Дзеепрыслоўе

Дзеепрыслоўе -

• форма дзеяслова

• самастойная часціна мовы

• службовая часціна мовы

Дзеепрыслоўе

• змяняецца па родах і ліках

• асобах і ліках

• не змяняюцца

Дзеепрыслоўе мае прыметы дзеяслова:

• трыванне

• час

• спражэнне

• асобу

• зваротнасць/незваротнасць

Адзнач дзеепрыслоўі

• ідучы

• ішоўшы

• прыйдзе

• ісці

Ад якога дзеяслова ўтворана дзеепрыслоўе АПРАНУЎШЫСЯ

• апрануць

• апрануцца

• апранацца

• апранаць

Адзначце сказы з дзеепрыслоўнымі зваротамі

• Хораша вось так, стаміўшыся, глядзець, як плывуць каля сонца светлыя хмаркі.

• Неяк ноччу мне здалося, што я чуў, як трубілі, пралятаючы над горадам, жураўлі.

• Стаяў маладзічок у купцы тоненькіх воблачкаў, стаіўшыся, як рыбіна ў траве.

• Убачыўшы мяне, фыркнулі крыльцамі, паляцелі снегіры.

• За рэчкай, на тым беразе, падымаючыся высока ўгору, ляжала поле са снежнымі гарбякамі саломы.

Адзначце сказы, дзе дзеепрыслоўі і дзеепрыслоўныя звароты трэба выдзеліць коскамі

• Калі спадабаецца чорнаму буслу якое месца, то кожную раніцу яго там сустрэць можна: рыбу ловіць падпільноўваючы.

• Нізкія воблакі шчодра пасыпаўшы снегам зямлю падняліся вышэй.

• Аднойчы ў поўдзень я стаяў на ўзгорку і глядзеў шукаючы ў вышыні таго, хто заліваўся песняй.

• Я глядзеў затаіўшы дыханне.

• Сусед пастаяў крышку, сам сабе нешта сказаў, а потым угнуўшыся знік.

Ад чаго залежыць выбар суфікса (-УЧЫ/ЮЧЫ або –АЧЫ/-ЯЧЫ) пры ўтварэнні дзеепрыслоўяў незакончанага трывання

• ад гука, на які заканчваецца аснова

• ад спражэння дзеяслова

• ад часу дзеяслова

Дзеепрыслоўе бывае членам сказа:

• дапаўненнем

• акалічнасцю

• выказнікам

• азначэннем

Адзначце сказы, у якіх НЕ з дзеепрыслоўямі трэба пісаць асобна:

• (Не)дачуваючы на адно вуха, Мікіта, як і некалі яго бацька, стараніўся людзей.

• І хоць адлегласць была яшчэ вялікая, драпежнік, (не)вытрымаўшы, кінуўся ўніз

• Дзеці плакалі так шчыра, што я, (не)сумняваючыся, паверыў ім

• Паланянка, (не)навідзеўшы мужа, аднойчы паспрабавала яго атруціць

• Колькі дзён перад гэтым, (не)зважаючы на блізкую восень, грэла і пякло паніжэлае ў небе сонца.