paragraf

(I) Bir gün ülkemiz adına gezegenleri dolaşan bir uzay aracımız olduğunu ve bilinmeyen güçler tarafından kaçırıldığını düşünelim. (II) İşte şu an incelediğim kitap, bir bilim kurgu romanı olmasının yanında aslında ilk gençlik dönemindeki gençlere macera tadında sunulan bir bilim kitabı. (III) 10 yaşın üstündeki çocukları ve gençleri meraklandırmak, ilgilerini bilime, bilgiye çekmek için yazılan kitap; üslubu, bakış açısı ve türü ile bu alandaki eksikliği kapatacak türden. (IV) Kitap, okurlarına heyecanlı bir maceranın yanı sıra uzay ve gezegenler hakkında hem doyurucu hem de ufuk açıcı bir kurgu sunuyor. (V) Salt bir maceradan oluşmayan kitapta, gençler bahsedilen gezegenler hakkında temel bilgileri de öğrenebiliyorlar. Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde “varsayım” anlamı vardır?

• I

• II

• III

• IV

• V

Aşağıdaki dizelerin hangisinde “özlem” anlamı vardır?

• Bende hiç tükenmez bir hayat vardı Kırlara yayılan ilkbahar gibi

• Başkalarının aşkıyla başlıyor hayatımız Yaprakla yağmurun aşkı mesela

• Yalnızlığım benim çoğul türkülerim Ne kadar yalansız yaşarsak o kadar iyi

• Kadınlar taş heykeller gibi gelip geçer sarı kayalardan Hangisine baksam sen kımıldar sen seslenirsin içerlerden

• Bu yürek seni seveceğini biliyordu herhâlde Bu kafa seni kuracağını seziyordu hanidir

(I) Tanpınar’ın günlüklerinden ve mektuplarından takip edildiği kadarıyla kendinden memnuniyetsizlik, yılgınlık, yorgunluk, pişmanlık bilhassa ömrünün son yıllarında onun mizacının gittikçe belirginleşen yanlarıdır. (II) Entelektüel kimliği bakımından hiçbir zaman kendini bir yere ait hissetmemiş bulunan Tanpınar, söz konusu mektubunda da “yersizlikten” şikâyet etmektedir. (III) Hayatını sürekli gözden geçiren, kendisiyle daima hesaplaşan, içinde bulunduğu şartlardan hep şikâyet eden Beş Şehir yazarı, kabahatin geçmişte yaptığı ama bir türlü bulamadığı bir hatada olduğuna inanmaktadır. (IV) Kendisini hiçbir yere ait hissetmemekte, hep kapının önünde, eşikte biri gibi yaşamaktadır. (V) Aslında edebî metinlerinin birçoğunda karşımıza çıkan bu hâl, Tanpınar mizacının yaratıcılığa açılan kapısıdır.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde “gerçekte olmadığı hâlde öyle zannedilen bir durum”dan söz edilmektedir?

• I

• II

• III

• IV

• V

Refik Halit Karay’ın “Deli” isimli eserinde yer alan “Ankara” başlıklı deneme, modern edebiyatımızda şehirler üzerine yazılmış ilk önemli yazı olmasının yanı sıra öncü bir şehir yazısı olması bakımından da dikkate değerdir.

Bu cümleden aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

• Refik Halit Karay deneme türündeki yazılarıyla ün kazanmış bir sanatçıdır.

• Şehirler üzerine eski edebiyatımızda pek çok eser kaleme alınmıştır.

• Refik Halit’in “Deli” isimli eseri deneme türündedir.

• Refik Halit’in “Ankara” başlıklı denemesi edebiyatımızda ilham kaynağı olmuştur.

• Refik Halit’in, “Ankara” dışında farklı şehirler için yazdığı denemeleri de vardır.

(I) Coğrafya derslerinin sıkıcılığının aksine, uzak diyarları ve yepyeni kültürleri tanımak, dünyanın en kıymetli keşfidir. (II) Şansımız varsa gidip oraları doğrudan görme fırsatımız olur. (III) Ama kitaplar çoğu kez sadık bir dost misali ilk elden yardıma koşar. (IV) Bizim daha yola çıkacak kadar büyümediğimiz zamanlarda veya yetişkin olmuş hâlimizle görme fırsatı bulamadığımız yerlere ışınlayıverir bizi bir çırpıda. (V) Yeni yerler göremedim diye üzülüyorsanız hemen bir kitap alarak keşfetmeye başlayabilirsiniz.

Bu parçada numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• I. cümlede karşılaştırma yapılmıştır.

• II. cümlede koşul anlamı vardır.

• III. cümlede benzetmeden yararlanılmıştır.

• IV. cümlede varsayım anlamı söz konusudur.

• V. cümlede bir öneride bulunulmuştur.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde olumsuz bir eleştiri yapılmıştır?

• “Üşümüş Kuşlar”, nereye giderse gitsin kendi kafesini, yaralarını yanında taşıyan insanın mutsuzluğunu ve çıkmazlarını iki kişinin ilk bakışta çok öznel görünen ilişkisi üzerinden dizelere döküyor.

