Dział z podręcznika "Nasze korzenie", język polski, klasa 6

Przeczytaj uważnie poniższy tekst:

„Nie ulega wątpliwości, że język jest najdoskonalszym narzędziem porozumiewania się ludzi, dzięki czemu mogą się informować o tym, co ich otacza, co robią, o czym myślą.

Ale na czym polega w istocie cud języka? Dlaczego można za jego pomocą powiedzieć dosłownie o wszystkim?

Obserwujemy zwierzęta. Widzimy, że pisklęta reagują na głos kwoki, że wydawane przez nią dźwięki coś znaczą: informują o niebezpieczeństwie, o wspólnym posiłku – tak jak głosy psa, kota, lwa, słonia czy małpy są znakami wyrażającymi radość, strach, ból. Człowiek – oczywiście – także wydobywa z siebie pojedyncze dźwięki, które komunikują o jego przeżyciach. Jakże jednak znikoma jest liczba informacji przekazywanych w ten sposób!

Lecz człowiekowi dane jest coś więcej. Tylko on (i to należałoby stokrotnie wzmocnić!) wprowadził do świata dźwięków porządek, a mianowicie zaczął korzystać z ograniczonej ich liczby, a w dodatku – i to jest prawdziwy cud – posiadł zdolność łączenia ich ze sobą i związania ze wszystkim, co go otacza. Opiszmy to prościej: jedynie człowiek, dysponujący możliwością wydawania z siebie takich dźwięków, jak a, o, u, e, i, k, p, r, s, t, d, w, b, m czy n, obdarzony został mocą scalania ich ze sobą, czego efektem są zbitki głoskowe typu kot, kos, rak, dom, kura, staw, bok, a w dodatku – związał te zbitki z materialnymi i duchowymi zjawiskami otaczającej go rzeczywistości.

Zechciejmy to sobie jeszcze raz uświadomić: dysponujemy niewielką liczbą dźwięków, ale możemy je na różne sposoby spajać. Liczba tych kombinacji idzie w tysiące! Tak powstają różne wyrazy, które coś znaczą. Te także można ze sobą łączyć. I tak z chaosu akustycznego wyłania się cały język: od a, o, e, i, k, p, r, s, t, d, w, b, m, n – przez kot, kos, dom – do duży kot śpi, mały kos śpiewa, nasz dom stoi. Te ostatnie konstrukcje przynoszą już pełną informację o otaczającej człowieka rzeczywistości – i o jej poszczególnych elementach.”

Jan Miodek, ABC polszczyzny, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2000, s. 2-3.

Tekst dotyczy:

• znaczenia języka w procesie komunikacji

• znaczenia literatury w procesie komunikacji

• zdolności człowieka do łączenia dźwięków w zrozumiałą całość

• żadna odpowiedź nie jest poprawna

Główną myśl tekstu wyraża cytat:

• "Zechciejmy to sobie jeszcze raz uświadomić".

• "Człowiek - oczywiście - także wydobywa z siebie pojedyncze dźwięki".

• "jakże jednak znikoma jest liczba informacji przekazywanych w ten sposób!"

• "Nie ulega wątpliwości, że język jest najdoskonalszym narzędziem porozumiewania się ludzi".

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

W tekście podano przykłady porozumiewania się zwierząt, aby pokazać, że potrafią one przekazywać sobie:

• tylko informacje o niebezpieczeństwie

• jedynie określonego rodzaju informacje

• tyle samo informacji, ile przekazują sobie ludzie

• tak wiele informacji, że nie zdajemy sobie z tego sprawy

Zaznacz odpowiedź, w której przedstawiono poprawną kolejność poszczególnych elementów języka w ostatnim akapicie (zaczyna się on od słów: "Zechciejmy to sobie jeszcze raz uświadomić....").

• głoski, wyrazy, wyrażenia, zdania

• zdania, wyrażenia, wyrazy, głoski

• wyrazy, głoski, zdania, wyrażenia

• wyrażenia, wyrazy, głoski, zdania

W tekście czytamy: "Człowiek także wydobywa z siebie pojedyncze dźwięki, które komunikują o jego przeżyciach". Zaznacz poprawnie przykłady sytuacji, w których to następuje.

• Kiedy coś nas zaboli.

• Kiedy czymś się zachwycamy.

• Człowiek wzdycha, kiedy jest smutny.

• Człowiek wyraża uczucia tylko przy pomocy mimiki.

Wyrażenie "ugryźć się w język" oznacza:

• powstrzymać się w ostatniej chwili przed powiedzeniem czegoś

• obrażać kogoś

• wyjawić niechcący czyjąś tajemnicę

• zanudzać słuchacza swoją opowieścią

Trzeba było ugryźć się w język - tak upominamy osobę, która na przykład powiedziała coś, co kogoś obraziło, albo osobę, która wyjawiła niechcący czyjąś tajemnicę.

• fałsz

• prawda

Aby zastąpić w zdaniu: "Język jest człowiekowi bardzo potrzebny, gdyż pozwala człowiekowi porozumiewać się ze światem. " powtarzający się rzeczownik "człowiekowi" należy zastosować zaimek:

• jemu

• mu

• jego

• nim

W wyrażeniu "mówić i pisać" słowo " i" jest:

• przyimkiem

• zaimkiem

• spójnikiem

• partykułą

W wyrażeniu "mówić do kogoś" słowo "do" jest:

• spójnikiem

• zaimkiem

• partykułą

• przyimkiem