Felsefe

Herhangi bir tarihsel dönemin felsefesi, o çağın kültürel durumu ile yakından ilgilidir. Bu-

nun yanı sıra bir önceki dönemin özellikleri ile sıkı sıkıya bağlıdır.

Yukarıdaki açıklamaya göre felsefe ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• Her çağın felsefi sorunları, o çağın ihtiyaçlarından etkilenir.

• Felsefeciler toplumdan kopuk değillerdir.

• Felsefe, yığımlı ilerleyen bilgidir.

• Felsefe, güncel sorunları da konu edinir.

• Felsefe, her toplumun kendi deneyiminin sonucudur.

I. Felsefe düşünme üzerine düşünmedir.

II. Felsefi düşünce filozofların birikimi ile oluşur.

III. Felsefi düşünce çeşitli konuların birbirine bağlı olduğu bir yapıdır.

IV. Felsefi düşünce çelişkiden uzaktır.

Yukarıdaki ifadelerde açıklaması verilmeyen felsefi düşüncenin niteliği aşağıdakiler-

den hangisidir?

• yığılımlı olma

• sistemli olma

• refleksif olma

• eleştirel olma

• tutarlı olma

Horkheimer’e göre bilginin karmaşık bir biçimde uzmanlaşması, uzmanlaşmaya dayalı

araştırma bulgularının zayıf bir senteziyle önlenemez, tarafsız bir ampirizm de, teorik ögeyi dış-

layarak bunu başarabilir. Tersine, ampirik araştırma ve teorik sentezin sorunlarının üstesinden

yalnızca, söz konusu araştırma alanlarına uyarıcı etkilerde bulunan, genel ve özselle ilgili bir

felsefe gelebilir.

Yukarıdaki açıklamaya göre Horkheimer felsefeye aşağıdaki görevlerden hangisini

yüklemektedir?

• Felsefe teorik çalışmalara daha fazla yer vermelidir.

• Felsefe ampirik verilerin sonuçlarını önemsemelidir.

• Felsefe teori ile ampirik verilerin bütünleştirilmesini sağlamalıdır.

• Felsefe bilginin altyapısını hazırlamalıdır.

• Felsefe bilginin teorik inşasına çalışmalıdır.

Aşağıda verilen, felsefenin bireysel ve toplumsal işlevlerinden hangisi diğerlerin-

den farklıdır?

• Felsefe insanlara sorgulama becerisi kazandırır.

• Felsefe insanın kendini tanımasına yardım eder.

• Felsefe kendi deneyimlerimiz üzerine düşünme sağlar.

• Felsefe toplumsal sorunlara yönelik duyarlılık kazandırır.

• Felsefe karşılaşılan sorunlara farklı yönlerden bakabilmeyi sağlar.

“Filozof, hiçbir düşünce coğrafyasının vatandaşı olamaz.” (Wittgenstein)

Aşağıdakilerden hangisi yukarıda verilen sözle anlamca en az ilişkilidir?

• Filizof sorulara kendi başına çözüm bulmaya çalışır.

• Filozof özgür düşünen insandır.

• Filozof sistemli ve tutarlı düşünen insandır.

• Filozof kendi yanıtının peşindedir.

• Filozof sürekli arayış içerisindedir.

Aşağıdakilerden hangisi felsefenin temel niteliklerinden biri değildir?

• birikimlidir

• eleştireldir

• sistemli ve tutarlıdır

• deney ve gözleme dayanır

• refleksiftir

“Felsefe, çocukların eleştirel düşünebilmesine yardımcı olacak en iyi derstir; onlara ne-

denleri değerlendirmeyi, fikir savunmayı, bilgi kaynaklarını değerlendirmeyi ve argümanların ve

delillerin değerini biçmeyi diğer derslerden daha iyi öğretebilir.” (B. Russell)

Bu parçadan hareketle ulaşabileceğimiz en genel yargı aşağıdakilerden hangisidir?

• Felsefe bireye öz bilinç ve sorumluluk duygusu kazandırır.

• Felsefe insanın doğaya egemen olmasını sağlar.

• Felsefe bireylere bilimsel yeterlilik kazandırır.

• Felsefe sorgulayıcı ve analitik düşünme yeteneği kazandırır.

• Felsefe bireylere gündelik hayatında yarar sağlar.

- “Doğru veya yanlış bir yargı bildiren ifadelerdir.”

- “Bir kimsenin herhangi bir konu ile ilgili henüz kanıtlanmamış yargılarıdır.”

- “Zihnin, birbiriyle ilişkili önermelerden yeni bir önerme çıkarması işlemidir.”

Bu ifadeler sırasıyla aşağıdaki kavramlardan hangilerini tanımlamaktadır?

• Önerme-tutarlılık- görüş

• Akıl yürütme-önerme-düşünme

• Önerme-görüş-akıl yürütme

• Önerme-argüman-tutarlılık

• Görüş-tutarlılık-önerme

Bütün insanlar akıllıdır.

Ömer ve Zeynep insandır.

O hâlde Ömer ve Zeynep akıllıdır.

Bu akıl yürütme aşağıdakilerden hangisine örnektir?

• tümdengelim

• tümevarım

• analoji

• tutarlılık

• çelişkilik

Erasmus “Deliliğe Övgü” isimli eserinde deliliği, bilge olup hiçbir şey bilmediğini bilen

ve hakikatin ortaya çıkmasına yardım eden kişi olarak tanımlamıştır. O, öngörü sahibidir. Ama

inandırıcı olmasının, kabul görmesinin, ikna edici olmasının zamanı henüz gelmemiştir. Ona

göre insanın gerçek amacı bu tür bir delilik olmalıdır. O, kiliseyi de bu yönüyle ele almıştır.

Deliliği konuştururken de çağının kilisesine ve bu arada ruhban sınıfına olabilecek en acımasız

eleştirileri yöneltmiştir. Eser, bu yönüyle çağlar boyunca fanatizme karşı kaleme alınmış önemli

yapıtlardan biridir.

Yukarıdaki paragraftan aşağıdaki yargılardan hangisi çıkarılamaz?

• Delilik kavramının anlamı her çağda değişmiştir.

• Erasmus, deliliğin bir tür bilgelik olduğunu savunmuştur.

• Erasmus’a göre din adamları sınıfı gerçek delilik peşindedir.

• Delilik ile akıllılık arasına tam bir sınır çizmek zordur.

• Erasmus’a göre dinsel fanatizm tehlikelidir.