Jan Zamoyski - wódz i mąż stanu - kl. 4

Jan Zamoyski żył w latach 1542–1605. Określ, jakie to wieki?

• I poł. XVI w i I poł. XVII w.

• II poł. XVI w. i I poł. XVII w.

• I poł. XVI w. i II poł. XVII w.

Przeczytaj i odpowiedz na pytanie, gdzie studiował Jan Zamoyski?

"Jan Zamoyski (czytaj: zamojski) to jeden z największych mężów stanu w historii Polski. Do najwyższych godności w państwie doszedł dzięki zdolnościom, ciężkiej pracy i wykształceniu. Od dzieciństwa wykazywał wielkie zainteresowanie nauką, dlatego rodzice wysłali go na zagraniczne studia. Miał zaledwie trzynaście lat, gdy wyruszył na zachód Europy. Uczył się we Francji, Niemczech i we Włoszech. Na uniwersytecie we włoskiej Padwie pełnił nawet funkcję rektora, wybieranego w tamtych czasach przez studentów. W okresie studiów poznał kilka języków obcych, uzyskał tytuł naukowy doktora prawa, a także napisał pracę dotyczącą historii starożytnego Rzymu.

Po powrocie ze studiów Zamoyski objął stanowisko królewskiego sekretarza na dworze Zygmunta Augusta, ostatniego władcy z dynastii Jagiellonów. W ten sposób mógł poznawać tajniki funkcjonowania państwa."

• Francji, Niemczech i Włoszech

• Polsce, Niemczech

• Francji, Padwie

Przeczytaj i odpowiedz na pytanie: Kto został wybitnym władcą Rzeczypospolitej po śmierci Zygmunta Augusta?

"Zamoyski po powrocie ze studiów objął stanowisko królewskiego sekretarza na dworze Zygmunta Augusta, ostatniego władcy z dynastii Jagiellonów. W 1572 roku zmarł Zygmunt August, który nie pozostawił po sobie potomstwa. Wyboru kolejnego króla musiała dokonać szlachta. Zamoyski przyczynił się do objęcia polskiego tronu przez francuskiego kandydata – Henryka Walezego, który jednak po kilku miesiącach panowania uciekł do rodzinnej Francji, gdzie objął królewskie rządy po zmarłym przedwcześnie bracie. Wówczas Zamoyski doprowadził do wyboru na króla Polski Stefana Batorego. Tym razem Rzeczpospolita zyskała jednego z najwybitniejszych władców w swojej historii."

• Henryk Walezy pochodzący z Francji

• Stefan Batory pochodzący z Siedmiogrodu

• Jan Zamoyski - wybitny mąż stanu, królewski sekretarz

Jakie godności otrzymał Zamoyski? (więcej niż 1 odpowiedź)

Przeczytaj i odpowiedz:

"Do politycznych i wojskowych sukcesów Batorego znacznie przyczynił się Zamoyski. Między innymi na czele swoich oddziałów zdobył kilka rosyjskich twierdz. Za zasługi monarcha obdarzył Zamoyskiego najwyższymi urzędami i zaszczytami. Mianował go hetmanem i kanclerzem.

Hetman – dowódca wojsk w Rzeczypospolitej.

Kanclerz – jeden z najwyższych urzędników w Rzeczypospolitej, kierował między innymi polityką zagraniczną państwa."

• sekretarza królewskiego

• hetmana

• kanclerza

Jakie miasto założył Jan Zamoyski?

"Zamoyski rozpoczynał karierę jako średniozamożny szlachcic. Jednak dzięki swej zaradności stał się jednym z najbogatszych ludzi w Rzeczypospolitej. Umiejętnie pomnażał dochody z olbrzymich dóbr ziemskich, urzędów czy łupów wojennych. Handlował też zbożem i towarami leśnymi (smołą, drewnianą klepką, węglem drzewnym). W sumie należało do niego kilka miast i kilkaset wsi.

Zdobyte fundusze przeznaczał na działalność polityczną, utrzymywanie wojska i własnego dworu, a także na działalność budowlaną i kulturalną. Aby dać wyraz swej potędze, w 1580 roku kanclerz założył nowe miasto – Zamość. Budowano go według projektów szczegółowo opracowanych przez włoskiego architekta. Zamoyski osadził też w mieście i wspierał licznych kupców i rzemieślników. Byli wśród nich nie tylko Polacy, lecz także Ormianie, Żydzi czy Grecy."

• Zamość w roku 1580

• Lublin

• Zamek

Co oznacza słynne powiedzenie Zamoyskiego?

"Zamoyski, jako człowiek wykształcony, doceniał bowiem znaczenie wiedzy i edukacji. To kanclerz wypowiedział słynne zdanie: „Takie będą rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie” (co oznaczało, że losy państwa zależą od edukacji jego młodych obywateli). Postępując w myśl tej zasady, w 1594 roku ufundował w swoim mieście Akademię Zamojską."

• losy państwa zależą od wykształcenia obywateli

• losy państwa zależą od tego, jakie wykształcenie zdobędzie młodzież

• losy państwa zależą od tego, czy ukończą studia wyższe

Czy Zamoyski był mężem stanu?

• tak

• nie

• nie wiem