TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI

Çeviriye, yazarlığa hazırlık olsun diye başladım. Sonunda çevirinin de bir tür yaratıcılık olduğunu kavradım. Ancak yaratıcılığın, çeviri yapmak için yeterli olmadığını gördüm. Yaratıcılığın yanı sıra Türkçenin de çok iyi bilinmesi gerektiği düşüncesine vardım. Çünkü bir çevirmen, yabancı dili çok iyi bilse de, yapıtı sözcüğü sözcüğüne çevirse de Türkçenin havasını, suyunu, kokusunu bilmiyorsa yazarı dilimize nasıl buyur edebilir?

Bu parçaya göre, çeviride başarılı olmanın koşullarından biri aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yazma denemeleri yapma

• B) Çeviride sınırlamadan kaçınma

• C) Tıpatıp çevirinin sakıncasını bilme

• D) Türkçenin inceliklerini tanıma

• E) Uzun bir hazırlık dönemi yaşama

İlk hikâyemle dört yüz hikayeci arasından birinci seçilmek bana büyük bir sorumluluk yüklemişti. Artık hep daha mükemmelini yazmak zorunluluğunu duyuyordum. Bu da benim ürün vermemi güçleştiriyordu. Hikâyelerimi çok beğenen bir sanatçı arkadaşım, bir gün bana çok seyrek yazdığım için sitem etti; beni yeni ürünler yayımlamadığım için âdeta sıkıştırdı: "Sen yaz; ne olursa olsun yaz; eskiyi düşünme. Ne yaptık ki bozulmasından korkuyoruz?" dedi. Çok hoşuma gittiği için bu sözü kitabımın başına koydum.

Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine varılabilir?

• A) Yarışmalar yazarların tutumunu olumsuz yönde etkiler.

• B) Her yazarın, ulaşabileceği belli bir başarı düzeyi vardır.

• C) Yazarın başarısı, içinde bulunduğu ortama bağlıdır.

• D) Kendisini aşmak, kusursuzu aramak isteği sanatçının verimini azaltır.

• E) Kendisini hep başkalarıyla karşılaştıran bir yazar umutsuzluğa düşer.

Okuduğumuz romanlar, öyküler, şiirler; seyrettiğimiz oyunlar, filmler; dinlediğimiz müzik parçalan bizi bireysellikten kurtarıp başka insanların yaşayışları ile bütünleştiriyor. O insanların iç dünyalarını bize açarak yaşamımızı zenginleştiriyor, bizi tek boyutluluktan kurtarıyor. Diğer insanlarla, doğal ve toplumsal çevremizle kaynaştırıyor bizi.

Bu sözler, aşağıdaki sorulardan hangisine karşılık olarak söylenmiş olabilir?

• A) Neden eğlenmek, oyalanmak, hoşça vakit geçirmek isteriz?

• B) Neden kitap okur, oyun seyreder, müzik dinleriz?

• C) İnsanlar, başkalarının düşüncelerini, yaşamlarını neden merak ederler?

• D) İnsanlar neden kendi yaşamlarından uzaklaşmak isterler?

• E) Okuduğumuz romanlarda, izlediğimiz oyunlarda niçin kendimizi ararız?

Millî edebiyat akımının başlattığı hareketlerden biri de bize özgü masalları, destanları, halk hikâyelerini yeniden canlandırma ve değerlendirme çabası olmuştur. Ziya Gökalp, Türk masallarını yeniden işlemiş; Ömer Seyfettin masallardan, efsanelerden konular almış; Fuat Köprülü, Nasrettin Hoca fıkralarını koşuk biçiminde yazmıştır. Daha sonraki kuşaklar da bu girişimi günümüze kadar sürdürmüşlerdir.

Bu parçada Millî edebiyat akımının hangi özelliği vurgulanmaktadır?

• A) Konuşma diline yönelme

• B) Halkın hoşlanacağı konuları seçme

• C) Gülünç olaylara yer verme

• D) Kendi kaynaklarımızdan yararlanma

• E) Nesir çalışmalarına ağırlık verme

Edebiyatta olup bitenleri, edebiyatın canlılığını yazarın verimliliğini hatta yapıtlarının basan: ya da başarısızlığını kuşaklarla, yaşla değerlendirmek çoğu zaman bizi yanlışlığa götürür. Dostoyevski en büyük iki yapıtından birini, "Karamazof Kardeşler"i ölmeden hemen önce bitirdi, Thomas Mann ise gene en büyük iki yapıtından olan, "Buddenbrook Ailesi"ni bitirdiğinde yirmi altı yaşındaydı. Bu iki yazar da ömürlerinin erken ve geç dönemlerinde başka birçok kitap yazdılar.

Bu örnekler bize-------------------

Bu parçanın sonuna, düşüncenin akışına re aşağıdakilerden hangisi getirilebilir?

