7 Т2 Ақсақ құлан

Ертеде Жошы деген хан болыпты. Үлкен баласы аңға шығып, құлан атуға барғаннан қайтып оралмапты.

Хан жаман хабар естігісі келмей жар салыпты:

— Кімде-кім менің баламның қайғылы хабарын естіртсе, соның көмейіне қорғасын ерітіп құямын.

Халық ханның баласын құлан теуіп өлтіргенін білсе де, айтуға батылдары бармайды. Бір домбырашы бұл хабарды естіп, ханның ордасына барыпты. Уәзір әлгі домбырашыны ханның алдына алып келеді.

Үзіндідегі басты кейіпкерлерді тап.

• хан, үлкен оның ұлы, құлан, күйші

• уәзір, хан, ханның баласы

• домбырашы мен оның баласы

• құлан мен оның баласы

Хан:

— Қайдан жүрген адамсың? Мұнда неге келдің!

Күйші:

— Тақсыр! Менің бір күйім бар еді, соны сізге сынатқалы келіп едім.

Адамға құрметпен айтылған сөзді тап.

• адам

• тақсыр

• күй

• хан

Хан:

— Е, олай болса домбыраңды тарт!

Ханнан рұқсат алған домбырашы күйін боздата тартқанда, домбыраның көмейінен:

Ақсақ құлан шошыған,

Қырда еркін жосыған.

Тынышын бұзып құланның,

Оқ атқан сіздің ұлыңыз,

Опат болды осыдан.

Хабарын соның айтуға,

Келіп тұр мынау домбыра, — деген қайғылы үн күңіреніп естіледі. Мұны естігенде төрде отырған хан егіліп жылайды.

Үзіндідегі күйшінің негізгі әрекеті қандай?

• ханнан рұқсат алу

• Ақсақ құлан туралы айту

• күй арқылы қайғылы хабарлы жеткізу

• жылау

Хан:

— Тоқтат! Ұстаңдар мына күйшіні!

Күйші:

— Уа, тақсыр! Мен аузымды ашып, ештеме де айтқан жоқ едім ғой, жазығым — өзіңіздің рұқсатыңызбен күй тартқаным ба? Барлық сырды ашып, айтып берген мынау домбыра емес пе?

Хан осы жерде сөзден жеңіліп, жарлығын орындау үшін:

-«Кім болса да бәрібір, қаралы хабар әкелгеннің үні өшіп, жазасын алсын! Құй қорғасынды домбыраға!»

Содан бастап домбыраның шанағында тесік пайда болыпты.

Үзіндідегі күйшінің ақылды әрекеті қандай?

• ханмен дос болуы

• домбыраны ойлап табу

• ханмен сөйлесуі

• ханға жаман хабарды күй домбыра арқылы жеткізуі

"Ақсақ құлан" аңызының негізгі ойы қандай

• Домбырашылар-өз ісінің шебері.

• Күйдің құдыреті/күші үлкен.

• Хандар сөзінде тұрады.

• Ата-аналар өз балаларын жақсы көреді.