5. sınıf 1. ünite fen

Galileo, teleskobu ile Güneş’i incelerken Güneş üzerinde koyu lekelerle karşılaşmış ve bunu görseldeki gibi kâğıda

aktarmıştır. Galileo farklı tarihlerde yaptığı gözlemlerle lekelerin hep aynı yönde ilerlediğini fark etmiştir. Yıllar sonra yapılan gözlemler ile Güneş yüzeyindeki bu lekelerin bazılarının Dünya kadar, bazılarının ise daha da büyük olduğu anlaşılmıştır.

Verilen bilgilerden hareketle Güneş ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

• Kendi etrafında dönme hareketi yapar.

• Dünya’ya göre daha büyük bir gök cismidir.

• Dünya gibi katmanları bulunmaktadır.

• Küresel bir şekle sahiptir.

Aşağıdaki görselde Ay’da yürüyen astronotların oluşturduğu izler görülmektedir.

Uzun yıllar geçmesine rağmen oluşan bu izlerin bozulmadan kalması Ay’ın hangi özelliğinden kaynaklanmaktadır?

• Yüzeyinin tozla kaplı olması

• Kendi ekseni etrafında dönmesi

• Küresel bir şekle sahip olması

• Atmosferinin yok denecek kadar az olması

Ay, Dünya etrafındaki dolanımını ve kendi etrafındaki dönüşünü yaklaşık 27,3 günde tamamlar.

Bu sürelerin eşit olması Ay ile ilgili aşağıdaki olaylardan hangisine sebep olur?

• Evrelerinin oluşumuna

• Belirli bir yörüngesinin olmasına

• Daima aynı yüzünün görünmesine

• Saat yönünün tersine dönmesine

Verilen amaçlara yönelik tasarım fikirlerinden,

I. Ay’ın yüzeyinde kraterler olduğu için Ay keşif aracının tekerlekleri arazi araçları gibi büyük lastiklere sahip olmalıdır.

II. Ay yüzeyinde gece ve gündüz arasında sıcaklık farkı çok olduğu için sıcaklığın sabit olduğu bir ortam sağlanmalıdır.

III. Ay’ın atmosferi yok denecek kadar az olduğu için içi hava dolu ve bu havayı tutan bir ortam oluşturulmalıdır.

hangilerinin uygun olduğu söylenebilir?

• I ve II.

• I ve III.

• II ve III.

• I, II ve III.

Ay Dünya’nın doğal uydusudur. Hem kendi ekseni etrafında dönme hem de Dünya’nın etrafında dolanma hareketi

yapar. Ancak Dünya’dan her zaman Ay’ın aynı yüzü görünür. Diğer yüzü, Ay’ın karanlık yüzü olarak adlandırılır.

Ay’ın karanlık yüzünü göremememizin nedeni nedir?

• Güneş’in, Ay’ın sadece bir yüzünü aydınlatması

• Dünya’nın, Güneş etrafında dolanmasının bir yıl sürmesi

• Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönüşünü 24 saatte tamamlaması

• Ay’ın kendi ekseni etrafında dönme ve Dünya etrafında dolanma sürelerinin eşit olması

Gökyüzüne bakan bir öğrenci Ay’ı yukarıdaki gibi gözlemlemiştir.

Ay’ın Dünya etrafında dolanırken bulunduğu bazı konumlar numaralarla gösterilmiştir.

Buna göre Ay’ın gözlemlenen evrede olabilmesi için şekildeki numaralanmış konumlardan hangisinde olması

gerekir?

• IV

• III

• II

• I

Şekilde verilen iki evre arasında geçen süre kaç gündür?

• 7

• 14

• 21

• 28

Şekilde hangi numaralarda verilen evrelerin aydınlık alanları yaklaşık olarak birbirine eşittir?

• 1 ve 5

• 4 ve 8

• 3 ve 7

• 2 ve 6

Bir ay boyunca her gün öğle ve gece aynı saatlerde Ay ve Güneş’i fotoğraflayan bir öğrenci bunlardan bazılarını

kullanarak şekildeki posteri oluşturuyor.

Öğrenci posteri incelediğinde Ay’ın gözlenen şeklinin değişmesine rağmen Güneş’in hep aynı olduğunu gözlemliyor.Buna göre Güneş’in görünümü değişmezken Ay’ın görünümünün değişmesinde,

I. Ay’ın ışık kaynağı olmaması

II. Ay’ın Dünya etrafında dolanması

III. Güneş’in kendi ekseni etrafında dönmesi

olaylarından hangileri etkili olmuştur?

• I ve II.

• I ve III.

• II ve III.

• I, II ve III.

Aşağıda 2018 Aralık ayına ait Türkiye’de gözlemlenen Ay’ın evreleri tablosu ve Ay’ın Dünya etrafındaki dolanımı sırasında bulunduğu konumlar numaralanarak verilmiştir.

Verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

• 15 Aralık tarihinde Ay 3. konumda bulunur.

• 25 Aralık tarihinde Ay hilâl şeklinde görünür.

• Ay’ın iki ana evresi arasında yaklaşık olarak 1 haftalık zaman dilimi vardır.

• Dünya’dan bakan bir gözlemcinin Ay’ı dolunay olarak görmesi için, Ay 2. konumda olmalıdır.