Кыргыз тили. 10-класс

Лексика - бул ...

• белгилүү бир элдин тилинин негизинде калыптанып, белгилүү бир нормага салынган, айтылышы, жазылышы, колдонулушу такталган, айтылуучу ойду даана бере ала турган, коомдун бардык өкүлдөрүнө тиешелүү тил

• белгилүү бир түшүнүтүн атын атоо үчүн алынып, көбүнчө бир мааниде колдонулуучу сөз же сөз тизмеги

• бир тилдеги бардык сөздөрдүн жыйындысы

• тил илиминин, тилдин сөздүк составынын азыркы абалын жана анаын тарыхый өсүш өзгөчөлүктөрүн изилдөөчү бир бөлүмү.

Лексикология - бул ...

• бир тилдеги сөздөрдүн бардыгы биригип келип, ошол тилдин сөздүк составынын түзүлүшү

• сөздүк составдын азыркы абалын, пайда болушун жана өнүгүшүн изилдөөчү тил илиминин бир бөлүгү

• бир тилдеги сөздөрдүн алфавит тартибине же башка бир өзгөчөлүгүнө ылайык системалаштырылган, маанилерин ошол эле тилде түшүндүргөн же башка тилге которгон жыйнак

• сөздүктөрдү түзүүнүн теориясын, практикасын үйрөтүүчү тил лими

Сөздүн лексикалык мааниси:

• ар бир сөздүн өз алдынча тургандыгы керт башына тиешелүү болгон, аны башка создөрдөн айырмалап турган негизги мааниси

• сөздөрдүн грамматикалык өзгөчөлүтөрүн аныктоого мүмкүнчүлү берет.

• бир эле сөздүн бир нече мааниге ээ болушу

• сөздөрдүн контексттин ичинде ар башка түшүнүктө колдонулушу

Создөр бири-биринен .... айырмаланат.

• жасалышы

• колдонулушу

• жазалышы

• лексикалык мааниси

Лексикалык маанини билдирбеген создөр

• үй, китеп, эмгек, кызыл

• жана, гана, өтө, сайын

• келди, иштеди, окуду

• окуучу, менен, космонавт, сымак

"Телескоп" деген сөздүн лексикалык мааниси

• асман телолоруна байкоо жүргүзүүдө колдонулуучу оптикалык курал

• заттын атын билдирет, конкреттүү зат

• "теле" жана "скоп" деген создөрдүн биригиши менен

• ээ, атточ жөндөмө

Создөрдүн өтмө маанисинин пайда болушу

• сөздөрдүн тике мааниси сөздүн башка мааниге өтүүсүнөн келип чыгат

• синоним сөздөрдөн келип чыгат

• көп маанилүү сөздөрдөн келип чыгат

• создөрдүн айтылышынан келип чыгат

Өтмө мааниде турган туюнтмалар

• коомдук мамиле, өзүн озү башкаруу, эл аралык кызматташтык, демократиялуу коом

• түндүк көтөрүү, ак тинте, торко, саадак, жүк көрүү

• таеке, өзөк жалгоо, жалгыз аяк жол

• алтын медаль, булактын көзү, булбул Током

"Арстан" деген сөз өтмө мааниде колдонулган сүйлөм

• Арстан алганына кубанбайт, чалганына кубанат.

• Арстан Манас, баатырың качырып кирди дейт.

• Арстан күркүрөп качырды.

• Артсан катуу качырат, жумшак алат.

Создөрдүн өтмө маанилери

• күмүш сөйкө

• кагаз баштык

• карагат кыям

• алтын балалык