İnsan kapitalı, onun modelləri və insan potensialı

İnsan kapitalını ifadə edir:

• İnsanda cəmləşən, ona istehsal və xidmətdə iştirak imkanı verən bilik, bacarıq və təcrübənin məcmusu

• şəxsin sosial-iqtisadi rifahını təmin edən bilik və bacarıqları

• insanın təhlükəsiz əmək şəraiti və peşə seçmək bacarığı

• insanın gəlir əldə etmək bacarığı

• şəxsin məşğulluğunun təmin olunmasında rol oyayan fizioloji və psixomotor keyfiyyətlərin məcmusu

İinsan kapitalına predikativ yanaşmada:

• insan və insan kapitalı bir-birilə əlaqəsi olmayan genetik və ontoloji hadisə və proseslərlə əlaqələndirilir

• insanın və onun təmsil olunduğu cəmiyyətin müxtəlif ehtiyaclarının ödənilməsi ilə izah olunur

• insanın mahiyyəti,insan kapitalı ilə bir növ təmasda olması və bu sfera ilə əlaqəsi baxımından nəzərdən keçirilir

• insan resurslarının məhsuldar keyfiyyətini nəzərə almaqla,insanın yaratdığı potensialın nəticələri qiymətləndirilir

İnsan kapitalı meyarı özündə nəlləri birləşdirir?

• Təhsil

• Sağlamlıq

• Həyat tərzi

• Əlverişli mühit

• İş qüvvəsi və məşğulluq

İnsan İnkişafı İndeksi hesablanmasında bu kriteriyadan istifadə edilmir:

• Rifah standartı

• İş qüvvəsi və məşğulluq

• Təhsil standartı

• Səhiyyə standartı

İnsan İnkişafı İndeksində təhsil səviyyəsini müəyyən etmək üçün 2 faktordan istifadə edilir:

• 2

• 3

• 4

• 5

İnsan kapitalı fiziki kapitaldan fərqli olaraq:

• daha uzunmüddətli iqtisadi resurs xassəsinə malikdir

• heç bir əlavə xərc qoymadan təkmilləşə bilməz

• öz mahiyyəti etibalilə maddi-əşyavidir

• sərvət kimi xəzinədarlıqda saxlanıla bilər

İnsan kapitalına yatırılan mənfi investisiyalardl:

• insan potensialının inkişafı

• şəxsiyyətin inkişafına faydası olmayan biliklər

• innovasiyaların tətbiqi

• həyat səviyyəsinin artılması

• korrupsiya və kriminal əlaqlər

İnsan kapitalına yatırılan müsbət investisiyalardl:

• təhsilin inkişafı, biliyin artması

• ibfrastrukturun inkiça etdirilməsi

• əhalinin sağlamlığının yaxşılaşması

• innovasiyaların tətbiqi

• korrupsiya, cinayət, narkomaniya

İnsan kapitalının idarə olunması ona görə vacibdir ki:

• İşçilərin sosial problemlərinin həllində həmkarlar təşkilatlarının rolu artsın

• Düzgün seçilmiş bacarıqlı işçilərin işə qəbul olunsun

• İşçilərin təhsil səviyyəsini artırmaq məqsədilə daimi inkişafın təmin olunsun

• Yeni gəlmiş əməkdaşa rahat əmək fəaliyyəti şəraitinin yaradılsın

• Daha təcrübəli işçilərin işə qəbul edilməsinin təmin olunsun

İnsan kapitalının idarə olunmasında zəif tərəfi kimi qəbul edilir:

• Savadlı komanda

• Regionda iri treninq şirkətlərinin olması

• Liderlik keyfiyyətləri

• Müştərilərə qarşı anlayış

• Rəqabət qabiliyyətli olmaq