тест

1-мәтін

Бір жігіт көршісіне өзін жақында ренжіткен досын жамандай бастайды.Көршісі ол жігітті тыныштандырып, досын кешіруін өтінеді.

Сонда ол ашуланып:

Мен неге өзімді ренжіткен адамды кешіруім керек?- дейді.

Тыңдап тұрған көршісі оған бір аңызды баяндап береді:

Ертеде бір адам өмір сүріпті. Ол Табиғат Анадан шам жақпас үшін ешқашан түннің болмауын, пеш жақпас үшін қыстың болмауын өтініп сұрайды. Бірақ Табиғат Ана ол адамның өтінішін орындай алмайтындығын айтады.

Қатты ренжіген ол адам оған былай дейді: «Ендеше, мен саған жарық беру үшін ешқашан шам жақпаймын, саған жылу беру үшін пешті жылытпаймын, үйдің есігін де жаппаймын, - дейді».

Осы айтылғандарды естіп тұрған жаңағы жігіт көршісіне:

Бұл қандай ақылсыз адам! Бұл өзінің жаққан шамымен Табиғатқа жарық беремін, өзінің отымен Табиғатты жылытамын деп ойлайды екен ғой, - дейді.

Сонда көршісі:

Сен де өзіңе соны істеп тұрсың. Сен де өзіңнің жүрегіңнің отын жақпай тұрсың. Саған өзгелердің жарық түсіргенін, өзгелердің келіп жылытқанын күтпей, өз жүрегіңнің отын жағып, өзгелерге жарығың мен жылуыңды сыйласаң, мүмкін, өзгелер де өз жолын табуға ұмтылар, - деген екен.

1-мәтін бойынша тест тапсырмалары:

Мәтінге нақтырақ тақырып таңдаңыз.

• Көрші жігіттің ақылы

• Достық пен қастық туралы

• Табиғат Анаға деген құрмет

• Аңыз – ауыз әдебиетінің үлгісі

Мәтінде жауабы бар сұрақты таңдаңыз.

• Табиғат Ана адамның өтінішін орындады ма?

• Аңыз тыңдаған адамға қалай әсер етті?

• Ол өзін ренжіткен адамды кешірді ме?

• Екі дос бір-бірін қалай ренжітті?

3. Мәтінге сәйкес ақпаратты таңдаңыз.

• Жігіт досын кешіргісі келмеді.

• Адам шам жақпай, пеш жылытпай, үйдің есігін жаппай отырды.

• Табиғат Ана адамның өтінішін орындады.

• Көршісі жігітті қолдады.

4. Сұраққа жауап беріңіз.

Көршісі жігітке қандай ақыл берді?

• жүрегіңді өзгелер келіп жылытқанын күт

• өз жүрегіңнің жылуын басқаларға сыйла

• аңыздағы жігіттен үлгі ал

• Табиғат Ананы құрметте

5. Пікірді растаңыз.

Бұл қандай ақылсыз адам!

• ренжіген жігіттің пікірі

• ақыл айтқан көршісінің пікірі

• ренжіткен досының пікірі

• пікір жоқ

Ақпарат сипатын табыңыз.

Ендеше, мен саған жарық беру үшін ешқашан шам жақпаймын, саған жылу беру үшін пешті жылытпаймын, үйдің есігін де жаппаймын!

• Қолдау

• Эмоция

• Қорытынды

• Қосымша ақпарат

Мәтін мазмұнын ретімен көрсетіңіз.

• көрші аңызы, жігіт сөзі, жүректің оты, Табиғат Ана, ақылсыз адам

• көрші аңызы, Табиғат Ана, жігіт сөзі, жүректің оты, ақылсыз адам

• жігіт сөзі, көрші аңызы, Табиғат Ана, ақылсыз адам, жүректің оты

• Табиғат Ана, жігіт сөзі, ақылсыз адам, көрші аңызы, жүректің оты

Мәтін мазмұнына мақал-мәтелді сәйкестендіріңіз.

• Кешірім – ізгіліктің белгісі.

• Жүрек – ер, бас – кемеңгер.

• Жүректен шықпай, жүрекке кірмейді.

• Жүректің сырын көздің нұрынан байқа!

