GELENEKSEL TÜRK TİYATROSU

1. Aşağıdakilerden hangisi geleneksel Türk tiyatrosunun ögelerinden biri değildir?

• Tuluat

• Dram

• Orta oyunu

• Karagöz

• Meddah

I. Kavuklu, kişilik özellikleri ile Karagöz’e benzemektedir.

II. Zenne, kadın tiplemelere verilen genel isimdir.

III. Pişekar, orta oyunundaki ana karakterlerden biridir.

IV. Çelebi, zengin bir mirasyedi, tanınmış bir ailenin varisi durumunda bulunur.

V. Beberuhi, kabadayı rolünü üstlenip kavgaları ayıran kişidir.

2. Orta oyunundaki kişilerle ilgili yukarıda verilenlerden hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

• I.

• II.

• III.

• IV.

• V.

Pişekâr, düzeni temsil eder. Nabza göre şerbet verir. Kişisel çıkarlarını her zaman ön planda tutar. Az buçuk okumuşluğundan dolayı yabancı sözcüklerle konuşmayı sever. Perdeye gelen hemen herkesi tanır, onların işlerine aracılık eder. Alın teriyle çalışıp kazanmaktan çok arkadaşını çalıştırarak onun sırtından geçinmeye bakar.

3. Aşağıdakilerden hangisi yukarıda sözü edilen oyuncu ile aynı sahneyi paylaşır?

• Bebe Ruhi

• Tuzsuz Deli Bekir

• Karagöz

• Kavuklu

• Hacivat

Bu tiyatro türü halk tiyatrosu geleneğine bağlıdır. Taklit ve karşıt durumlardan yararlanılır. Oyunla müzik iç içedir. Oyunun başında ve sonunda kalıplaşmış sözlere yer verilir. Doğaçlamadır, bu oyundaki kişiler birer "tip" özelliği gösterir. Gölge oyunu olarak da adlandırılır.

4. Bu parçada, hakkında bilgi verilen tür, aşağıdakilerden hangisidir?

• Karagöz oyunu

• Meddah

• Orta oyunu

• Köy seyirlik oyunları

• Kukla

5. Karagöz oyunuyla ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

• Bir gölge oyunudur, bu oyunun yaratıcısının ve ustasının Şeyh Küşteri olduğu kabul edilmektedir.

• Mukaddime, muhavere, fasıl ve bitiş olmak üzere dört ölümden meydana gelir.

• Bu gölge oyununda Karagöz eğitimli, aydın kesimi; Hacivat ise halk kesimini temsil etmektedir.

• Karagöz oyununda yardımcı roller Osmanlının çok kültürlü yapısını yansıtmaktadır.

• Doğaçlama bir oyundur ve ön hazırlıksız oynanır, hazır bir metne dayanmaz.

İzleyicilerle çevrilmiş bir alanda yazılı metne bağlı olmadan oynanır. Belli bir konu çatısına uyulması şartıyla doğaçlama olarak ortaya konur. "Kol oyunu" olarak da bilinir. Yeniçerilerin birbirlerini eğlendirmek için oynadıkları gülünç oyunlardan ortaya çıkmıştır. Sonradan kışladan dışarı çıkıp halkın en beğendiği temsillerden biri hâline gelmiştir.

6. Bu parçada, aşağıdakilerin hangisi hakkında bilgi verilmiştir?

• Köy seyirlik oyunları

• Tuluat

• Orta oyunu

• Karagöz

• Meddah

Eski ozanlara ve onların devamı olan saz şairlerine benzer, onlar gibi hikâye anlatıcısıdır. Bir sandalyeye oturarak izleyicilere bir öykü anlatır. Bütün dekor bundan ibarettir. İki de aksesuarı vardır: Baston ve mendil. Kahramanları şiveleriyle konuşturur. Anlatılan öykü yer yer komik, bazen de ahlâki bir sonuç çıkarılabilecek niteliktedir.

7. Bu parçada, aşağıdakilerin hangisinden söz edilmektedir?

• Orta oyunu

• Meddah

• Köy seyirlik oyunları

• Karagöz

• Tuluat

Geleneksel Türk gösteri sanatlarından orta oyunu'na ait ana karakterdir. Bir gölge oyunu olan Karagöz ve Hacivat ile benzerlik taşımaktadır. Oyunda sahneye ilk olarak …………… çıkar ve oyunun da aynı zamanda anlatıcısı işlevini görür. Yarı bilgin bir kişiliktir ve diğer oyuncuyu bilgisiyle ezmeye çalışır fakat genelde başaramaz. Gölge oyunundaki Hacivat'a denk düşmektedir.

8. Bu parçada boş bırakılan yere, aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

• Zenne

• Frenk

• Tuzsuz Deli Bekir

• Pişekar

• Kavuklu

(I) Meddah, geleneksel tiyatro türü olmasının yanında, canlandırdığı bütün kişileri varlığında birleştiren bir oyuncudur. (II) O etraftakilerin görebileceği bir yerde oturarak bir öyküyü başından sonuna kadar, canlandırdığı kişileri ağız özelliklerine göre konuşturarak anlatır. (III) Meddah, kişilerin ağız özelliklerini taklit ettiği gibi hayvanların, doğanın ve cansız nesnelerin seslerini de taklit eder. (IV) Boynuna doladığı mendili ve elinde tuttuğu sopayı çeşitli taklitler için veya seyirciyi susturmak için kullanır. (V) Manzum olarak oynanan oyunda perde sayısı oyunun uzunluğuna bağlı olarak değişmektedir.

9. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde meddah ile ilgili bir bilgi yanlışı vardır?

• I.

• II.

• III.

• IV.

• V.

10. Aşağıdakilerden hangisi Karagöz ile orta oyunu için ortak özellik değildir?

• Müzikten yararlanılması

• Seslendirmelerin tek kişi tarafından yapılması

• Şive taklitlerine, yanlış anlamalara dayanması

• Doğaçlama oynanan, yazılı metne dayanmayan oyunlar olmaları

• İki ana kahramanın yanı sıra yardımcı rollerin de olması