TÜRK DİLİ EDEBİYATI 10

“Orhun Abideleri” edebî metin olarak, ortaya konduğu dönemi günümüze taşır. Bu abideler, tarih bilimi açısından incelendiğinde ise o dönemle ilgili bilimsel yargılara ulaşmayı sağlayan kaynak niteliğine bürünür. Bilim insanlarının o dönem ile ilgili çalışmalarına kaynaklık eder. Bu da gösterir ki ----

Bu paragrafın sonuna aşağıdakilerin hangisi getirilirse paragraf anlamlı şekilde tamamlanmış olur?

• A) edebî metinler toplumların ortak malı olabilir

• B) edebî metin tarihten günümüze bir köprü kurarken, tarih de günümüzden geçmişe bir pencere açar

• C) edebî metinlerde estetik zevk esastır.

• D) edebî metin bir sanat eseridir, tarihî metin ise bilimsel bir üründür.

• E) edebiyat tarihi, bir bilim dalı; edebiyat ise bir sanattır

Genellikle “Yeni Lisan” hareketi bu dönemin başlangıcı kabul edilir. 1908 yılından bu yana 100 yıllık bir zaman dilimini içine alan bu devrede Türkçe yabancı gramer şekillerini bırakmış ve kendi yatağında akmaya başlamıştır.

Bu parçada Türkçenin hangi döneminden söz edilmiştir?

• A) Osmanlı Türkçesi

• B) Türkiye Türkçesi

• C) Eski Anadolu Türkçesi

• D) Karahanlı Türkçesi

• E) Çağatay Türkçesi

Aşağıdakilerden hangisi yazılı Türk edebiyatının özelliklerinden biri değildir?

• A) Dönem ürünleri Göktürkçe ve Çince ile verilmiştir.

• B) Hem halk diline dayalı bir anlatım (Tonyukuk Anıtı), hem de sanatlı bir söylev diliyle yapılan anlatım (Kültigin ve Bilge Kağan Anıtları) kullanılmıştır.

• C) Hem dinî hem de din dışı ürünler verilmiştir. Bazı atasözleri (savlar) ve destanlarımız bu dönemde yazıya geçirilmiştir.

• D) Şiirlerde nazım birimi dörtlük; ölçü, ulusal ölçümüz olan hecedir.

• E) Göktürkçe ile ortaya konulan ürünlerde dil, yabancı etkilerden uzaktır.

Aşağıdakilerin hangisinde büyük harflerin kullanımına ilişkin bir yanlışlık vardır?

• A) Bugünlerde Tekir’in tüyleri dökülüyor.

• B) Yarın Batı Anadolu’ya yağmur yağacak.

• C) Biz onlarla Pazarları Çamlıca’da buluşurduk.

• D) Anayasa Mahkemesi, yeni yasayı iptal etti.

• E) Geçenlerde iki Van kedisini Çin’e armağan ettiler.

Türk edebiyatında Batı tarız hikâyelerin ilk örneklerini ---- vermiştir. Sanatçı, Letaif-i Rivayat adı altında bu hikâyelerini toplamıştır. Bu öykülerde meddah hikâyeciliğin etkisi görülür. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

• A)Ahmet Rasim Efendi

• B) Hüseyin Rahmi Gürpınar

• C) Ahmet Mithat Efendi

• D) Sami Paşazade Sezai

• E) Halit Ziya Uşaklıgil

Hikâyenin modern anlamda edebî tür hâline gelmesi 19. yüzyıl yazarlarının eserleriyle mümkün olmuştur. Özellikle Fransız yazar ---- ve Rus yazar ---- kendi adlarıyla anılan hikâye tarzının kurucularıdır.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilenler getirilmelidir?

• A) Maupassant - M. Gorki

• B) Maupassant - A. Çehov

• C) A. Çehov - Maupasant

• D) M. Gorki - Maupasant

• E) Maupasant Tolstoy

^{Hayatın bütün (I) inceliklerinden (II) kopup insanlığın ortak dertlerinden soyunduğumuz, çok iyi yaşayabilecekken (III) bilinmez bir nedenle bundan (IV) vazgeçerek yüzümüzü ölüme (V) döndürdüğümüz bugünlerde acıklı hikâyeleri hatırlıyoruz.}

^{Yukarıdaki cümlede numaralanmış sözcüklerden hangisi "eylemsi (fiilimsi)" değildir?}

• A) I.

• B) II.

• C) III.

• D) IV.

• E) V.

Aşağıdaki dizelerin hangisinde altı çizili eylemsi diğerlerinden farklı türde bir eylemsidir?

• A) Sanki hiç görmemişti, şaşılacak şey sanmıştı.

• B) Kışlık giysilere sinmiş naftalin kokusu çıktı.

• C) Ağlayınca zamanın çabuk geçeceğini sanırdı.

• D) Bilinmedik tarihlerde doğduğuna inanırdı.

• E) Unutulan kuş adlarını hatırladı birden

Aşağıdaki dizelerin hangisinde altı çizili sözcük eylemsi değildir?

• A) Yaktık geleceğimizi göçmen kuşların gözlerinde

• B) Yükselen anıt kemeri gibiydim iki yanında

• C) Yanımda açan suyun ölümsüz gelgitisin sen

• D) Ben can çekişen bir balık gibi kokarım

• E) Zamanın bakışı didikliyor, bak kayaları

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemsiye yer verilmiştir?

• A) Bir genç kız kalabalığı, öğretmeni sevinçle karşılamıştı.

• B) Beni salonun dibindeki açık kapıya doğru götürüyorlardı.

• C) Hemen içeri girdim, burası dışarıya göre daha sıcaktı.

• D) Sabriye Hanım, kol demirinin birini kaldırdı.

• E) Duvara asılmış petrol lâmbasının aydınlattığı odada oturuyorduk.