Metin Türleri

Herkes herkese yardım etmeli,

Ben büyük, o küçük dememeli

İki masalım var bunun üstüne,

Başka da bulurum isteyene.

Aslan toprakla oynuyormuş bir gün;

Birde bakmış pençesinde fare,

Aslan, aslan yürekliymiş o gün,

Kıymamış canına, bırakmış yere.

Boşuna gitmemiş bu iyiliği.

Kimin aklına gelir,

Farenin aslana iyilik edeceği?

Bu metin aşağıdaki türlerin hangisinden alınmış olabilir?

• Fabl

• Deneme

• Masal

• Hikaye

Bir olayın yer, kişi ve zamana bağlı anlatıldığı türe ...... denir.

Olağanüstü konu ve kişilerin anlatıldığı, tekerlemeyle başlayan ve iyi dileklerle biten metin türüne ...... denir.

Yukarıdaki boşluklar sırasıyla aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanmalıdır?

• masal - hikaye

• hikaye - masal

• hikaye - fabl

• fabl - masal

I. Olayın ve kahramanların tanıtıldığı

serim bölümü

II. Olayın entrikalarla düğümlendiği

düğüm bölümü

III. Düğümün çözüldüğü çözüm bölümü

IV. Yazarın tanıtıldığı bitiş bölümü

Yukarıdakilerden hangisi fablın bölümlerinden biri değildir?

• I.

• II.

• III.

• IV.

Uzak ülkelerin birinde genç ve güzel bir prenses varmış. Bu prenses hep hüzünlüymüş, yüzü bir türlü gülmüyormuş. Kral, kızı­nın bu haline çok üzülüyormuş. Ülkedeki bütün doktorları saraya çağırıp prensesi muayene ettirdiği halde hiçbiri genç kızın derdine çare bulamamış. Görünüşte pren­sesin herhangi bir sağlık sorunu yokmuş. Tek sıkıntı onun sürekli hüzünlü olması, o güzel yüzünün gülmemesiymiş. Gel zaman git zaman prensesin gönlünde biri ol­duğu çıkmış ortaya. Bunu duyan kral, hemen düğün hazırlıklarına başlamış ve prens ile prenses kırk gün kırk gece süren bir düğünle evlenip ömürleri boyunca mutlu mesut yaşamışlar.

Bu metin aşağıdaki yazı türlerinden hangisine örnek olabilir?

• Hikaye

• Fabl

• Haber metni

• Masal

Güzel bir yaz akşamıydı. Her yer kuru ot kokuyordu, ortalıkta çıt yoktu. Dışarıda ay ışığı vardı. Bahçemizin ağaçlı yollarında do­laşırken vişne reçeli düşünüyor­dum nedense. Birden Sema çıktı karşıma, güzel yüzü soluktu. Yanıma gelip oturmak istediğini söyledi.

Bu metin aşağıdaki yazı türleri­nin hangisinden alınmış olabilir?

• Masal

• Fabl

• Hikaye

• Haber metni

Aşağıdaki metinlerden hangisi yay ayraç içinde verilen türde yazılmamıştır?

• Tilki çok acıkmış ve bir bağa girmiş, iştah açıcı üzümlerden yiyerek kamını doyurmak istemiş. Ancak bir türlü yetişip de o güzelim üzümlerden yiyememiş. Bu sefer de "Önemli değil canım, nasıl olsa hepsi ekşiydi." demiş. (Fabl)

• İngiltere'deki Uluslararası Ömür Boyu Yaşam Merkezi, hafızanın müzikle iyileştirilebileceğini tespit etti Bazı hastalar üzerinde araştırma yapan 50 uzman, ileri seviyede hafıza kaybı olanların bile müziği algılayabildiklerini açıkladı. Bu araştırma, müziğin hafıza üzerindeki olumlu etkisini ilk kez ortaya çıkarmış oldu. (Haber yazısı)

• İki çocuk neşeyle alt kamaraya indiler. Dolaplardan ağlan ve oltaları alıp hızla yukan çıktılar. Ufaklık, ağın ucunu denize doğru atarken "Yunus. Yunus..." diye seslendi. (Hikâye)

• Bilinen ilk hesap makinesi abaküstür. Abaküs, ilk kez Atina yakınlarındaki Salamıs Adasında kullanıldı. Üzerine birçok sütun oyulmuş mermer abaküste sayıları, minik çakıl taşları simgeliyordu. (Masal)

Bir kartalla bir tilki, uzun zamandan beri komşuluk etmekteymişler. Kartalın yuvası yüksek bir ağacın tepesinde; tilkininkiyse, ağacın dibindeymiş. Tilkinin uzaklarda olduğu bir gün, yavrularına yiyecek bir şey bulamayan kartal, aşağı süzülüp tilkinin yavrularından birini kapmış ve yuvasına götürmüş (...)

Bu parça aşağıdaki metin türlerinin hangisinden alınmıştır?

• Masal

• Hikaye

• Fabl

• Roman

I. Olağanüstü olayları kendine özgü bir dille anlatan bir türdür.

II. Yer ve zaman belli değildir.

III. Kahramanlar olağanüstü kişiler veya varlıklardır.

IV. Genellikle bir tekerleme ile başlar.

Yukarıda özellikleri verilen metin türü aşağıdakilerden hangisidir?

• Roman

• Hikaye

• Masal

• Fabl

Günün birinde, kurbağa ile fare arkadaş olmuşlar. Bir bahar mevsiminde kurbağa, fareye: "Gel, biraz gezelim." demiş. Bunlar gide gide, bir ırmağa rastlamışlar. Kurbağa, farenin sudan geçemeyeceğini bildiği için ona: "Sen üzerime çık, kuyruğunu da ayağımla bağla. Böylece seni karşı tarafa rahatlıkla geçirebilirim." demiş. Fare kurbağanın sırtına binmiş, tam suyun ortasına vardıklarında kurbağa suyun dibine doğru dalmaya başlamış. Elbette fare suyun içine girer girmez hemen boğulmuş. Ama kuyruğu kurbağanın ayağına bağlı olduğu için yine onun sırtında kalmış. Suyun yüzüne çıkan kurbağa sırtında fare ölüsü ile dolaşırken kartal yukarıdan fareyi görmüş ve kaptığı gibi dağın başına götürmüş. Fare kurbağaya bağlı olduğu için yüksek dağın zirvesinde kartala yem olmaktan kurtulamamış.Atalarımız ne güzel demiş: ___________________

Bu fablın sonunda boş bırakılan yere aşağıdaki öğütlerden hangisi getirilmelidir?

• Güvenme varlığa, düşersin darlığa.

• Alna yazılan başa gelir.

• Av vuranın değil, alanın.

• Dost, kara günde belli olur.

HOROZLA İNCİ

Bir horoz inci bulur, kuyumcuya gider:

“Al, şuna bak, der,

pırıl pırıl, ne özrü ne kusuru var.

Fakat sen bana bir avuç mısır ver,

benim işime o yarar.”

Bir cahile bir kitap miras kalır.

Adam kitabı alır,

komşusu kitapçıya gider:

“Bak, ne güzel kitap, der,

fakat sen bana beş on kuruş ver,

benim işime o yarar.”

Nâzım Hikmet, La Fontaine’den Masallar

Bu fablda;

I. Kişileştirme ve konuşturma sanatlarından yararlanıldığı

II. Fablın kahramanlarından birinin hayvan olduğu

III. Fablda zamanın belli olduğu

bilgilerinden hangilerine ulaşılabilir?

• Yalnız I

• Yalnız II

• I ve II

• II ve III