11 EDEBİYAT

19. yüzyılın sonlarında realizm, natüralizm ve parnasizme tepki olarak Fransa’da ortaya çıkmıştır. Simgecilik olarak da bilinir. Dış çevrenin görüntülerini somut gerçeklikleri değil, bu görüntülerin izlenimlerinden, sezgilerinden yansıyan nitelikler şiire aktarılır. Şiirde anlam kapalıdır, buna göre şiirden herkes kendine göre bir yorum çıkarır. Söz sanatlarına sıkça başvurulur.

II. Ağır ağır çıkacaksın bu merdivenlerden Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak

Ve bir zaman bakacaksın semaya ağlayarak

Sular sarardı yüzün perde perde solmakta

Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta

Eğilmiş arza kanar muttasıl kanar güller

Durur alev gibi dallarda kanlı bülbüller

Sular mı yandı neden tunca benziyor mermer

Bu bir lisân-ı hafidir ki ruha dolmakta

Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta

Bu iki parça aşağıdaki sanat akımlarından hangisine ait bir açıklama ve örnek niteliği taşımaktadır?

• A) Klasisizm

• B) Dadizm

• C) Fütürizm

• D) Romantizm

• E) Sembolizm

Kemal Tahir - - - - bir romancıdır diyebiliriz çünkü yakın tarihimize ışık tutacak romanlarını duygusallığın dışında gerçeklerden yola çıkarak yazmıştır.

Bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

• A) realist

• B) romantik

• C) klasik

• D) parnasyen

• E) sembolist

Aşağıdakilerin hangisi edebiyat-toplum ilişkisiyle ilgili yanlış bir bilgi içermektedir?

• A) Edebiyatın toplumsal gerçeklikle sıkı bir bağı vardır.

• B) Toplum, edebiyatın önemli bir kaynağını teşkil eder.

• C) Edebiyatın temel amacı toplumsal çözümler üretmektir.

• D) Edebî ürünlerde millî ve evrensel değerlere yer verilebilir.

• E) Sanatçılar, toplumun bir bireyi olarak eserlerini oluştururlar

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Namık Kemal’in “insan” görüşü tamamıyla Batılıyken Ziya Paşa’nınki tamamıyla Doğu’ya mahsustur.

• B) Modern Türk şiirinde kendine özgü bir yer edinmiş olan Turgut Uyar, şiir üzerine çok sayıda yazı kaleme almıştır.

• C) Oktay Akbal, Türk Dil Kurumunun 1958 yılı Roman Ödülü’nü kazanan “Suçumuz İnsan Olmak”, “Arkası Yarın” programı ile ünlendi.

• D) Mehmet Kaplan, Kurtuluş Savaşı ertesinde yazılan ve Anadolu’nun çaresizliğini dile getiren Han Duvarları şiirin tarihî ve temsilî bir değer taşıdığını söyler.

• E) Kırk Yıl’ı okuyanlar, hem modern edebiyatımızın kuruluşu hakkında bilgi sahibi olacak hem de Sultan II. Abdülhamit han döneminin olaylarına tanıklık edecekler.

Memlekete, insanlığa yararlı birşey (I) yapabilmek, zamanı

iyi kullanmakla mümkün olabilir.Zamanlarını iyi değerlendiremiyen (II) gençler günün birinde yaşlandıkları

zaman hiçbir şey(III) yapmamış olmanın acısı ile

kıvrana bilirler(IV.) .Boşa geçirdikleri zamanın kendilerine

neler kaybettirdiğini anladıklarında ne yazıkki (V.)iş işten

geçmiş olur.

Bu parçada geçen numaralanmış sözlerin hangisinin yazımı doğrudur?

• A) I.

• B) II.

• C) III.

• D) IV.

• E)V.

Dünya üzerinde ki nüfus sayımlarına göre en çok konuşulan birinci dil Çince, ikinci dil Hintçe, üçüncü dil Latin Amerika’da da konuşulan İspanyolca, dördüncü dil iletişim dili olarak İngilizce. Çünkü Hindistan, Pakistan gibi ülkelerde de konuşuluyor. Beşinci dil de Türkçe. Bu sıralama UNESCO’nun tespitidir.