• A) Yazarların, yeni dünyalar kurma çabasıyla sürekli bir arayış içinde olduklarını gösteriyor.

• B) Bir yazarın yapıtlarının hep birbirine be meşinin yaratabileceği güçlükleri hatırlatıyor.

• C) Yazarların, yazma ve yaratma gücünün yaşla açıklanmayacak bir olgu olduğunu gösteriyor.

• D) Yazarların kimi dönemlerde kalıcı ürünler verdiğini; ancak bunu sürdürmenin güç olduğunu kanıtlıyor.

• E) Yazarların, yeni konular bulduklarından çok çalışmaları gerektiğini yansıtıyor.

(I) Romanlar vardır, daha ilk sayfasında olay örgüsünün çekim alanı içine alır okurunu. (II) Kan basıncını yükselten heyecanlar yaratır okurda. (III) Kimi romanlar da vardır, dilsel örüntüsüyle okurun aklına olduğu kadar yüreğine de seslenme yolunu seçer. (IV) Romanda özgünlük, derinlik çok yönlülük aranır. (V) Daha doğrusu, okurun, okuma eylemine tüm varlığıyla katılımını sağlar. (VI) En yüksek coşkuları, estetik tutkulara dönüştürür.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

• A) II.

• B) III.

• C) IV.

• D) V.

• E) VI.

Babalarla, çocukların birbirini anlayamadığı kimi dönemler vardır. Böyle bir dönemden ben de geçtim. Bugün artık hayatta olmayan babamla ilişkilerim, yaşamımdaki en büyük üzüntülerden biridir. Çünkü o zamanlar, dünya görüşüyle benim karşımda yer almıştı; ama hiçbir zaman beni reddetmedi tersine anlamaya çalıştı. Bense onun o görüşte olmasını kabul edemedim.

Bu parçanın sonuna aşağıdakilerden hangisi getirilirse konuşan kişinin "pişman" olduğu anlaşılır?

• A) Aslında, farklı düşünse de hoşgörülü olabilirmiş insan.

• B) Bunda çevremin de etili olduğunu anladım.

• C) Babamın öyle biri olması, beni ondan uzaklaştırıyordu.

• D) Çünkü ben gençtim ve doğruları yalnız ben görebiliyordum.

• E) Her sorunun, kendine özgü bir çözümü vardır.

(I) Dünya edebiyatında ve Türk edebiyatında yazarlara ve öteki sanatçılara ait önemli mektuplar var. (II) Yazınsal değer taşıyan bu mektuplar, o yazarların gizli dünyalarını da açar bize. (III) Bunlar, okuyana her dönemde yeni yeni tatlar verir. (IV) Sanatçıların ya da yazarların birbirlerine yazdıkları mektuplar kitaplaşınca artık onların malı olmaktan çıkar. (V) Kişisellikten kurtulur, toplumsal işlev yüklenmeye başlar. (VI) İki sanatçının özel, gizli ürünleri olma niteliğini yitirir, kitlelerin ortak malı olur. (VII) Yığınlara seslenir, iletilerini yüksek sesle dile getirir.

Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf hangi cümleyle başlar?

• A) II.

• B) III.

• C) IV.

• D) V.

• E) VI

Okurlarını bilgilendirmekle birlikte onları kendi düşüncelerine göre yönlendirmekten kaçınan bir eleştirmendir. Ele aldığı kitabın niteliklerini sıralar fakat onunla ilgili öznel yorumlardan kaçınır. Dana doğrusu, yapıtla ilgili kesin bir yargıya varmayı okurlarına bırakır. Bu tutum................

Bu parçanın son cümlesi, düşüncenin akışı­na göre aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanabilir?

• A) Bilinçli bir okur kitlesinin oluşmasını sağlar.

• B) Onun, bilgilerine güvenmediğini gösterir.

• C) Yazarın, geniş okur kitlelerince anlaşamamasına neden olur.

• D) Okurun, okuma zevkini köreltir.

• E) Onun, kişiliğine olan saygıyı azaltır.

O, kendine özgü dil anlayışı olan bir yazardır. Yöresel sözcükleri, deyimleri sere serpe kullanmasının yanında yeni yeni yaratımlara da başvurur. İkilemelere, pekiştirmelere, çağrışım gücü zengin sözcüklere sıkça yer vermesi............

Bu parçada boş bırakılan yere, düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilemez?

• A) Dilinin zenginliğini, anlatımının renkliliğini ve çeşitliliğini belirtir.

• B) Onun, anlatımında Türkçenin söz varlığından nasıl yararlandığını gösterir.

• C) Anlatımını tekdüzelikten kurtarır, ona akıcılık ve hareket kazandırır.

• D) Türkçenin sunduğu birçok olanaktan yararlandığını gösterir.

• E) Dille birlikte, ele aldığı sorunlar üzerinde de yoğunlaştığını gösterir.