Etken-Edilgen Çatılı Fiiller

Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi edilgen çatılı bir fiildir?

• Bu konuda seni bir daha uyarmayacağız.

• Bütün dosyalar incelenip arşive gönderildi.

• Arabadaki her şeyi kolilere doldurduk.

• Annem ve babam daha eve gelmemişler.

Cümlede yüklem olan fiilin, özne ve nesne ile olan ilişkisine “çatı” denir. Çatı, sadece yüklemi fiil olan cümlelerde aranan bir özelliktir. Yüklemi isim olan cümlelerde çatı aranmaz. Buna göre aşağıdaki cümlelerden hangisinde çatı özelliği aranmaz?

• Zavallı çocuk, montunu ve atkısını askıdan yavaşça aldı.

• Tereyağı, yöre insanının yemeklerde en çok kullandığı yağdı.

• Yazar, en nitelikli romanlarını kırk yaşından sonra yazdı.

• Şüphelinin kaçmasından korktuğu için peşine adam saldı.

Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi etken çatılı bir fiil değildir?

• Tanpınar, eserlerinde insanı her yönüyle anlatmıştır.

• İnsanlar günümüzden yaklaşık on bin yıl önce tarım yapmaya başladı.

• Aracın tekeri patlayınca saatlerce yardım bekledik.

• Belediye başkanlığı seçimleri geçen hafta yapıldı.

Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi edilgen çatılı bir fiildir?

• Suat Bey, Yenimahalle’deki bir okula müdür olarak atandı.

• Serhat Hoca, evin tüm ihtiyaçlarını semt pazarından karşıladı.

• İnsanlar zaman içinde, işlerini kolaylaştıran aletler icat etti.

• Birkaç müşteri, marketi soymaya çalışan hırsızın üzerine atıldı.

Bu hafta sonu alışveriş yapmaya gideceğim.

Cümlesi özne-yüklem ilişkisi bakımından inceleyiniz.

• Etken fiil

• Edilgen fiil

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde edilgen çatılı bir fiil yoktur?

• Okul binası hemen yapıldı.

• Spor salonuna uyarı levhası asıldı.

• Yetmiş seksen kadar kadın fırını yaktı.

• Düzenlenen konser şehir sakinlerini mutlu etti.

"Yaptıkları el işlerini pazarda sattılar."

Yukarıdaki cümlenin edilgen hali aşağıdaki cümlelerden hangisidir?

• Yaptıkları el işlerini pazarda satmışlardı.

• Yaptıkları el işlerini pazarda satıyorlar.

• Yaptıkları el işleri pazarda satıldı.

• Yaptıkları el işlerini pazarda sattı.

İsim cümlelerinin yüklemlerinde fiil bulunmaz. Bu

yüzden isim cümlelerinde çatı özelliği aranmaz.

Yukarıda yer alan bilgiye göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı özelliği aranmaz?

• Yıkık damından içeriye parça parça ışık vurur.

• Mehmet kendine yeni araba aldı.

• Ayaklarına zincir vurup götürecekler seni.

• Nisan, onunla geçirdiğimiz son ayımızdı.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı özelliği aranmaz?

• Bugün, güzel bir gündü.

• Bu güzel günde hepimiz çok eğlendik.

Fiil cümlelerinde fiili gerçekleştiren, işi yapan öge öznedir.

Bir cümlede işi yapan öznenin kendisi ise o cümlenin yüklemi etken bir fiildir. Cümlede işin başkası tarafından yapılma anlamı varsa cümlenin yüklemi, edilgen çatılı bir fiildir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem edilgen çatılı bir fiildir?

• Biriken bulaşıkları birkaç saat içinde yıkadı.

• Merve, tüm bulaşıkları tek başına bitirdi.

• Akşamdan kalan bulaşıklar yıkanmış.

• Bulaşık birkaç bardağı da ben hallettim.