• Kitabın bütününe yayılan aşk şiirleri, insanın kendi yalnızlığı kadar başkalarının yalnızlığından da beslenen kederli bir ışığın eşliğinde siyasal çatışmaları, şairin bölünmüş ülkesinin acılarını dile getiriyor.

• Okurun imgeleminde tamamlanabilecek yarım bırakılmış küçük hikâyelerden oluşan kitap, dayatılmış ve kabullenilmiş her türlü tutsaklık biçimine karşı masumiyet, arınma, direnç ve özgürleşme tutkusuna kanat verme çabasında.

• Çağdaş şiirimizde bir klasik olan dünya şairi Nazım Hikmet’in kaynak metinler temelinde yeniden gözden geçirilerek yayımlanan şiirleri, Delta Dizisi’yle şimdi yeniden okurlarıyla buluşuyor.

• Yaşar Günaçgün, kendisini beğeni ile yakından takip edenlerin pek çok kez izleyip tanık oldukları gibi, sevdiği şairin kitabına en gözde şarkılarının kliplerinde birçok kere başrolü verecek kadar popülist ve sıradan bir yaklaşıma sahiptir.

(I) Osmanlılar öyle nazif, öyle düşünceli bir medeniyetti ki iftar saatlerinde evlerin sokak kapısı açık kalır, evlere misafir olarak gelenlerin iftar yapmalarına vesile olunurdu. (II) Yemekler yenir, leziz Osmanlı şerbetleri içilir ve en sonunda ev sahibi, misafire bir kese içerisinde “diş kirası” denilen bir miktar para verirdi. (III) İlk olarak Fatih zamanında Sadrazam Mahmut Paşa tarafından başlatılan bu gelenek asırlar boyunca devam etmiştir. (IV) Bu güzel âdetin anlamı ise “Evimize geldin, soframızı bereketlendirerek yemeklerimizden yedin ve bize sevap kazandırdın.” demekti. (V) Ancak bunun yanında aslolan ise bu kutsal ayda fakirlere yardım edip onları biraz olsun sevindirmekti.

Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi kişisel yorum içermemektedir?

• I

• II

• III

• IV

• V

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı anlatıma örnek yoktur?

• Bizim de söyleyeceklerimiz vardı bahara yaza, derken acaba şair hangi duyguları hissetmişti?

• Kırgınlıklarımızı unutmanın sevinçlerimizi unutmaktan daha zor olduğunu vurguluyor sanatçı.

• Dedem, çocukken uçurtma şenliklerini hiç kaçırmadığını ve çok eğlendiklerini söylerdi her zaman

• Ünlü profesör, düzenli spor yapmanın sağlık için çok önemli olduğunu belirtti.

• Sürekli çalışma değil, planlı çalışmanın başarıyı getireceğini söyledi babam.

Bozlak, bir uzun havadır. İçinde büyüyen yangının dışarıya vurmasıdır. Derdinden feryat edenlerin, acısını haykıranların çığlığıdır. Bozlakların da bir yazanı, bir düzeni vardır. Dede Korkut’ta, Divanu Lügati’t-Türk’te çıkar karşınıza. “Arap atlar yakın eder ırağı / Yüce dağdan aşan yollar bizimdir” der, düşürür sizi yollara Avşar bozlağı. “Durur durur yâr göğsünü geçirir / Yoksa bugün ayrılığın günü mü?” der, yakar gider içini; canından can koparır Türkmen bozlağı. “Aydost” diye diye kırat sırtında Şekerdağı’nı dolansa da bağdaş kurar yüreğine. Demlenir yürekte acılar, söyler onu: “Su yolunda bacılar / Zalım poyraz gıcım gıcım gıcılar.” Gamlanır gönül, dağa taşa pay eder acısını.

Bu parçanın dil ve anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• Anlatım deyimlerle güçlendirilmiştir.

• Alıntılara yer verilmiştir.

• Benzetmeden yararlanılmıştır.

• Tanımlama yapılmıştır.

• Kişileştirme vardır

Kimi yazarların ulaştıkları yaratıcılık düzeyinin kaynaklarını açıklamakta çektiğimiz zorluğun nedenleri her zaman bizim yetersizliğimiz değildir. Bazen o yazarların belli, hemen gösterilebilir kaynakları olmayabilir ve kendi bilişsel, yazınsal yetilerinin sıra dışı oluşudur ulaştıkları düzeyin nedeni. Sait Faik bu türden yazarların ilk akla gelenlerinden sayılır. Öykücülüğümüzdeki ilk büyük değişikliğin yaratıcısı olan öykülerinin asıl kaynağı, onun bir başına var olma ve yaşadığı hayatı herkesten bambaşka biçimde görme biçimiydi. Ondan önce öykü yalnızca geleneksel, öteden beri bilinen biçimlerde yazılıyor; bilinenden başka daha hangi biçimler alabileceği hususunda adamakıllı düşünülmüyordu. Sait Faik klasik kalıbın dışına çıkarak kendisini önceki öykü yazarlarından farklı bir yerde konumlandırmıştır.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerin hangilerinden yararlanılmıştır?

• Benzetme – tanık gösterme B) C) D)E)

• Tanımlama – örnekleme

• Karşılaştırma – tanık gösterme

• Örnekleme – karşılaştırma

• Kişileştirme – tanımlama