12.SINIF FELSEFE-2

Filozofların üzerinde düşündükleri problemler bir bakıma sıra dışı gözükebilir. Ancak bu problemler şu veya bu şekilde herkesi ilgilendirir. Söz gelimi, altı yaşındaki bir çocuğun sorduğu, “Evren nasıl var oldu? Her şey neden meydana geldi? İnsan öldüğünde başına ne gelmektedir?” soruları aslında tüm insanların cevaplarını merak ettiği, öğrenmek istediği sorulardır. Bu parça aşağıdaki yargılardan hangisiyle ilişkilendirilebilir?

• Felsefe bilgeliğe ulaşma çabasıdır.

• Felsefi problemler tedirgin edicidir.

• İnsan doğal olarak bilmek ister.

• Felsefe varlığı bütünüyle açıklamaya çalışır.

• Felsefi bilgilerin doğruluğu tartışılmaz.

Felsefede varlıklar incelenirken sahip oldukları niteliklerine göre reel varlık ve ideal varlık olarak ikiye ayrılır. Reel varlıklara; ağaç, masa, kuş, telefon, araba gibi varlıklar; ideal varlıklara ise, pi sayısı, üçgen gibi matematiksel değerler örnek verilebilir. Buna göre, reel varlıklar için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• Bilincimizden bağımsız olarak vardır.

• Zaman ve mekan içinde bulunurlar.

• Duyusal olarak algılanabilir niteliktedir.

• Kendi kendileriyle hep aynıdır.

• Bilimin konusu olabilen varlıklardır.

Felsefe ve bilim bir ağacın iki ayrı dalı gibidir. İki daldan biri uzadıkça diğeri de ötekine oranla uzar. Buradan çıkan sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

• Felsefenin bilimsel bir nitelik kazandığı

• Felsefe ve bilimin birbiriyle ilişkili olduğu

• Felsefenin de bilimin de aklın ürünü olduğu

• Felsefenin de bilim gibi birikimli olarak ilerlediği

• Felsefenin tüm bilimlere kaynaklık ettiği

Bir filozof yalnızca kendi düşünce ve inançlarına saygı duyulmasını değil, aynı zamanda kendisi de başkalarının düşüncelerine açık olmalı ve saygı duymalıdır.

Bu parçada filozofun aşağıdakilerden hangisine sahip olması gerektiği vurgulanmaktadır?

• Eleştirel olma

• Rasyonel olma

• Bağımsız olma

• Öznel olma

• Hoşgörülü olma

Bilim, hiç kimsenin tekelinde değildir, hiç kimsenin iznine bağlı değildir. Bilim herkese açıktır; isteyen herkes bilimsel çalışma yapabilir.

Bu parçada bilimsel bilginin hangi özelliği vurgulanmaktadır?

• Nesnellik

• Evrensellik

• Kesinlik

• Olgusallık

• Tutarlılık

Doğru, ne duyularla kavranır, ne de akılla çıkarılabilir. Çünkü duyularla edinilen şeyin gerçek olup olmadığını hiçbir zaman bilemeyiz; akılla çıkarımda da hiçbir zaman son ve mutlak geçerliği olan bir şeye varamayız. Bilgimizin bu iki kaynağı yalnız başlarına bu işi başaramıyorlarsa, beraber olduklarında, yani iki “aldatıcı” bir araya geldiğinde de yine bir şey yapamazlar.

Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir?

• Güvenilir bir doğruluk ölçütü yoktur

• Bilgilerimiz dış dünyayı ayna gibi yansıtır

• Kuşku süzgecinden geçirilen bilgi güvenilirdir.

• Doğruluk genel kabul gören ilkelere dayanır.

• Düşünme yetisi algılanandan fazla bilgi sunar.

Biliyorum ki, parkta şu an gördüğümüz herkesin beğenisini kazanan, şu güzelim laleler bir ay sonra solacak, yok olup gidecek. Ancak tüm bu laleler solsa da zihnimdeki “lale ideası” hiçbir zaman solmayacaktır.

Bu parçaya dayanarak “lale ideası” için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• Kusursuzdur.

• Deneyseldir.

• Sonsuzdur.

• Değişmezdir.

• Zaman üstüdür.

Tüm felsefi temellendirmeler, öznel ve göreli bir yaklaşımla hareket ediyor olsalar da amaçları itibarıyla genele yönelmek durumundadırlar. Örneğin, felsefede değerlendirilmesi yapılan insan yaşantısı, şu ya da bu insanın yaşantısı değil genel olarak insanın yaşantısıdır. Temellendirilmek istenen değerler ise tüm insanların her zaman her yerde yöneldikleri varsayılan değerlerdir. Filozoflar bir kültürün oluşturduğu kişilik bütünlüğü çerçevesinde insan olgusu üzerinde tartışırlar.

Bu parçada felsefenin hangi özelliği vurgulamaktadır?

• Birikimli olma

• Evrensel olma

• Eleştirel olma

• Bütünleyici olma

• Aklın ürünü olma

Sofistler, insanların, toplumların ya da değişik bilimsel yargıların birliktelik oluşturamadıkları, her devir ve topluma göre değer yargılarının değişeceği düşüncesinden hareketle, mutlak bir doğrunun bulunduğunu reddederler. Onlara göre, özne, kesinlikle kendisinin dışında bulunan nesnelerle ilinti kuramaz; kursa bile bunu gösteremez. Bu durumda bilgi bir öznenin kuruntusundan başka bir şey değildir. Her öznenin kendisine göre bilgisi vardır; üzerinde ittifak edilecek bir bilgi yoktur.

Buna göre Sofistlerin bilgi öğretisi aşağıdakilerden hangisidir?

• Pozitivizm

• Kritisizm

• Empirizm

• Rasyonalizm

• Rölativizm

«Büyük sanatçıların vatanı yoktur.»

Bu söz sanat bilgisinin hangi özelliğini ifade eder?

• Hayal gücüne dayanma

• Öznel olma

• Somut ürünler ortaya koyma

• Güzeli yaratmayı amaç edinme

• Evrensel olma