5. Sınıf 4. Ünite Madde ve Değişim

Katı hâldeki bir maddenin ısı alarak sıvı hâle geçmeden gaz hâle geçmesine süblimleşme denir.

Süblimleşmenin tam tersi ise kırağılaşma olarak adlandırılır.

Bu bilgiyi kullanmak isteyen bir öğrenci katı iyot parçacıklarının süblimleşmesinin ve kırağılaşmasının gözlemleneceği bir deney düzeneği hazırlayacaktır.

Buna göre hazırlanan deney düzeneği aşağıdakilerden hangisi olabilir?

• 
• 
• 
• 

Gaz hâlindeki maddelerin ısı vererek sıvı hâle geçmesine yoğuşma denir.

Yoğuşma olayı sonucunda buğulanma gerçekleşir.

Kişilerin gözlük camlarında bir ortamdan başka bir ortama girdiklerinde buğulanma olabilir.

Yukarıda resmi verilen kişinin ortam değiştirdiğinde gözlüğünde buğu oluşmadığı görülüyor.

Bu olayla ilgili,

I. Ortam sıcaklığı 25°C, gözlük sıcaklığı 5°C’dir.

II. Ortam sıcaklığı 10°C, gözlük sıcaklığı 10°C’dir.

III. Ortam sıcaklığı 30°C, gözlük sıcaklığı 35°C’dir.

çıkarımlarından hangileri doğru olabilir?

• Yalnız II

• Yalnız III

• I ve II

• II ve III

Görselde kardan adamı oluşturan maddenin hâl değişimleri gösterilmiştir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi görselde meydana gelen hâl değişimlerinden biri değildir?

• Erime

• Donma

• Buharlaşma

• Yoğuşma

Aşağıdaki olaylardan hangisi buharlaşmaya örnek değildir?

• Elimize dökülen kolonyanın serinlik hissi vermesi

• Duş aldıktan sonra ayna üzerinde oluşan su damlacıkları

• Meyve ve sebzelerin güneş ışığı altında kurutulması

• Yazın göllerdeki su seviyesinin azalması

Görseldeki sıvıdan baloncuklar ve buhar çıktığı gözlemleniyor.

Buna göre,

I. Sıvı kaynama sıcaklığına ulaşmıştır.

II. Sıvı hal değiştirmektedir.

III. Bu esnada sıvının sıcaklığı artmaya devam eder.

ifadelerinden hangisi veya hangileri doğrudur?

• I ve II

• Yalnız I

• I, ll ve III

• ll ve lll

Saf maddelerin erimeye başladıkları sıcaklığa erime noktası, kaynamaya başladıkları sıcaklığa kaynama noktası denir.

Saf K, L ve M maddelerinin erime ve kaynama noktaları tabloda gösteriliyor.

İlk sıcaklığı 5°C olan K, L ve M maddeleri eşit hacimde alınarak bir kaba konuluyor ve ağzı açık bir şekilde 110°C'a kadar ısıtılıyor.

Bu olay ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• L maddesi 25°C'da gaz halindedir.

• K maddesi iki kere hal değişimi geçirmiştir.

• Başlangıçta kapta bir sıvı, iki katı madde vardır.

• Isıtma işlemi bittiğinde kapta sadece M maddesi kalır.

Maddeleri diğer maddelerden ayırmaya yarayan özelliklere maddenin ayırt edici özellikleri denir. Erime noktası, kaynama noktası, donma noktası maddeler için ayırt edici özelliklerdir.

Saf K, L ve M maddelerinin düzenli olarak ısıtılmasına ve soğutulmasına bağlı olarak çizilen sıcaklık-zaman grafikleri yukarıdaki gibidir.

Verilen grafiklere göre hangi maddeler aynı cinstir?

• K ve L

• K ve M

• L ve M

• K, L ve M

Yukarıdaki tabloda A, B, C maddelerinin erime ve kaynama sıcaklıkları verilmiştir.

Buna göre hangi sıcaklıkta üç madde de sıvı halde bulunur?

• -10

• 20

• 50

• 105

Yukarıdaki tabloya göre A ve B sıvıları için aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A sıvısının kaynama sıcaklığı 66 °C 'dir.

• B sıvısının kaynama süresi 1 dakika sürmüştür.

• B sıvısı 7. dakikada gaz haldedir.

• A sıvısı B sıvısına göre daha erken sürede kaynamaya başlamıştır.

Aşağıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

I. Isı miktarı erime noktasını etkiler.

II. Erime noktası madde miktarına bağlıdır.

III. Saf maddelerin erime noktası birbirinden farklıdır.

• Yalnız I

• Yalnız III

• I ve II

• I, II ve III