BASA JAWA TEMBANG MACAPAT

Bapak pucung renteng-renteng kaya kalung,

Dawa kaya ula,

pencokanmu wesi miring,

sing disaba si pucung mung turut kutha.

Tembang ing dhuwur guru gatrane ana … .

• 4

• 5

• 6

• 7

Bapak pucung dudu watu dudu gunung,

Tan ana kang tresna,

Kabeh uwong mesthi sengit,

Kang kanggonan den lus-elus tinangisan.

Batangane tembang ing dhuwur yaiku … .

• sepur

• udeng

• gajah

• udun

Tembang macapat iku kaiket ing telung paugeran, kejaba… .

• guru lagu

• guru gatra

• guru pada

• guru wilangan

Dedalane guna lawan sekti

Ukara ing dhuwur guru wilangan lan guru lagune yaiku … .

• 10a

• 10i

• 9u

• 8a

Ing ngisor iki ukara kang guru wilangane ana 12 yaiku … .

• Mbangun turut marang wong tuwa

• Sapa jujur mbesuke bakal luhur

• Wis wajibe si murid sregep sinau

• Saben dina rama ibu kang njaga

Tembang ing ngisor iki jenenge tembang … .

Bener luput ala becik lawan begja,

Cilaka mapan saking,

Ing badan priyangga,

Dudu saka wong liya,

Pramila den ngati-ati,

Sakeh dirgama,

Singgahana den eling.

• maskumambang

• durma

• pucung

• kinanthi

Ing ngisor iki kalebu tembang macapat,kejaba … .

• pucung

• gambuh

• praon

• kinanthi

Bener luput ala becik lawan begja,

Cilaka mapan saking,

Ing badan priyangga,

Dudu saka wong liya,

Pramila den ngati-ati,

Sakeh dirgama,

Singgahana den eling.

Tembang ing dhuwur, guru wilangan lan guru lagune

yaiku …

• 12a, 7i, 6a, 7a, 8i, 5a, 7i

• 8i, 8a, 8e/o, 8a, 7a, 8u, 8a

• 8i, 8a, 8e/o, 8a, 7a, 8u, 8a

• 8u, 8i, 8a, 8i, 8a, 8i

Ing ngisor iki guru wilangan lan guru lagune tembang pucung

yaiku … .

• 12u, 8i, 8u, 8i, 8o

• 8i, 8a, 8e/o, 8a, 7a, 8u, 8a

• 7u, 10u, 12i, 8u, 8o

• 12u, 6a, 8i, 12a

Tata paugerane tembang macapat iku ana telu, salah sijine guru lagu. guru lagu yaiku ... .

• cacahing gatra/larik saben sapada/bait

• cacahing wanda/suku kata saben sagatra

• dhong-dhing/tibaning swara (vokal) ing

  saben pungkasane gatra.

• cangkriman utawa bedhekan