Sanat Felsefesi 10.Sınıf

Sanatçı için güzel, yapıtının sonucudur; izleyici için yapıt,

güzelin kaynağıdır.

Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

• A) İzleyici ve sanatçının güzele bakış açıları farklıdır.

• B) Sanatçı için güzel ortaya koyduğu ürünüdür.

• C) Sanatçı için güzel olan izleyici için de güzeldir.

• D) Güzellik hem sanatçı hem de izleyici için önemlidir.

• E) İzleyici için sanat eseri güzeldir.

Karlarla kaplı bir ağaç, izlediğimiz bir film niçin hoşumuza

gider? Niçin bizde sevinç duygusu uyandırır? Bunun cevabı

kısaca “güzel” oldukları içindir. İşte güzel diye adlandırılan

ve bizde hoş bir duygu, zevkli bir heyecan uyandıran

her şeyi irdeleyen felsefe disiplinine estetik denir.

Bu parçadan yola çıkılarak aşağıdaki yargılardan

hangisine ulaşılamaz?

• A) Güzel, insanda sevinç duyguları uyandırır.

• B) Güzellik kişiye göre değiştiği için estetiğin ilgisini çekmiştir.

• C) Estetiğin konusu duyusal olandır.

• D) Estetik doğadaki veya çevremizdeki nesnelerin güzel

  olup olmadığını sorgular.

• E) Estetik güzel üstüne düşünür.

Sanat eserinin temel özelliklerinden birisi de düş gücü

ve becerisi sonucunda ortaya çıkmasıdır. Bundan ötürü

doğada görülen söz gelimi Kapadokya’daki Peri

Bacaları, Damlataş Mağarası’ndaki sarkıt ve dikitler,

Pamukkale’deki travertenler harika oluşumlar olsalar da

sanat eseri sayılmazlar.

Parçada sanat eserinin hangi özelliği vurgulanmak

istenmiştir?

• A) Estetik kaygı taşıması

• B) Yaratıcılık ürünü olması

• C) Somut olması

• D) İçinde bulunduğu kültürden etkilenmesi

• E) Sanat için ortaya konması

Bir tablonun karşısına onlarca insan geçip dakikalarca

bakabilir. Kimi olağanüstü bir eser derken, kimisi çok da

güzel değil “renkleri karıştırıp sürmüşler” diyebilir. Bazıları

ise anlamsız bir eser olduğunu söyleyebilir.

Bu parçadan hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine

ulaşılabilir?

• A) Güzelin kaynağı eserin kendisidir.

• B) Sanatçının duyguları eserine de yansır.

• C) Sanat eserine bakış açısı kişiden kişiye değişir.

• D) Güzellik anlayışının gelişmesi için bireyin iyi bir eğitim

  alması gerekir.

• E) Resim sanatı, diğer sanat türlerine göre anlaşılması

  daha zor bir sanattır.

"Bir sanatçı hiçbir zaman ideal koşullar altında çalışmaz. Aksi takdirde eseri ortaya çıkmaz. Sanatçı dünya mükemmel olmadığı için vardır. Sanat kusurlu bir dünyadan doğar. "Ünlü yönetmen Andrei Tarkovsky'nin bu sözü, sanat eserinin hangi özelliğini vurgulamaktadır?

• Biricikliğini

• Evrenselliğini

• Kalıcılığını

• Güzelliğini

• Eleştiriciliğini

2007 yılında bir kemancı Washington şehrinin metrosunda bir konser verdi. Daha ziyade bir mahalle delikanlısını andıran müzisyen bir çöp kutusunun hemen yanında, duvara dayanmış bir halde, 45 dakika boyunca ünlü bestecilerin klasikleşmiş eserlerini çaldı. Bu esnada bin yüz kişi hiç durmaksızın yanından koşar adım geçti. Yedi kişi bir andan biraz daha uzun bir süre durdu. Kimse alkışlamadı. Durup bakmak isteyen çocuklar oldu ama anneleri tarafından sürüklenerek götürüldüler. Onun, dünyanın en çok aranan ve beğenilen virtüözlerinden Joshua Bell olduğunu kimse bilmiyordu.

