH, gemaakt in nieren, doelwitorgaan beenmerg

• EPO, gemaakt in hypofyse, doelwitorgaan nieren

• EPO, gemaakt in nieren, doelwitorgaan beenmerg

Van nature produceren mannen dagelijks 5 tot 10 milligram testosteron; sommige sporters gebruiken, door het slikken van anabolen, een veelvoud hiervan. Het gevolg is dat bij hen de hypofyse ontregeld raakt.

Onder normale omstandigheden houdt deze klier via regelmechanismen de concentratie van testosteron en LH (ICSH) op peil. Over dit regelmechanisme worden vier uitspraken gedaan:

1 Naarmate de testosteronconcentratie in de bloedbaan toeneemt, neemt de remming op de LH-productie van de hypofyse toe.

2 Als de concentratie LH in de bloedbaan daalt, wordt de testosteronproductie in de testes verhoogd.

3 Als in de testes een groter aantal receptoren door LH wordt bezet, stijgt de testosteronconcentratie in de bloedbaan.

4 Als de concentratie LH in de bloedbaan stijgt, wordt de remming van de LH-productie van de hypofyse minder.

Welke van de bovenstaande uitspraken zijn juist?

• uitspraak 1 en 2

• uitspraak 1 en 3

• uitspraak 1 en 4

• uitspraak 2 en 3

• uitspraak 3 en 4

De genetische code van een deel van het RNA-molecuul uit een bacterie, dat codeert voor een stukje spinrageiwit dat volledig uit glycine bestaat, is:

GGA GGA GGG GGU GGA.

Welke verandering (hieronder onderstreept) in dit deel van het RNAmolecuul van de bacterie leidt tot een ander eiwitmolecuul?

• GGA GGC GGG GGU GGA

• GGA GGA GUG GGU GGA

• GGA GGA GGG GGA GGA

• GGG GGA GGG GGU GGA

Dat de dromedarissen zo goed overleven in de extreem droge Australische gebieden hebben ze te danken aan hun efficiënte waterhuishouding. Hun uitwerpselen bevatten nauwelijks water en hun urine is zeer geconcentreerd.

Een deel van een niereenheid (afbeelding 4) beperkt het vochtverlies via de urine tot een minimum.

Welk nummer geeft dit deel aan?

• 1

• 2

• 3

• 4

Tim wil onderzoeken welke delen van de mycorrhiza behoren tot de vliegenzwam en welke tot de berk. Hiervoor maakt hij een preparaat van enkele cellen van de mycorrhiza. Door de microscoop ziet hij: celwanden, celkernen en vacuolen.

Kan Tim de aanwezigheid of afwezigheid van een van deze celstructuren gebruiken om onderscheid te maken tussen de cellen van de vliegenzwam en de cellen van de berk? Zo ja, welke celstructuren kan hij hiervoor gebruiken?

• nee

• ja, de celkernen

• ja, de celwanden

• ja, de vacuolen

De vliegenzwam is een opvallende paddenstoel. Het eten ervan kan leiden tot vergiftigingsverschijnselen. De vliegenzwam bevat stoffen met een bedwelmende en hallucinogene werking. Een van deze stoffen is muscimol, dat als een neurotransmitter werkt.

In afbeelding 5 zie je delen van een aantal zenuwcellen. Vier plaatsen zijn met een cijfer aangegeven.

Welk cijfer geeft de plaats aan waar muscimol werkzaam is waardoor een bedwelmend effect in de hersenen ontstaat?

• 1

• 2

• 3

• 4

Symptomen van hooikoorts zijn een loopneus, tranende en opgezwollen ogen en veelvuldig niezen. Deze effecten ontstaan doordat gesensibiliseerde mestcellen bepaalde stoffen (mediatoren) afgeven.

Afbeelding 7 geeft weer hoe een eerste blootstelling aan een allergeen leidt tot afgifte van deze mediatoren bij een volgende blootstelling aan ditzelfde allergeen.

Hieronder zijn verschillende deelprocessen uit afbeelding 7 beschreven die plaatsvinden tussen de eerste blootstelling aan stuifmeel en de afgifte van mediatoren die de symptomen van hooikoorts veroorzaken:

1 Antigenen van stuifmeelkorrels hechten aan IgE-antistoffen op B-lymfocyten.

2 Antigenen van stuifmeelkorrels hechten aan IgE-antistoffen op mestcellen.

3 Plasmacellen vormen IgE-antistoffen tegen antigenen van stuifmeelkorrels.

4 T-lymfocyten stimuleren de vorming van plasmacellen.

Wat is de juiste volgorde waarin deze deelprocessen plaatsvinden?

• 1 - 2 - 4 - 3

• 1 - 4 - 3 - 2

• 4 - 2 - 3 - 1

• 4 - 3 - 2 - 1

Geen BiNaS vraag, maar wel belangrijk !

Met lood in haar schoenen loopt Marieke de sporthal binnen: biologieexamen. De stof kent ze wel, maar ze heeft moeite met lezen en spelling omdat ze dyslexie heeft. Tegen haar vader die ook dyslectisch is, werd vroeger gezegd: “Lui en dom”. Gelukkig weten we tegenwoordig beter. Er wordt steeds meer duidelijk over dyslexie.

Marieke en haar vader werkten mee aan een wetenschappelijk onderzoek naar dyslexie en erfelijkheid, uitgevoerd door de Radboud Universiteit Nijmegen. Nadat met leestests was vastgesteld dat zowel Marieke als haar vader dyslexie hadden, werd wangslijmvlies bij hen afgenomen. Wangslijmvliescellen zijn gemakkelijk met een wattenstaafje te verzamelen. Ook bij Mariekes moeder en broertje, die niet dyslectisch zijn, werd wangslijmvlies afgenomen. Hun DNA werd geanalyseerd en vergeleken met dat van Marieke en haar vader.

Daarnaast werden overeenkomsten gezocht tussen het DNA van Marieke en het DNA van andere personen met dyslexie die aan het onderzoek meededen. Dit leidde tot de identificatie van verschillende genen die een rol spelen bij het ontstaan van dyslexie.

Door welke eigenschap kunnen wangslijmvliescellen voor dit onderzoek gebruikt worden?

• Wangslijmvliescellen bevatten dezelfde erfelijke informatie als alle

  andere lichaamscellen.

• Wangslijmvliescellen hebben een kern die goed zichtbaar is met een microscoop.

• Wangslijmvliescellen kunnen nog delen, waardoor de chromosomen

  zichtbaar gemaakt kunnen worden.

• Wangslijmvliescellen zijn groot en bevatten daarom meer DNA dan andere cellen.

Geen BiNaS vraag, maar wel belangrijk !

Marieke heeft dyslexie. Haar vader ook, maar haar moeder en broertje niet. Het hele gezin werkt mee aan een wetenschappelijk onderzoek naar de erfelijkheid van dyslexie. Daarvoor wordt wangslijmvlies van alle familieleden afgenomen.

Waarnaar gaan onderzoekers in cellen van het wangslijmvlies op zoek?

• naar allelen die bij Marieke en haar vader voorkomen, maar niet bij haar moeder en broertje

• naar chromosomen die bij Marieke en haar vader voorkomen, maar niet bij haar moeder en broertje

• naar fenotypen die bij Marieke en haar vader voorkomen, maar niet bij haar moeder en broertje