Bahasa Jawa

SEPATU ANYAR

Andhini, bocah sing umure isih sepuluh taun sekolah ing SD Sekar Arum Bandung Rejo kutha Malang. Rambute dawa, praupane ayu, tur pinter ing sekolahe. Saben dina diterno lan dipapag ibune.

Dina iki Andini ora kanten ngenteni ibuke mapag amarga langite wis mendhung. Nalika ing tengah dalan moro-moro udan gedhe banget, Andini banjur mandheg, terus mencolot mlebu dhek pos kamling.

Klambine Andini wis teles kebes. Sepatune sing anyar yo teles pisan. Rambute sing dikuncrit wis ora karu-karuan amarga kena banyu udan sing kaya diwutahna saka langit. Dheweke nyekeli tas sekolahe, banjur dideleh dhek meja pos kamling. Sepatu kesayangene diuculi pisan, nanging ora dideleh nang meja.

Dheweke kethap-kethip dhewekan. Swarane gludhuk pating jlegur kaya-kaya mung ana dhuwure sirah. Saka cendhela pos kamling Andhini ngungak nyang njaba. Arek cilik iku meruhi banyu kali wis amber, banjur mili banter liwat ngarepe pos kamling panggonane ngiyub. Andhini lekas krasa kadhemen, saking adheme awake nganti ndredeg nggreweli. Dheweke banjur ndodok dhek pojokan, karo tangane loro ngekep sikile.

Kang dadi tahap komplikasi (wiwitane ana masalah) saka pethikan cerita cekak ing ndhuwur yaiku….

• Andhini, bocah sing umure isih sepuluh taun sekolah ing SD Sekar Arum Bandung Rejo kota Malang

• Nalika ing tengah dalan moro-moro udan gedhe banget, Andini banjur mandheg, terus mencolot mlebu dhek pos kamling

• Klambine Andini wis teles kebes. Sepatune sing anyar yo teles pisan. Rambute sing dikuncrit wis ora karu-karuan amarga kena banyu udan sing kaya diwutahna saka langit

• Dheweke kethap-kethip dhewekan. Swarane gludhuk pating jlegur, kaya-kaya ana ing dhuwure sirah

Semaken pungggelan cerkak iki!

Dheweke kethap-kethip dhewekan. Swarane gludhuk pating jlegur kaya-kaya mung ana dhuwure sirah. Saka cendhela pos kamling Andhini ngungak nyang njaba. Arek cilik iku meruhi banyu kali wis amber, banjur mili banter liwat ngarepe pos kamling panggonane ngiyub. Andhini lekas krasa kadhemen, saking adheme awake nganti ndredeg nggreweli. Dheweke banjur ndodok dhek pojokan, karo tangane loro ngekep sikile.

Satemene Andhini kepingin nekad mlayu mulih, nanging ora wani amarga udane kaya diwutahna saka langit lan angine banter banget. Apa maneh swarane bledheg kaya kudu mecah-mecahna sirah. Saliyane iku dalan ngarepe pos kamling wis ora ketok merga ketutupan banyu sing molak-molak. Dalan iku wis ora beda karo kali. Saking derese udan lan saking gedhene banyu, ora ana uwong sing wani liwat. Menawa ana uwong liwat, dheweke mesthi njaluk tulung supaya diterna mulih. Nanging, sepi ora ana wong liwat babar pisan.

Kang dadi puncak masalah saka crita pethikan cerita cekak ing ndhuwur yaiku….

• Dheweke kethap-kethip dhewekan. Swarane gludhuk pating jlegur kaya-kaya mung ana dhuwure sirah

• Andhini lekas krasa kadhemen, saking adheme awake nganti ndredeg nggreweli

• Satemene Andhini kepingin nekad mlayu mulih, nanging ora wani amarga udane kaya diwutahna saka langit

• Swarane bledheg kaya kudu mecah-mecahna sirah. Saliyane iku dalan ngarepe pos kamling wis ora ketok merga ketutupan banyu sing molak-molak. Dalan iku wis ora beda karo kali. Saking derese udan lan saking gedhene banyu, ora ana uwong sing wani liwat

Sejatine Siti iku dudu bocah sing kethul pikire, nanging dheweke kepeksa leren anggone ngangsu kawruh nganti tekan kelas wolu alasane ora duwe biaya kanggo nerusake sekolah.

Saka ukara ing dhuwur tetembungan kang kalebu basa rinengga yaiku….

• Siti, kethul pikire

• Kethul pikire, ngangsu kawruh

• Bocah, kelas wolu

• Ngangsu kawruh, nerusake sekolah

Saloka sing tegese wong asor/ala wewatekane nanging sugih bandha donya, yaiku ....

• Asu belang kalung wang

• Bathok bolu isi madu

• Cecak nguntal empyak

• Dom sumurup banyu

Gagasan utawa idhe sing dadi underane crita, bisa dititik langsung saka ukara-ukara ing teks, utawa dijupuk saka intine crita diarani….

• Alur

• Tema

• Sudut pandhang

• Latar/setting

Tembung-tembung sekolahan, ketua kelas, kanca sakelas, kerjasama, lan sapanunggalane sing ana ing teks cerkak klebu tema….

• Sekolah

• Kabudayan

• Pendhidhikan

• Persatuan

Cerita ganjaran sing ngandarake kedadeyan utawa lelakon saka wiwitan nganti pungkasan kanthi cekak wae diarani….

"De, sajake kok lagi ana masalah. Coba crita nyang ibu sapa ngerti ibu bisa mbantu? " ngendikane ibune.

Ukara iki klebu tuladhane ukara….

• Tanduk

• Tanggap

• Ora langsung

• Langsung

Ukara-ukara iki mujudake titikane (ciri-cirine) crita cekak yaiku dituduhake ing nomer …(jawaban lebih dari satu)

• Critane sakeplasan

• Isine dawa nganti dadi episode

• Ukarane ringkes, padhet, tur jelas

• Jelas sapa panulise

• Nyritakake cerita jaman biyen

“ Kreteg Emas Jurang Gupit “ salah sawijining crita cekak karya Djajus Pete kang pikantuk penghargaan. Crita cekak iku kagolong karangan …

• Eksposisi (njelasake gagasan)

• Deskripsi (nggambarake kahanan)

• Persuasi (mbujuk, menehi pengaruh marang wong liya)

• Narasi (crita)