интеллектуалды олимпиада

Латын тілінен аударғанда «камал» дегенді білдіреді.Бұл металл табиғатта кең таралған жер қыртысында көптеген минералды кендері бар. Оның тұздары теңіз суларында бар,тіптен мұхит түбінде бай табиғи шөгінділері кездеседі.Адамның денесінде 4- 4,5 г болады. Таза түрінде метеориттердің құрамында болады.Оны ертеде «аспан тасы» деп атаған.

Бұл қай металл?

• Сa

• Fe

• Ni

• Mg

• Cr

Қан адамның дене салмағының 7%-ын құрайды. Мансурдың дене салмағы 58кг. оның денесіндегі қан мөлшері қанша?

• 5л

• 4л

• 2,5л

• 5,5л

1808 жылы ағылшын химигі Хэмфри Дэви ашты. Қосылыстарында +2 тотығу дәрежесін және ІІ валенттілік көрсетеді. Бұлщық ет жұмысына қажет фермент қызметі мен қан ұю жүйесі үшін . Ол кейбір фермент жұмысын жеделдетеді, адам және мал сүйектері мен тістері құрамына кіреді. Адам және мал азығында мөлшері жетіспесе, мал рахит ауруына шалдығады, жүрек жұмысы әлсірейді,қанның сапасы кемиді. Минералдарының қоры Қаратау өнірінде.Мәрмәрдің,бордың,әктастың негізгі құраушысы. Оксидті қосылысының денесіне су тисе бұрқырап, ашуланады. Сумен бөлме температурасында да оңай әрекеттеседі ,түзілген заттан әк сүті пайда болады.

Белгісіз металды анықтаңыз?

• Na

• Mg

• Ca

• P

• K

Ертеде елді-мекен ішінде оттегі деген газ өмір сүріпті.Ол өте күшті екен.Жер бетінде тіршілік тек қана мен сақтап тұрмын дейді екен. Күштілігі сондай кім кездесседе тотықтырып жібереді. сондықтан оттекті тотықтырғыш, алынған заттарды тотығу деп атайды.

Мендеелев шаһарында қыдырып жүріп, кездескен элементтердің бәрімен реакцияға түсіп , аралас-құралас бола береді.Содан мақтаншақ болып алды. Химия дүниесінде меннен күшті ешкім жоқ деп ойлайды.Бірақ оттегі қателескен еді. Бір күні елді мекен кестесінде фтормен кездесіп қалады.

Оны тотықтырғысы келіп еді,күші келмеді.Көмекке сутегін шақырды, екеуі бірігіп су молекуласын құрып фторға ұмтылды.СУ фторға бар күшін жұмсаса да әлі келмеді .Бірақ фтор күшті еді.естімеген ғажайып оқиға болды.Бұрын отты сөндіріп жүрген судың өзі фторда жанып кетті.

Мақтаншақ оттегі тотыға ма, тотықсыздана ма?

• тотығады

• тотықсызданады

• әрі тотығады, әрі тотықсызданады

• тотығу-тотықсыздану процесі жүрмейді

Азоттың қосылыстары болып келетін онымен тыныс алу бейберекет көңілденуге әкеледі. Сондықтан оны шаттандырғыш газ деп атайды. Ұзақ уақыт бойы оны медицинада наркоз ретінде қолданды. Атмосфералық ауаны ластайды, ал стратосферадағы химиялық өзгерістен азон қабатының бұзылуына ықпал етеді. Бұл қай газ ?

• NO

• NH3

• NO2

• N2O

Бұл элемент ерте заманнан бері адамға белгілі болған. Біздің жыл санауымыздан 900 жыл бұрын Гомердің «Одессей» атты шығармасында осы элементтің аластаушы және түссіздендіруші қасиеті туралы айтылады. Ол ауадағы ауру тудыратын микроағзаларды өлтіреді, паразит жәндіктерді жояды.

Алайда бұл элемент аурудан адамды ғана емес, өсімдіктерді де қорғаған. Онымен жүзім алқабын зиянкестер пайда болған жағдайда ыстаған, ал ұнтақтарын өсімдіктің жапырақтарына сепкен. Ол үшін ұнтақты сабынды сумен араластырып, өсімдікке бүріккен. Білесің бе, бұл қай элемент туралы айтылған?

• P

• O

• Cl

• S

• N

«Өндіріс наны» аталатын, бұл қышқылды және оның тұздарын көптеген заттарды алуда, тазартуда қолданады. Бұл қай қышқыл?

• HNO3

• HCl

• H2SO4

• H3PO4

«Безгек» қандай қан жасушасында тез таралады.

• Лейкоцит

• Эритроцит

• Қан жасушалары

• Тромбоцит

Шөлді аймақтарда күндіз қатты ыстық,ал түнде су қататындай қатты суық болады. Адам ащы су кездесетін шөлден қысылмай өтіп кету үшін төмендегі іс әрекеттердің қайсысын қолданады?

• Тұзды суды буландырып,дистилденген су ішеді

• Тұзды судың өзін ішеді

• Судың бетінде қатқан мұзды жейді

• Құмды қазып,су өндіреді

Балқаш қалдық көлдер қатарына жатады. Бірақ суының жартысы ащы жартысы тұщы болып келеді. Неліктен.

• Температураға байланысты

• Құятын өзендерге байланысты

• Жер түзілісіне байланысты

• Көлдің түбінде өсетін өсімдіктерге байланысты