1940 жылы есімнен кетпес ерекше бір кездесудің куәсі болдым. Омар Хаям айтқандай, жақсылармен әрбір жүздесуің жылға бергісіз өмір ғой. Ал қайран Мұхаңның жөні мүлде бөлек еді. Ондай ұлы адамның әр сөзі, әр қимылы, әр ісі жанға азық, жастарға өнеге. Жұмыс бабында уақыт жетісе бермейді емес пе?! Кеңсеге кірсең болды, алдың босамайды... Сондай бір қарбалас күн еді.Хатшы қыз асыға кіріп: - Жазушы Мұхтар Әуезовпін деп бір кісі қабылдауыңызға келіп отыр. Жазушы дейін десем жұпыны киініпті. Қарапайым. Түсінсем бұйырмасын, жұмысшылармен бұрыннан таныс адамдай ашық-жарқын сөйлесіп отыр., - деді.

Мен өз құлағыма өзім сенбедім. «Апыр-ау, ұлы жазушы бір шеттегі күнгей елге де келеді екен-ау» деп бір ойлап қойдым. Сонда да өз-өзімнен: «Рас айтасың ба?» - деп қайталап сұрадым. Мұхаңды естуім болмаса, шығармаларын оқығаным болмаса, өмірі көрген жан емеспін. Алматыдағы №14 мектептің шамамен тоғызыншы сыныбында оқып жүргенімде «Қаракөз» пьесасы жиі қойылатын. Қызық көріп мен де бардым. Әлі көз алдымда. қаракөздің рөлін тамаша өнер иесі, бірақ сахнадан ертерек қол үзіп кеткен Зуһра Атабаева, ал сырымды Құрманбек Жайдарбеков ойнады. Келістіріп ойнағандары сонша, Қаракөздің қасіретпен аяқталған тағдыры жан баласын жайбарақат қалдырмады. Онан кейін «Қаралы сұлуды» «Қараш-қараш оқиғасын», «Қорғансыздың күнін», «Кінәмшіл бойжеткенді», «Көксеректі оқып», Мұхаңның жазғандарына бауыр басып кеткен едім. Міне, енді ол кісінің өзімен жүздескелі отырмын.

Жасыратын несі бар, тірі жазушымен бірінші рет бетпе-бет келуім, қуанышым қойныма сыймаған да шығар, қызығу да жоқ емес еді. Құштар көңіл мені қабылдау бөлмесіне қарай жүгірте жөнелтті. Директорлық лауазым жайына қалды.

Шынында да, ол кісі бір топ жұмыскердің ортасында әңгіменің қызығына түсіп, бар дүниені ұмытқандай әдемі бір көңіл-күйде отыр екен. Қайдан тапқанын білмеймін, үстіне жұмысшы киімі, аяғында керзі етік.

Біз ұзақ әңгімелестік. Кеудемді мақтаныш сезімі биледі ме, әлде жеті қат жер астында жүріп, кен қазған қазақтың өнерді, әдебиетті жанындай сүйетінін аңғартқым келді ме, әйтеуір сөз орайы келген тұста ол кісінің жоғарыда аталған шығармаларын оқығанымды айттым.

Пәлі, қазақтың көркем әдебиеті өндірістік жерлерде қазақ азаматтарының

рухани қажетіне жарап жатқаны жақсы екен, - деп саусақтарының ұшымен оң жақ танауын елеусіз көтеріп қойды.

Өкінішке орай, қазақ жұмысшылары саусақпен санарлық. Солардың қатарын қайтсек арттырамыз деп намысқа тырысып жатырмыз., -дедім. Ол кісі бұған елең ете қалды. Кітаптарыңызды оқыдым дегеннен бетер қуанды.

2- мәтін бойынша тест тапсырмалары:

9. Мәтінге нақтырақ тақырып таңдаңыз.

• Ұлы тұлға

• Жөні бөлек дарын иесі

• Естен кетпес ерекше кездесу

• Қарапайымымдылық

Сөйлемдегі асты сызылған сөз тіркесінің мағынасын ашыңыз.

Өкінішке орай, қазақ жұмысшылары саусақпен санарлық.

• Көп

• Тым көп

• Аз

• Біршама