bilgi felsefesi

Hepimiz, uzaktan baktığımızda deniz ve gökyüzünü birleşmiş bir şekilde görürüz, fakat bunun böyle olmadığını biliriz. Aynı şekilde duyu organları insandan insana farklılık gösterir. Yine farklı toplumlarda kurduğumuz temaslar onların din, ahlak ve zevkler gibi alanlarda da farklı olduğunu gösterir.

Bu düşünceleri savunan ve felsefe tarihinde septik olarak bilinen akımın vurgulamak istediği düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

• Fayda sağlayan bilgi doğru bilgidir.

• Bilgiye tecrübeler aracılıyla ulaşılır.

• Şüphe bilgiye ulaşmada bir araçtır.

• Doğru bilgiye ulaşmak mümkün değildir.

• İnsan doğuştan bütün bilgiye sahiptir.

James’e göre, insanın ve toplumun gelişmesine katkıda bulunan her bilgi doğrudur. Bu anlamda bugün telefon, bilgisayar, uçak, denizaltı gibi insan yaşamını kolaylaştıran araç gereçlerin üretimine temel olan bilimsel bilgi de doğrudur.

James’in bu görüşüne dayanak oluşturabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

• Bilgiye ancak doğruyu aramaktan vazgeçildiğinde ulaşılır.

• Doğruların değişmesi, yaşamın değişmesine neden olur.

• Kavramlar açık seçik tanımlandığında doğrulara ulaşılmış olur.

• Değişmeyen bilgiye ulaşıldığında yararlı bilgiye ulaşılmıştır.

• Fayda sağlayan ya da fayda sağlamaya aracı olan bilgi doğrudur.

İster dahi , ister en sıradan bir insan olsun herkes yağmurun ıslattığını, ateşin yaktığını bilir; kırmızıyı kırmızı, sıcak şeyleri sıcak şeyler olarak adlandırır.Yine insan böyle bir bilgi sayesindedir ki; yiyeceğin açlığı gidereceğini , ilkbaharın ardından yazın geldiğini söyler.Bu tür bir bilgi bilinçli bir araştırma yöntemi sonucunda elde edilmiş olmayıp ister istemez, farkında olmaksızın kazanılır ve yapısı itibariyle de sistemsizdir.

Bu parçada vurgulanan bilgi türü aşağıdakilerden hangisidir?

• Felsefi bilgi

• Dini bilgi

• Bilimsel bilgi

• Sanatsal bilgi

• Gündelik bilgi

Kaf Dağı’nın ardında Zümrüdüanka kuşu var mı yok mu? Var dediğimizde de yok dediğimizde de fark etmiyorsa bunu bilmenin benim için önemi yoktur. Bununla birlikte, “Kaf Dağı var, onun ardında da Zümrüdüanka kuşu var.” diyorsam ve bu bilgiler benim işime yarıyorsa bunlar doğrudur.

Bunları söyleyen kişinin görüşü, bilgi kuramıyla ilgili aşağıdaki yaklaşımlardan hangisine uymaktadır?

2006-ÖSS

• Kuşkuculuk

• Pragmatizm

• Empirizm

• Sezgicilik

• Fenomenoloji

Felsefe yapmanın koşullarından ilki, aklımızı kurcalayan her soruyu dile getirme cesareti göstermek; diğeri de herkesçe doğal kabul edilen şeyleri tekrar göz önüne getirmek ve onlara sorun muamelesi etmektir. Ve nihayetinde, felsefe yapabilmek için avare olmalıdır tin. Bir hedefin peşinde koşuyor ve istem tarafından yönlendiriliyor olmamalı yani hiçbir şey onun dikkatini dağıtmamalı, kendini öğrenmeye vermelidir.

Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi felsefe yapmanın koşulları arasında yer almaz?

