Barok

Nazwa "Barok" pochodzi z...

• prawdopodobnie z port. barroco – „perła o nieregularnym kształcie”, z wł. – dziwność, nietypowość

• prawdopodobnie z port. baruecco - "dynamiczna iluzja"

• z hiszpańskiego barokoko - "przemijanie"

Barok jako główny kierunek w kulturze europejskiej to okres, którego trwanie datuje się

• od końca XVI wieku do XVIII wieku

• od końca XIV wieku do XVII wieku

• od końca XV wieku do XIX wieku

Bogaty w zdobnictwo, pomysłowe rozwiązania i symbolikę styl architektoniczny, malarski i literacki baroku z założenia opierał się na ignacjańskiej zasadzie applicatio sensuum, która polegała na...

• korzystaniu z reguły carpe diem, czyli ulotnej chwili

• wykorzystaniu ludzkiej zmysłowości i erotyki do przekazania treści religijnych (stąd figury świętych w ekstazie czy wyrazy oblubieńczych uczuć, skierowanych do Chrystusa)

• umartwieniu się i pokutnej ascezie

Racjonalizm zakłada, że

• rozum jest czymś, co zniewala przemijającego człowieka

• wszyscy ludzie są równi

• mądrość uzyskać można jedynie dzięki potędze rozumu

Jan Andrzej Morsztyn to poeta...

• "wątły, niebaczny, rozdwojony w sobie", autor poezji metafizycznej

• "światowych rozkoszy", autor poezji libertyńskiej

• "tylko głowa nie ta", autor poezji turpistycznej

Wielką rolę w formacji duchowej i intelektualnej baroku odegrali

• jezuici, którzy etyką posłuszeństwa względem autorytetów kościelnych starali się uchronić wiernych przed protestantyzmem. Szkoła jezuicka „wypracowała sobie gotowe już recepty przeciw chorobom tych czasów”

• karmelici bosi, którzy etyką ubóstwa ratowali kościół przed upadkiem moralnymi i zepsuciem materialistycznym

• kapucyni, którzy wydawali serię kazań "kontrreformacja". Cykl ten na trwałe wpisał się do kultury polskiej i jest znamienitym przykładem retoryki baroku

Blaise Pascal

• przedstawiał człowieka jako trzcinę najwątlejszą w przyrodzie, ale trzcinę myślącą i dowodził, że opłaca się wierzyć w Boga

• przedstawiał człowieka jako trzcinę gnijącą; polną trawę, która przemija i dowodził logiki deizmu. Jego zdaniem Bóg jest, ale nie ingeruje w losy świata

• przedstawiał człowieka jako trawę polną. Był autorem zdania "Człowiek - to brzmi dumnie"

Baruch Spinoza

• był ateistą, odrzucał istnienie Boga

• był inkwizytorem, urzędnikiem papieskim walczącym z herezją w kościele

• był panteistą, wyznającym poglądy, że wszystko jest częścią Boga

Gottfried Wilhelm Leibniz uważał, że

• żyjemy na swoją odpowiedzialność, kredyt przeszłych pokoleń, lokatę przyszłości

• żyjemy na najlepszym ze światów

• gnijemy na najgorszym ze światów

Kartezjusz jest autorem zdania...

• Cogito ergo sum, czyli "Myślę, więc jestem"

• Per aspera ad astra, czyli "Przez trudy do gwiazd"

• Adversus stímulum calcitrare, czyli "Głową muru nie przebijesz"