Bu parçadan aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

• Güzellik objenin bir özelliği değil, süjenin zihnindedir.

• Doğadan esinlenmemiş bir eserin güzelliğinden söz edilemez.

• Bir objenin sanat eserine dönüşmesi o objenin estetik özelliğinden kaynaklanır.

• Sanat için önemli olan sanatçının gösterdiği estetik tavırdır.

• Obje estetik değerini süjeye dikte eder.

Ben, elime fırçayı alıp resim yapan biri değilim. Gene de usta ellerden çıkma görsel yapıtların seyrine öyle kaptırırım ki kendimi... Ama neyleyim, benim konumumda birinin eski Çin resimlerine erişme olanağı pek yok. Buna karşılık elimi uzatır uzatmaz eriştiğim Çin şiirleri var. Bunların çoğu, o resimlerle akraba. Demek ki resim özlemimi şiirle giderebilecek durumdayım.

Bu parçaya dayanarak sanatla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

• Farklı sanat dalları benzer duygu ve düşünceleri yansıtabilir.

• Sanat yapıtının ortaya çıkışında izleyicinin de rolü vardır.

• Kimi sanatçılar, sanatın birkaç dalıyla ilgilenir.

• Sanat yapıtları eskidikçe değer kazanır.

• Sanattan anlamak uzmanlık gerektirir.

Sıradan bir ressam ile Picasso'nun yaptığı çirkin kadın resmini düşünelim. Sıradan ressamın yaptığı çirkin kadın resmine bakmak dahi istemeyiz. Çünkü kadın resminde, sadece çirkin kadının çirkinliği vardır. Ancak Picasso'nun yaptığı çirkin kadın resmine saatlerce bakabiliriz. Çünkü o tabloda çirkin kadının çirkinliği değil, Picasso'nun o tabloya yansıttığı düzellik vardır.

Bu parçaya göre, sanat eserini öteki yapıtlardan ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

• Subjektif olması

• Nesnel gerçekliği yansıtması

• Yaratıcısının hayal gücüne dayanması

• Var olan gerçekliği kökten değiştirmesi

• Ancak gerçek bir sanatçının o eseri yaratabilmesi

Bir Japon filminde, evlenecek çift baharda çiçek açmış kiraz ağaçlarının çevrelediği yolda yürüyordu. Görüntü harikaydı, beni çok etkilemişti. Japon inançlarında çiçek açmış kiraz ağacının, muhteşem güzelliği nedeniyle kutsal sayıldığını daha sonra bir belgeselde öğrendim. Bunu öğrenmiş olmam o görüntüyle ilgili estetik yargımı değiştirmedi.

Bu parça aşağıdaki yargılardan hangisini destekler niteliktedir?"

• Sanat eserinin topluma vereceği bir ileti olmalıdır.

• Estetik yargılar güzelin bilgisinden çok, alınan hazza bağlıdır.

• Doğada güzel olanlar sanatta da güzeldir.

• Sanatın amacı güzeli ortaya koymaktır.

• En az bir süje haz alıyorsa o sanat eseridir.

Düşündüğümü dış dünya ile karşılaştırarak düzeltmek ve aynı zamanda iç huzurumu bulmakiçin beni sevindiren, üzen yahut da herhangi bir şekilde oyalayan şeyleri bir resme, bir şiire dökmek ve böylece kendimi onlardan kurtarmak yolunu tuttum...

Goethe bu sözleriyle aşağıdakilerden hangisini vurgulamaktadır?

• Sanatın insanın heyecanını yatıştırdığını

• Gerçek sanatçının doğanın gizemini yansıttığını

• Alımlayıcının sanatı ruh dünyasına göre algıladığını

• Sanatın amacının güzeli ortaya koymak olduğunu

• Güzelliğin anlamının sanatçıya göre değiştiğini