2008 öss

• Özgürce soru sorabilme

• Olaylara herkesten farklı bakabilme

• Sorularını cesaretle dile getirebilme

• Yönlendirmelere açık olabilme

• Saplantılardan uzak durabilme

Bizim varlık düzenimiz nesneleri kendine uydurur, her şeyi kendine göre değiştirir. Aslında dünyanın ne olduğunu bilemez oluruz, çünkü her şey bize duyularımızla bozulmuş, aslından ayrılmış olarak gelir. Pergel, gönye, cetvel bozuk oldu mu onlara göre yapılan bütün yapılar da ister istemez kusurlu, sakat olur. Duyularımız kesin olmadığı için onların ortaya koyduğu hiçbir şey de kesin değildir. Peki ama bu ayrılıklar karşısında doğruluk hükmünü kim verecek?

Bu parçada, “bilgi kuramı” ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

2008-öss

• Bilginin doğruluk değerine

• Duyu bilgisinin eleştirisine

• Bilginin göreceli oluşuna

• Bilginin kaynağına

• Bilginin uygulanabilirliğine

Bilgiler yalnızca var olma mücadelesinde kullandığımız araçlar olduğundan, doğru olmaları için uymaları gereken nesnel gerçeklik diye bir şey yoktur.

Bu parça “bilgi kuramı”nın hangi temel sorusuna yanıt niteliğindedir?

2009-öss

• Doğru bilginin ölçütü nedir?

• Duyu bilgisine güvenilir mi?

• Akıl her şeyi bilebilir mi?

• Neyi bilebiliriz?

• Bilgi doğuştan mıdır?

İnsan merak eden varlıktır. Kendini, insanı, doğayı, evreni, toplumu… Felsefe, en temeldeki bu şeyleri akıl yoluyla anlama arayışıdır. Bunları sorgulamak amacıyla çeşitli sorular ortaya atar. Bir şey gerçekten bilinebilir mi? Eğer bilinebilirse neler bilinebilir? Bilinenlerin bilindiğinden nasıl emin olunabilir? Buna benzer felsefi sorular felsefenin odağını oluşturur.

Bu parçaya dayanarak aşağıdakilerden hangisinin felsefi soru niteliğinde olduğu söylenebilir?

2010-ygs

• Demokratik yasaların özellikleri nelerdir?

• Yer çekimi kuvveti cisimleri nasıl etkiler?

• Toplumsal normların amacı nedir?

• Niçin ahlaklı olmalıyım?

• Atlar ayakta mı uyur?

Vadinin dibindeki kişi, orada kıvrılıp giden dereyi zirvedeyken baktığı gibi görmez. Dağın tepesindeyken de ne puslu derinlikleri ne de kendi bulunduğu yeri derenin yanında olduğu zamandaki gibi görebilir.

Bu parça aşağıdaki yargılardan hangisine örnek oluşturur?

2010-ygs

• Bilgi kişiden kişiye değişir.

• Evrensel bilgiden söz edilemez.

• Bilgi bakış açılarına göre farklılaşır.

• Doğru bilgi, konusuna uygun olan bilgidir.

• Sezgilerimiz, kişisel bilgilerin doğu olmayacağını gösterir.

Bir akşam yürüyüşü sırasında önümde iki araç birbirine çarptı. Sürücüler yaralı ve baygındı. Etrafta benden başka kimse yoktu. İlk yardım ekiplerini arayıp gelmelerini beklerken yaralılara başka nasıl yardım edebileceğimi düşündüm. Yardıma ihtiyaçları vardı ama yardım ederken zarar verebilirdim. Bir eylemin diğerinden daha akıllıca olduğundan emin olmak için asla yeterince bilgiye sahip olamayacağımı düşünerek eylemsiz kaldım.

Bu parça aşağıdaki özgün görüşlerden hangisiyle ilişkilendirilebilir?

2010-ygs

• Pyrrhon’un kuşkuculuğuyla

• Kant’ın ahlaki emir anlayışıyla

• John Dewey’nin yararcılığı esas alan görüşüyle

• Thomas Hobbes’un bencilik görüşüyle

• Jeremy Bentham’ın hazzı temel alan yararcı anlayışıyla