กาพย์พระไชยสุริยา

ก ทำอย่างเดียวได้ผลสองอย่าง

ข ลงทุนครั้งเดียวได้กำไรสองทาง

ค ตั้งใจยิงนกตัวหนึ่งแต่ถ้าไปถูกอีกตัวหนึ่ง

ง ถูกทั้งข้อ ก และข้อ ข

แม่กม

แม่ ก กา

แม่เกย

แม่เกอว

บทฝึกอ่านเขียนภาษาไทยและได้ความเพลิดเพลินจากการอ่าน

ได้ความเพลิดเพลินและรู้เรื่องการแต่งกาพย์ชนิดต่างๆ

ได้เรียนรู้มาตราต่างๆของไทยและชื่อสัตว์ต่างๆ

รู้ประวัติการเรียนหนังสือของเด็กในสมัยนั้นและความเป็นมาของหนังสือแบบหัดอ่านสำหรับเด็ก

ค่ำเช้าเฝ้าสีซอ เข้าแต่หอล่อกามา

โลภลาภบาปบคิด โจทก์จับผิดริษยา

ส่อเสียดเบียดเบียนกัน ลอบฆ่าฟันคือตัณหา

ลูกศิษย์คิดล้างครู ลูกไม่รู้คุณพ่อมัน

ล้อเล่นกับอีกา

ล่ออีกาออกมาจากรัง

ร่วมประเวณี

พูดคุยเรื่องความรัก

กล่าวถึงสัตว์ประเภทนก พรรณนาธรรมชาติ ความเงียบสงัด

ภาพพจน์เปรียบเทียบ เลียนเสียงธรรมชาติ พรรณนาธรรมชาติ

เครื่องดนตรี สัตว์จำพวกแมลง เสียงร้องของสัตว์

เวลาเช้า สัตว์ร้องเรียกคู่ เสียงดนตรี

พระชวนนวลนอน เข็ญใจไม้ขอน เหมือนหมอนแม่นา

ไพร่ฟ้าประชาชี ชาวบุรีก็ปรีดา ทำไร่ข้าวไถนา ได้ข้าวปลาและสาลี

โยโสโผผาถาไป พอพระสุริใส จะใกล้โพล้เพล้เวลา

เบียดเบียนเสียดส่อฉ้อฉล บาปกรรมนําตน ไปพ้นทุกข์นับกัปกัลป์

กินมะไฟเป็นอาหาร

กินพืชชนิดหนึ่ง

นอนผึ่งแดด

กินเศษถ่านที่ชาวบ้านเผาทิ้งไว้

พระมเหสี

พระไชยสุริยา

พระอินทร์

พระดาบส

พระยาอุปกิตศิลปสาร (นิ่ม กาญจนาชีวะ)

เจ้าพระยาพระคลัง (หน)

พระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร)

เจ้าฟ้าธรรมาธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์ (กุ้ง)