Bu parçada aşağıdakilerin hangisiyle ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

• A) Sayıların yazımı

• B) Özel adların yazımı

• C) Kısaltmaların yazımı

• D) Bağlaç olan”ki”nin yazımı

• E) Bağlaç olan “de”nin yazımı

(I) Hikâye (öykü); yaşanmış ya da yaşanabilir olay veya durumların kişi, yer ve zamana bağlı olarak okuyucuda heyecan ve zevk uyandıracak şekilde anlatıldığı kısa edebî türdür. (II) Hikâyede genellikle olay tek, kişi sayısı az ve tek boyutlu, zaman ve mekân anlatımı yüzeysel olup çoğu kez uzun cümleler kullanılmaz. (III) 14. yüzyılda İtalyan edebiyatında Boccaccio’nun yazdığı “Decameron” adlı eser, hikâye türünün ilk örneği kabul edilir. (IV) Batılı anlamda hikâye, Türk edebiyatına Tanzimat’la girmiş olup Ahmet Mithat Efendi’nin “Letâif-i Rivâyât” adlı eseri, ilk hikâye örneklerindendir. (V) Teknik açıdan güçlü, Batılı örneklere benzeyen ilk hikâye ise Şemsettin Sami’nin “Küçük Şeyler” adlı eseridir.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde bilgi yanlışı vardır?

• A) I.

• B) II.

• C) III.

• D) IV.

• E) V

Türk edebiyatında durum hikâyeciliğinin öncülerinden biridir. Klasik hikâye tekniğinden uzak, kendine has bir anlatım tarzı geliştirmiştir. Bireyin iç dünyasını esas alan eserlerinde çağrışımlardan yararlanarak şiirsel bir üslup kullanmıştır. Hikâyelerinde mekân olarak genellikle İstanbul’u seçmiş; Adalar’a, özellikle de Burgazada’ya önem vermiştir. Burgazada’ya yerleşerek balıkçıları, Ada’nın doğal güzelliklerini, sıradan insanların yaşama sevincini hikâyelerinde işlemiş, anlattığı konuya özgü kelimelerle ördüğü hikâyelerinde yalın bir dil kullanmış, ağırlıklı olarak diyalog ve iç konuşma anlatım tekniklerinden yararlanmıştır. Semaver, Sarnıç, Lüzumsuz Adam, Mahalle Kahvesi, Havada Bulut, Son Kuşlar ve Alemdağ’da Var Bir Yılan, yazarın tanınmış hikâyelerindendir.

Bu parçada kendisinden söz edilen öykücü aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Memduh Şevket Esendal

• B) Kenan Hulusi Koray

• C) Kemal Bilbaşar

• D) Sait Faik Abasıyanık

• E) Sabahattin Ali

Bazı öyküleri okurken yazarın hayatından haberdarsanız, yaşadıklarını yazıyor, dersiniz. Cumhuriyet Dönemi yazarlarından Tarık Buğra da hayatından süzdüğü birtakım malzemeleri anlattıklarının içine katmıştır. Söz gelimi taşradaki hayatından kimi sahneler, üniversite yıllarında çektiği yoksulluklar “Piyano ve Keman İçin”e serpiştirilmiştir. Kimi öykülerinde gördüğümüz “çevreden yoksun olduğu için boşlukta kalan” insan tipi, öykücünün kendisinden başkası değildir. Yine “087956’nın Sıfırı” da böyle bir özelliğe sahiptir. Bu öyküde beş parasız bir tıp öğrencisinin yoksulluk dramı, İclâl adlı bir kızla olan duygusal ilişkisi ve öykünün adını taşıyan rakamlarla uydurulmuş yılbaşı biletinin tutmayan sıfırı yüzünden doğan şanssızlık psikolojisi anlatılır.

Bu metne getirilebilecek en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Cumhuriyet Öykücülüğü

• B) Gerçekçi Öykü

• C) Yazar-Eser İlişkisi

• D) Öyküde Gözlem

• E) Tarık Buğra Hikâyeler

İstanbul’u ilk gördüğünde bütün Anadolu çocukları gibi şaşıp kaldı. Orman gibi minareler, dağ tepesi gibi kubbeler, kat kat yapılar ve bunca insan. Yakında bu şehir denize batar diye düşündü. Öyle ya bunca ağırlığı ufacık kara parçası nasıl çeker? Ne yana baksan deniz. Hele Sarayburnu’nda öyle yüksek yapılar, öyle kalın duvarlar var ki bayağı korktu. “Bunları yapan ustalar denizi hiç düşünmemişler.” dedi Mehmet kendi kendine. “Hep buraya yapacağınıza biraz da bizim oralara yapsanıza hey ustalar!”

Bu metinde aşağıdaki yapı unsurlarından hangisi belirgin değildir?

• A) Mekân

• B) Zaman

• C) Kişi

• D) Olay/Durum

• E) Anlatıcı